Hợp nhất 3 NH: Tăng sức, tăng lực

Lần đầu tiên ngân hàng (NH) mới được hình thành từ việc hợp nhất 3 NH cổ phần: Scb, Đệ Nhất và Việt Nam Tín Nghĩa. Nếu cộng vốn điều lệ của 3 NH hợp nhất, NH mới dự kiến có tổng vốn điều lệ trên 10.000 tỷ đồng - tương đương quy mô vốn của một NH cổ phần lớn hiện nay. Sự hợp nhất 3 thành 1 sẽ tạo bước đột phá cho NH mới, đồng thời bảo đảm quyền lợi cho người gửi tiền, cổ đông, nhà đầu tư đang nắm giữ cổ phiếu 3 NH hợp nhất.

> Đảm bảo quyền lợi người gửi tiền và cổ đông

Kiềng 3 chân

Theo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN), một NH mới sẽ được hình thành trên cơ sở kế thừa tài sản và nghĩa vụ của 3 NHTM Đệ Nhất, Việt Nam Tín Nghĩa và SCB. Như vậy, việc hợp nhất có thể tạo ra một NH mới lớn hơn từ việc phát huy hết thế mạnh vốn có của mỗi NH để trở thành một NH có tiềm lực mạnh về vốn điều lệ, tổng tài sản, thị phần khách hàng, từ đó tiếp cận thị trường sâu, hoạt động lành mạnh và từng bước vươn tới những chuẩn mực cần thiết theo quy định của luật pháp.

Cụ thể, NH mới dự kiến có vốn điều lệ trên 10.000 tỷ đồng, tổng tài sản trên 150.000 tỷ đồng và hơn 200 chi nhánh, phòng giao dịch trên cả nước.

Trước hết, NH mới này đã nghiễm nhiên nằm trong top NH cổ phần có vốn lớn nhất trên thị trường, thoát cửa ải tăng vốn từ 3.000 tỷ đồng lên 5.000 tỷ đồng rồi lên 10.000 tỷ đồng theo áp lực cạnh tranh của thị trường.

 Hợp nhất 3 NH: Tăng sức, tăng lực ảnh 1

 Lễ ký kết hợp tác chiến lược giữa BIDV với 3 ngân hàng hợp nhất. Ảnh: VIỆT DŨNG

Theo phó tổng giám đốc cua một NH, quá trình tăng vốn của 3 NH nhỏ trước đó khá mệt mỏi, có NH chủ yếu tăng vốn dựa vào nguồn thặng dư và chi trả cổ tức bằng cổ phiếu, rất khó kêu gọi được cổ đông hiện hữu bỏ tiền thêm để góp vốn, hoặc tìm cổ đông chiến lược nước ngoài.

Nay việc hợp nhất không chỉ tạo một NH có quy mô về vốn lớn hơn mà giúp NH có thể tiết giảm chi phí cố định từ việc giảm 3 bộ máy hoạt động xuống còn 1, giảm các chi phí phân phối, các sản phẩm trùng lắp…, từ đó làm gia tăng lợi nhuận biên cho NH. Ngoài ra, NH mới sẽ nâng cao năng lực quản trị của NH trên cơ sở lựa chọn những cán bộ tốt nhất từ 3 đơn vị trước đó để đảm nhiệm những vị trí chủ chốt tại NH hợp nhất.

Theo NHNN, sở dĩ 3 NH này thiếu hụt thanh khoản tạm thời là do mất cân đối kỳ hạn giữa nguồn vốn huy động và cho vay. Các dự án của 3 NH này nhìn chung có hiệu quả, nhưng nguồn vốn cho vay chủ yếu trung và dài hạn, trong khi nguồn vốn huy động lại chủ yếu ngắn hạn.

Tại lễ ký kết hợp tác chiến lược giữa NH Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) với 3 NH hợp nhất, ông Trần Bắc Hà, Tổng giám đốc BIDV, khẳng định BIDV cam kết hỗ trợ một cách toàn diện, đặc biệt là hỗ trợ thanh khoản cho 3 NH sau hợp nhất, đảm bảo thanh khoản trên thị trường tiền gửi.

Mặc dù BIDV cho biết chỉ mới cho vay trên thị trường liên NH chứ chưa đặt vấn đề tham gia cổ phần với tư cách đại diện vốn nhà nước, nhưng theo nguồn tin riêng của ĐTTC, NHNN sẽ có cơ chế tái cấp vốn ưu đãi thông qua BIDV, từ đó BIDV sẽ hỗ trợ thanh khoản cho 3 NH hợp nhất. Như vậy, NH mới sẽ có thể gầy dựng lại lòng tin từ người dân gửi tiền với sự đảm bảo thanh khoản của “đại gia” BIDV.

NHNN đứng sau lưng

Hợp nhất 3 NH: Tăng sức, tăng lực ảnh 2BIDV là một NHTM nhà nước nên sẽ tạo lòng tin, giúp ổn định tâm lý người dân gửi tiền. Đặc biệt sau khi hợp nhất, hạch toán đầy đủ nợ, BIDV có thể đứng ra xử lý toàn bộ công nợ của 3 NH nhỏ như có thể phát mãi, thu hồi nợ hoặc đứng ra làm trung gian tổ chức những thương vụ mua bán nợ cho các đối tác. Điều này sẽ giúp những khoản nợ xấu của 3 NH có thể được xử lý nhanh chóng. Khi đó, NH mới sẽ có tương lai sáng sủa hơn, sớm thoát khỏi tình trạng mất cân đối giữa kỳ hạn vốn huy động và cho vay.
Hợp nhất 3 NH: Tăng sức, tăng lực ảnh 3

TS. LÊ XUÂN NGHĨA,
Phó Chủ tịch Ủy ban
Giám sát tài chính Quốc gia

NHNN cho biết sắp tới đây các bên liên quan sẽ tiến hành đánh giá lại hoạt động của cả 3 NH, các khoản nợ, vốn, tài sản còn lại của các NH. Sau khi có đánh giá chính thức của kiểm toán, NHNN sẽ cân nhắc tỷ lệ tham gia vốn nhà nước của NH mới. Theo một chuyên gia NH, thực tế đến nay chưa thể biết chính xác chi phí thất thoát (nếu có) từ những khoản nợ, vốn, tài sản có của 3 NH.

Vì vậy, chắc chắn sẽ phải đánh giá lại hoạt động, định giá lại tài sản, thực chất nợ xấu… để làm tình hình tài chính của NH mới lành mạnh và minh bạch hơn. Trên cơ sở đó, hội đồng quản trị của NH mới có thể xử lý chi phí thất thoát bằng dự phòng rủi ro, vốn tích lũy để lại hoặc thậm chí giảm vốn điều lệ cũng như việc định giá lại giá trị cổ phần của từng NH trước khi hợp nhất.

Vấn đề nhiều cổ đông quan tâm bởi sẽ ảnh hưởng đến tỷ lệ góp vốn của cổ đông hiện hữu; quyền lợi được hưởng như cổ tức trong năm nay có được bảo đảm như cam kết trước đó tại đại hội cổ đông của 3 NH riêng lẻ.

Các NH bạn, vốn là chủ nợ của 3 NH này trên thị trường liên NH, lại tỏ ra quan ngại về lộ trình hợp nhất và củng cố 3 NH này dự kiến 3 năm, trong đó quá trình xử lý nợ thường kéo dài. Vì thế, nếu NHNN và BIDV không ưu tiên hỗ trợ 3 NH sớm giải quyết dứt điểm những khoản nợ trên thị trường liên NH sẽ gây khó dây chuyền cho NH chủ nợ.

Có thể thấy khi hợp nhất 3 NH với nhau tất yếu sẽ tinh giản các hoạt động phòng, ban hay sự trùng lắp về tổ chức giữa các NH, trong đó tất yếu có sự cân nhắc bỏ ai, giữ ai trong bộ khung hội đồng quản trị, ban điều hành… Vấn đề đặt ra là liệu trong quá trình hợp nhất có xuất hiện sự xung đột lợi ích, quyền lợi lẫn nhau?

Nhiều ý kiến cho rằng việc hợp nhất trên tinh thần tự nguyện và thực tế có một cổ đông lớn đang nắm cổ phần chi phối cả 3 NH hợp nhất trên nên sẽ không xảy ra xung đột lợi ích. Tuy nhiên, theo một chuyên gia NH, hoạt động NH khá phức tạp, có nhiều quyền lợi đan xen trong nội bộ, chưa kể cách điều hành, văn hóa của mỗi NH khác nhau.

Do vậy, để việc hợp nhất thành công đòi hỏi phải có lộ trình, thời gian thực hiện để tạo tiếng nói chung. Hiện tại BIDV cho biết chưa đầu tư vốn vào 3 NH hợp nhất mà chỉ cho vay mượn, nhưng không loại trừ trong tương lai BIDV sẽ đại diện vốn nhà nước đầu tư vốn vào 3 NH này. Ông Trần Bắc Hà khẳng định việc BIDV hỗ trợ 3 NH không ảnh hưởng đến bảng cân đối kế toán của BIDV trước, trong và sau khi cổ phần hóa.

Nâng cao năng lực cạnh tranh

Hợp nhất 3 NH: Tăng sức, tăng lực ảnh 4Người dân nên yên tâm gửi tiền tại các NH, bởi thanh khoản của 3 NH bảo đảm tốt; các NH sẽ dần trả nợ được trên liên NH. Hơn nữa, NHNN sẽ chỉ đạo các bên liên quan cơ cấu lại nợ giữa các NH với nhau chứ không chỉ giữa NH với khách hàng. Hợp nhất 3 NH: Tăng sức, tăng lực ảnh 5

Ông CAO SỸ KIÊM,
Nguyên Thống đốc NHNN

Thật ra, trên thế giới việc sáp nhập, hợp nhất các NHTM vẫn thường diễn ra không chỉ trong phạm vi quốc gia mà NH ở các nước với nhau. Ở Việt Nam, 3 NH hợp nhất là một việc bình thường, thể hiện một chiến lược mới nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh, hoạt động an toàn, lành mạnh và bền vững, nhất là trong điều kiện hội nhập và cạnh tranh gay gắt trong nước cũng như khu vực và quốc tế hiện nay.

Theo TS. Lê Xuân Nghĩa, mô hình sáp nhập này chưa phải là mô hình chuẩn ở nước ta, nhưng là mô hình tốt cần triển khai thực hiện trong thời gian tới, trong đó nên khuyến khích các NHTM yếu kém tự nguyện hợp nhất với nhau. Bởi  hợp nhất dựa trên tinh thần tự giác mới sống chung được. 3 NH yếu không thể mạnh lên nên cũng cần có sự tham gia cổ phần, cổ đông của NH lớn.

NH lớn không chỉ có khả năng đưa các NH yếu trở lại với hoạt động bình thường, mạnh mẽ và đảm bảo nâng cao chất lượng hoạt động, mà còn tạo được uy tín cho NH hợp nhất tìm kiếm được các đối tác chiến lược nước ngoài trong quá trình tái cấu trúc. Có thể thấy, tái cấu trúc chỉ là sắp xếp lại còn muốn nâng chất lượng phải nâng cao trình độ quản trị, công nghệ, kinh doanh chuyên nghiệp cho các nhân viên NH; mở rộng đối tượng, nâng cao chất lượng phục vụ, tín dụng…

Vấn đề được dư luận quan tâm hiện nay là thời gian tới liệu sẽ có thêm  những vụ hợp nhất tương tự diễn ra, bởi 3 NH trên nằm trong 8 NH yếu kém hiện nay. Liệu sau BIDV, các NH lớn khác như Vietcombank, VietinBank có tham gia vào quá trình tài cấu trúc, hợp nhất của các NH cổ phần nhỏ?

Nguồn tin riêng của ĐTTC, có thể sẽ có thêm ít nhất 2 thương vụ hợp nhất nữa, trong đó 2 NH có trụ sở ở TPHCM có kế hoạch tự nguyện hợp nhất với 1 NH có trụ sở ở phía Bắc và 2 NH nhỏ có trụ sở phía Bắc sẽ tự nguyện hợp nhất với nhau với sự “chống lưng” của NH lớn.

Thanh Như

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Ảnh minh họa: LONG THANH

Đầu tư vàng trong ảo ảnh của những lời khuyên vàng ngọc

(ĐTTCO)-Vì sao giá vàng tăng vượt mọi kỷ lục thời đại đang là chủ đề nóng được báo chí quốc tế và trong nước bình luận nhiều suốt cả tuần qua. Trên thế giới bình luận với nhiều góc cạnh khác nhau. Còn trong nước, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cũng nhanh chóng vào cuộc truyền thông với hàm ý sẵn sàng can thiệp thị trường vàng;  các chuyên gia thì nói “chưa thấy lý do gì vàng ngừng tăng giá”.