ĐHCĐ ngân hàng: “Nóng” lợi nhuận, sáp nhập

Trong tháng 3 và 4 các ngân hàng thương mại (NHTM) sẽ lần lượt tổ chức đại hội cổ đông (ĐHCĐ) thường niên. Mùa ĐHCĐ năm nay được dự báo sẽ không bình yên, bởi ngoài sự phân hóa rõ nét về kế hoạch lợi nhuận trong hệ thống, không ít NHTM sẽ phải giảm hoặc tạm ngưng kế hoạch chia cổ tức cho cổ đông theo lộ trình tái cấu các NHTM yếu kém mà Chính phủ và ngân hàng nhà nước (NHNN) đặt ra.

NHTM lớn: Lo phòng thủ

Có thể thấy, bên cạnh các NHTM nhà nước tham vọng đưa ra chỉ tiêu kinh doanh cao, các NHTM cổ phần lớn lại khá thận trọng khi đưa ra kế hoạch kinh doanh. VietinBank đưa ra mục tiêu lợi nhuận 2012 đạt 9.000 tỷ đồng trên vốn điều lệ 30.845 tỷ đồng và dự kiến chia cổ tức 16%.

Trong khi đó, dù đưa chỉ tiêu lợi nhuận 2012 lên 1.350 tỷ đồng, tăng 30,2% so với năm 2011 và vốn điều lệ tăng lên 9.000 tỷ đồng, nhưng tỷ lệ cổ tức của MaritimeBank  giảm từ 17,6% năm 2011 xuống còn 10% trong năm nay.

Nhiều NHTM công bố mức lợi nhuận khá cao nhưng thực tế mức đó chưa trích lập dự phòng rủi ro đầy đủ. Vì vậy lợi nhuận cao chưa phải là con số đẹp. Tới đây các quy định của NHNN sẽ ngày càng chặt chẽ hơn. Các NHTM muốn tồn tại và phát triển bền vững buộc phải tăng năng lực tài chính để tăng tỷ lệ an toàn vốn, khả năng quản trị rủi ro… Những điều này sẽ tác động trực tiếp đến tỷ suất lợi nhuận trên vốn các NHTM. Đây là áp lực lớn đối với các NHTM, cổ đông và nhà đầu tư.

 Ông NGUYỄN HƯNG,
Tổng giám đốc VPBank

Giải thích với cổ đông về sự sụt giảm này, ông Trần Anh Tuấn - Tổng giám đốc MaritimeBank - cho rằng việc chia cổ tức 10% là hợp lý, bởi năm nay Chính phủ quyết tâm kiềm chế lạm phát dưới 10% nên mặt bằng lãi suất huy động cũng sẽ giảm xấp xỉ 10%.

Dự kiến đến 30-3 mới tổ chức ĐHCĐ, nhưng DongA Bank đã công bố chỉ tiêu lợi nhuận năm nay là 1.650 tỷ đồng so với mức đạt được năm ngoái 1.250 tỷ đồng. Theo lãnh đạo ngân hàng, chỉ tiêu này được xây dựng trên tiêu chí năm nay DongA Bank sẽ tăng vốn lên 6.000 tỷ đồng (tăng thêm 1.500 tỷ đồng). Năm 2011 DongABank chia cổ tức 15% và dự kiến năm nay cổ tức sẽ lớn hơn 15%.

Có thể thấy, dù con số lợi nhuận các NHTM lớn đưa ra khá đẹp với cả ngàn tỷ đồng, nhưng nếu tính trên mức vốn điều lệ tăng lên trong năm nay thì tỷ suất sinh lời trên vốn của các NHTM vẫn khá khiêm tốn và chưa có nhiều cải thiện so với năm ngoái.

Chưa kể nhìn chung trong cơ cấu lợi nhuận của nhiều NHTM lớn vẫn chủ yếu mảng tín dụng (65-70%), mảng kinh doanh dịch vụ và hoạt động của các công ty con trực thuộc (công ty bất động sản, CTCK, cho thuê tài chính, quản lý quỹ…) vẫn chưa có nhiều tiến triển.

Dự báo ĐHCĐ năm nay nhiều lãnh đạo NHTM lớn sẽ phải “đau đầu” giải trình với cổ đông về những khoản lỗ bất thường trong đầu tư chứng khoán và kinh doanh ngoại hối, vàng miếng. Vì vậy, những NHTM cổ phần lớn tăng vốn bằng thặng dư vốn (nếu có) hoặc tìm bán cổ đông nước ngoài, phát hành cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu xem ra là bài toán khó. Bởi quy mô vốn điều lệ lớn trong khi chỉ tiêu lợi nhuận khiêm tốn sẽ gây phản ứng cho cổ đông.

Thâu tóm cũng được coi là vấn đề “nóng” tại ĐHCĐ của các NHTM lớn. Dù đến nay Sacombank và Eximbank vẫn chưa thông báo thời gian cụ thể tổ chức ĐHCĐ, nhưng giới tài chính dự đoán đây là 2 ĐHCĐ được sự quan tâm chú ý nhất từ cổ đông cũng như dư luận sau khi Eximbank thể hiện rõ ý đồ giành quyền kiểm soát Sacombank.

Vấn đề cổ đông 2 ngân hàng này quan tâm là liệu mục tiêu của cuộc tranh giành quyền lực trên sẽ tạo lợi ích gì cho họ, cho ngân hàng hay chỉ phục vụ lợi ích cho một nhóm cổ đông? Sự kiện này cũng đã khiến nhiều NH cổ phần như MaritimeBank, DongA Bank… không mặn mà với kế hoạch trình ĐHCĐ thông qua việc niêm yết lên sàn chứng khoán nhằm tránh bị thâu tóm khi TTCK đi xuống.

NHTM nhỏ: Hồi hộp chuyện tái cơ cấu

Đến thời điểm này chưa có nhiều NHTM nhỏ công bố chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng 2012 theo xếp hạng của NHNN. Vì vậy, dư luận đang đoán già đoán non danh sách 9 NHTM nằm trong nhóm 4 thuộc diện NHTM yếu kém, nên ĐHCĐ của các NHTM nhỏ cũng đang được giới đầu tư đặc biệt chú ý. Bởi tại ĐHCĐ, nhà đầu tư, cổ đông sẽ dễ dàng biết được NHTM nhỏ nào nằm trong “danh sách đen”.

Áp lực được coi là lớn nhất đối với các NHTM nhỏ trong mùa ĐHCĐ là lợi nhuận 2011 thấp và nợ quá hạn tăng cao. Ban điều hành các ngân hàng này sẽ phải giải trình nguyên nhân dẫn đến kết quả kinh doanh không như mong đợi. Nhưng vấn đề đau đầu cho các NHTM yếu kém vẫn là lợi nhuận và bị NHNN hạn chế hoặc ngưng tăng trưởng tín dụng. Điều này sẽ khiến các NHTM càng khó trong cơ cấu lại nguồn vốn theo hướng thu nợ 1 đồng mới cho vay 1 đồng. Đó cũng là lý do các NHTM nhỏ dè chừng với chỉ tiêu lợi nhuận 2012.

Ông PHẠM THIỆN LONG,
Phó Tổng giám đốc HDBank

Theo dự thảo trình ĐHCĐ, NaviBank dự kiến đến cuối năm 2012 sẽ có dư nợ tín dụng tăng dưới 15% và lợi nhuận trước thuế đạt 300 tỷ đồng, tăng 60 tỷ đồng so với năm 2011; cổ tức ước đạt 6,36%. Năm 2011 ngân hàng này đạt 240 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế trên vốn điều lệ 3.010 tỷ đồng, bằng 87% kế hoạch đề ra; nợ xấu 2,92% tổng dư nợ.

Habubank cũng cho biết được giao chỉ tiêu tín dụng ban đầu 8%. Trong báo cáo kết quả kinh doanh hợp nhất năm 2011, Habubank lỗ hơn 40,8 tỷ đồng trong quý IV, tính chung cả năm lãi trên 262 tỷ đồng, giảm 45% so với 2010. Chưa chính thức công bố nhưng theo nhiều nguồn tin ABBank cũng được giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng 15%, HDBank không quá 10%...

Theo một chuyên gia ngân hàng, sự bất hợp lý ở lợi nhuận của các NHTM yếu kém thời gian qua một phần do chế độ kế toán của Việt Nam xung quanh dự thu, dự chi. Theo đó, ngân hàng cho vay bất động sản 3-4 năm nhưng vẫn hạch toán lợi nhuận hàng năm mà không quan tâm đến trích lập dự phòng để tránh các khoản nợ này rơi vào nợ xấu.

Nhiều NHTM nhỏ dù hoạt động tín dụng tiềm ẩn rủi ro nhưng hàng năm vẫn hạch toán lãi cao và trả cổ tức cho cổ đông, nhưng khi rủi ro nợ xấu gia tăng ảnh hưởng đến thanh khoản buộc NHNN phải vào cuộc gánh vác. Nhằm hạn chế sự bất hợp lý này, ngoài việc có thể NHNN sẽ sửa đổi chế độ kế toán, trong đề án tái cơ cấu hệ thống NHTM mới thông qua có quy định các NHTM yếu kém trong lộ trình tái cơ cấu sẽ bị hạn chế hoặc không được chia lợi nhuận, cổ tức. Dự báo đây cũng sẽ là vấn đề “nóng” trong mùa ĐHCĐ năm nay.

“Thay máu”: Xu thế tất yếu

Trong lộ trình tái cơ cấu 9 NHTM yếu kém, các phương án sáp nhập, hợp nhất, mua lại các NHTM khác hoặc bán lại cho nhà đầu tư đủ điều kiện… sẽ phải trình ĐHCĐ thông qua. Vì thế, không loại trừ sẽ có thay đổi nhiều về cơ cấu nhân sự HĐQT cũng như ban điều hành của các NHTM yếu kém.

Tuy nhiên, các ngân hàng thuộc nhóm yếu kém nhất buộc phải chịu sự giám sát rất chặt chẽ từ NHNN theo đúng như nội dung của đề án tái cấu trúc.

ĐHCĐ ngân hàng: “Nóng” lợi nhuận, sáp nhập ảnh 1

 Các cổ đông biểu quyết tại ĐHCĐ (ảnh chỉ mang tính chất minh họa).

Mặc dù vậy, dường như những khó khăn hiện tại của các NHTM nhóm 3 và 4 không còn là áp lực về tinh thần đối với các ông chủ cũng như cổ đông lớn, thậm chí còn khiến các ông chủ nhà băng cảm thấy nhẹ nhàng hơn bao giờ hết sau một thời gian tự mình vật lộn với vấn đề kém thanh khoản trong suốt thời gian trước đó.

Theo một chuyên gia ngân hàng, hầu hết NHTM nhỏ có 70-80% cổ phần thuộc về các cổ đông lớn là các ông chủ ngân hàng, nên dù tại ĐHCĐ các ngân hàng này buộc phải công khai “sức khỏe” cho cổ đông nhỏ lẻ biết, dự báo ĐHCĐ cũng sẽ không quá căng thẳng tạo nên tranh cãi không có hướng giải quyết.

Có thể thấy, trong lộ trình tái cơ cấu hệ thống NHTM, các cổ đông ngân hàng là đối tượng chịu ảnh hưởng và tác động trực tiếp, theo đó sẽ có nhiều NHTM trong bối cảnh này tận dụng được cơ hội bứt phá tăng tốc, tạo được giá trị tiềm năng cho cổ đông và khách hàng.

Bên cạnh đó cũng sẽ có không ít NHTM phải gồng mình khắc phục tổn thương để tái cấu trúc toàn diện, tức cổ đông ngân hàng đó sẽ phải chịu thiệt thòi trong một thời gian dài. Nhưng đó là xu thế tất yếu không tránh khỏi.

Hệ thống NHTM “qua cơn bĩ cực sẽ đến hồi thái lai”, dù khó khăn trước mắt của các NHTM yếu kém rất lớn, nhưng tiềm năng hồi phục, ổn định và phát triển không phải không có. Hiện nay, trên thị trường xuất hiện khá nhiều nhà đầu tư lớn đang nhòm ngó, muốn rót vốn vào các ngân hàng, bởi đây là lĩnh vực đầu tư tiềm năng.

Vì vậy, đây là cơ hội để “thay máu” giúp hệ thống NHTM phát triển an toàn và bền vững hơn, khi đó người hưởng lợi đầu tiên chính là các cổ đông.

THANH NHƯ

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất