Dê trong biểu tượng văn hóa thế giới

Trong các loài gia súc, con dê là loài có ý nghĩa tinh thần phong phú và có giá trị biểu tượng cao, gần gũi, đặc biệt tạo ra những ảnh hưởng tích cực tới đời sống văn hóa nhiều nước. Trong văn hóa phương Đông dê là một trong 12 con giáp, đại biểu cho địa chi (Mùi), và cũng nằm trong tam sinh lục súc. Trong văn hóa phương Tây, dê nằm trong 12 cung Hoàng đạo với hình tượng Ma Kết. Dê còn xuất hiện trong thần thoại Hy Lạp, Bắc Âu.

Trong huyền thoại Hy Lạp con dê đực là hình tượng của thần Pan, thủy tổ của mục đồng, ngày xưa là kẻ chăn dê. Pan là thần của tự nhiên, hoang dã, những kẻ chăn cừu, đàn gia súc, của những ngọn núi hoang vu và gắn với bản năng tình dục đặc biệt. Có nhiều tích kể về Pan, nhưng phổ biến nhất kể rằng Pan là con của Hermes và tiên núi Penelope. Một ngày nọ, thần Hermes đến khám phá vùng Arcadia thấy phong cảnh thơ mộng, sông uốn quanh và các loại thú rừng lạ mắt.

Cảnh đẹp khiến Hermes nổi hứng yêu cô tiên núi Penelope và trải qua nhiều đêm vui vẻ ngọt ngào. 9 tháng sau Penelope sinh Pan nhưng vừa thấy hình dạng nửa người nửa dê sợ quá quăng con xuống đất. Nhưng Hermes lại thích bộ dạng nghịch ngợm của Pan nên đem về đỉnh Olympia. Tất cả các thần linh ở đây đều thích Pan vì vui vẻ, hay cười, và rất lém. Vừa hoang dã vừa thừa hưởng tính lông bông của bố nên Pan rất lung tung. Bình thường Pan sống ở trong rừng, trên núi, rảnh tới nhậu cùng Dionysus, đi săn với Artemis, hoặc lởn vởn cạnh thần Venus. Pan có tài thổi sáo rất hay.

Dê trong biểu tượng văn hóa thế giới ảnh 1

Trong thần thoại Bắc Âu, thần Thor cưỡi trên một cỗ xe được kéo bởi 2 con dê đực, mỗi khi người Bắc Âu xưa nghe tiếng sấm nói rằng thần Thor đang cưỡi cỗ xe đến. Truyền thuyết kể rằng, tên vô địch của bọn khổng lồ là Hrungnir tới Asgard để gây sự, thách đấu tay đôi với Thor.

Bọn khổng lồ hợp sức lại nặn ra một tên khổng lồ bằng đá cao 9 dặm, nhưng chúng không tìm được một trái tim đủ to đành lấy trái tim của con ngựa cái đặt vào. Khi Thor cưỡi cỗ xe dê đến đấu trường, tên khổng lồ đá có trái tim nhát gan nên bỏ chạy mất. Thor quăng búa sét đánh Hrungnir, còn tên khổng lồ quăng một cặp sừng đánh Thor. Chiếc búa đụng phải cái sừng văng mất, nhưng một mảnh vỡ của cái sừng đánh trúng đầu Thor.

Thần Thor ngã từ trên trời xuống và Hrungnir chuẩn bị giết ông thì cái búa rơi xuống đánh trúng tên khổng lồ. Kẻ thù số một của thần Thor là Jörmungandr, con rắn khổng lồ, con của Loki. Ở Ragnarok, Thor giết được con rắn, nhưng trước khi chết nó phun nọc độc vào người và Thor chỉ đi được 9 bước rồi chết. 2 con trai của Thor là Modi và Magni nhặt được chiếc búa thần của cha và trở thành thần sét.

Dê là một trong những thần vật được người Ai Cập sùng bái vì sự đóng góp quan trọng đối với đời sống con người. Một số dân tộc khác lại dùng dê làm vật tế thần. Người Ai Cập dùng dê dâng cho các ác thần để thay thế con người. Con dê đã đi vào văn hóa người Indonesia một cách sâu đậm trở thành món lễ vật chủ yếu và không thể thay thế ở một số lễ hội quan trọng như Hurban, Akikah… ngày cưới, hiếu hỉ và các dịp quan trọng khác.

Trọng Anh

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất