Cần biết lo xa

Kịch bản của Bộ Tài nguyên - Môi trường cho biết nếu mực nước biển dâng thêm 75cm, TPHCM sẽ có khoảng 204km2 diện tích đất bị ngập. Nếu mực nước biển dâng khoảng 100cm, diện tích đất bị ngập sẽ tăng lên gấp đôi, khoảng 472km2. Trong bối cảnh đó, nhiều doanh nghiệp đã “lo xa” cho dự án của mình về chuyện chống ngập nước.

Hệ lụy nhãn tiền

Khoảng 10 năm gần đây nỗ lực của TPHCM trong việc xóa ngập, giảm ngập chỉ là để khắc phục hậu quả của việc thiếu đầu tư đồng bộ hệ thống thoát nước. Biến đổi khí hậu (BĐKH), mực nước biển dâng và đặc biệt là việc quản lý các hồ chứa trên thượng nguồn chưa được chú trọng đúng mức đến công tác phòng lũ cũng như việc phá hủy diện tích lớn rừng phòng hộ đã khiến tình trạng mực nước sông dâng cao, dẫn đến tình trạng ngập triều gia tăng tại TPHCM.

Rõ ràng phát triển đô thị không hợp lý trong nhiều năm qua đang gây ra những hệ lụy, đòi hỏi các biện pháp giải quyết cực kỳ tốn kém, thậm chí không giải quyết được.

Quá trình phát triển đô thị thiếu kiểm soát trong suốt nhiều thập niên đã vượt xa so với tốc độ nâng cấp hệ thống thoát nước. San lấp lấn chiếm kênh rạch và các khu vực trũng chứa nước, tình trạng lún sạt hàng năm do khai thác nước ngầm, xây dựng quá nhiều nhà cao tầng trên nền đất yếu… là những hiện tượng cần báo động.

Thực tế không ít dự án khu dân cư mới tại TPHCM mới đưa vào sử dụng chưa đến chục năm đã bị ngập nước như khu dân cư Bình Dân, Sông Đà (quận Thủ Đức), nhiều khu dân cư mới tại quận 2 cũng trong tình trạng tương tự…

Theo nhiều cư dân tại những nơi này, ban đầu mới về ở tình trạng ngập đường trong khu dân cư rất ít xảy ra, dù mưa lớn hay triều cường. Tuy nhiên sau đó ngập bắt đầu xuất hiện và năm sau cao hơn năm trước. Hệ lụy là cuộc sống của họ bị đảo lộn, gia đình có con nhỏ không dám cho ra đường, đi học phải có người lớn đưa đón dù các em đã lên đến cấp 2, nhà đất xuống giá…

Đó là bài học “nhãn tiền” cho các chủ đầu tư hiện nay. Do vậy hầu hết các dự án sau này đều tính đến chuyện chống ngập sau khi dự án hoàn thành.

Ông Nguyễn Anh Tâm-Tổng giám đốc Công ty TNHH Tài Nguyên, chủ dự án Kenton (Nhà Bè), cho biết “cốt nền” của dự án so với mực nước biển lên đến 9m. Với độ cao này, theo ông Tâm một trăm năm sau nếu mực nước biển dâng như kịch bản các nhà khoa học đề ra cũng chẳng ăn thua gì. Trong khi đó “cốt nền” của dự án BCR (quận 9) do CTCP Nhà Việt Nam làm chủ đầu tư cũng được nâng lên 2.6 thay vì 2.0 như quy định.

Ông Trần Văn Thành, Tổng giám đốc công ty, cho biết dự án nằm cạnh sông là một lợi thế về sinh thái. Nhưng nếu làm không kỹ cũng rất nguy hiểm vì dễ ngập. Do đó ngoài việc tuân thủ các quy định về quy hoạch của cơ quan chức năng, chủ đầu tư còn mời công ty thiết kế hàng đầu của Singapore tham gia dự án nhằm đảm bảo những yêu cầu nghiêm ngặt về môi trường.

Thích ứng với BĐKH

Điều các doanh nghiệp “lo xa” nói trên là hoàn toàn có cơ sở bởi thực tế thời gian qua và khuyến cáo của Ủy ban liên chính phủ về BĐKH và Tổ chức Hợp tác phát triển kinh tế, TPHCM nằm trong danh sách 10 thành phố bị đe dọa nhiều nhất bởi BĐKH. ở góc độ quy hoạch phát triển đô thị cần ứng phó với BĐKH như thế nào?

Theo PGS.TS Nguyễn Trọng Hòa, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển TPHCM, trước hết phải nghiên cứu và tích hợp đầy đủ các dự báo về BĐKH vào đồ án quy hoạch chung xây dựng TPHCM. Sau đồ án quy hoạch là quy định về quản lý thực hiện theo quy hoạch.

Ông Hòa nhận xét, từ trước đến nay chúng ta xây dựng được khá nhiều đồ án quy hoạch tốt nhưng chưa quan tâm đúng mức đến việc quản lý, thực hiện triển khai quy hoạch nên kết quả thu được trên thực tế nhiều khi chưa như mong muốn. Ông cũng dự báo, trong dân sẽ có sự chuyển dịch nơi ở từ chỗ thấp đến chỗ cao khi BĐKH diễn ra khốc liệt hơn. 

Cần biết lo xa ảnh 1

Dự án Trường Thạnh 1 (quận 9) do CTCP Nhà Việt Nam đầu tư
đã tính đến chuyện ngập nước do BĐKH.

Để thích ứng với BĐKH trong thực hiện quy hoạch xây dựng, cần lưu ý một số giải pháp sau: Nâng cốt nền xây dựng cục bộ lên 10cm-20cm so với tiêu chuẩn cho phép; khoanh vùng nhằm đánh giá chính xác vùng trũng - vùng rốn nước để tạo nên các hồ chứa nước, vừa chống ngập vừa tạo cảnh quan môi trường; nghiên cứu quy hoạch không gian xanh và mặt nước nhằm giúp giảm thiểu những tác động của BĐKH; thực hiện các giải pháp xây dựng công trình chống ngập linh hoạt, thích hợp để ứng phó với BĐKH.

Ông Nguyễn Thanh Toàn, Phó Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc TPHCM, cho biết công tác thích ứng với BĐKH được TPHCM quan tâm trong nhiều đồ án quy hoạch. Trong khu vực nội thành cũ, việc chỉnh trang đô thị được thực hiện song song với việc nạo vét kênh, rạch, di dời cơ sở sản xuất gây ô nhiễm môi trường ra ngoài, sử dụng hiệu quả quỹ đất.

Đối với các đô thị mới như đô thị cảng Hiệp Phước, đô thị Tây Bắc Củ Chi, đô thị mới Thủ Thiêm… phải bảo tồn cảnh quan thiên nhiên, hạn chế san lấp sông kênh rạch, tạo dòng chảy…, được đặt ra hàng đầu. Đa phần các đô thị này phải là các đô thị sinh thái, sử dụng đất và các tài nguyên thiên nhiên một cách hiệu quả, sử dụng năng lượng mới - năng lượng sạch để giảm phát thải, thích ứng với BĐKH.

Đã đến lúc việc “sống chung” với BĐKH không phải là chuyện xa vời và công tác quy hoạch, thực hiện quy hoạch phải được đặt lên hàng đầu để thích nghi với hiện tượng thiên nhiên này.

ĐỖ TRÀ GIANG

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất