Xuất khẩu cần sự đột phá

(ĐTTCO) - Đến hết tháng 11-2016, xuất khẩu cả nước chỉ đạt 159,5 tỷ USD, tăng 7,5% so với cùng kỳ. Điều này đồng nghĩa với việc đích tăng trưởng 10% cả năm nay càng khó chạm tới. Thực trạng này cho thấy để xuất khẩu Việt Nam lội ngược dòng trong năm 2017 cần sự đột phá mạnh mẽ trong cải cách thể chế, tạo dựng môi trường kinh doanh phù hợp, lành mạnh nhằm tăng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp xuất khẩu.

2016 khó cán đích

Ngay từ những tháng giữa năm 2016, khi xuất khẩu mới đạt 46,2% kế hoạch năm, người đứng đầu Bộ Công Thương đã phải thừa nhận việc hoàn thành chỉ tiêu tăng trưởng xuất khẩu của năm 2016 (10% như Quốc hội đề ra) là một nhiệm vụ khó khăn. Có thể thấy, sự khó khăn tiếp tục đeo bám ở những tháng sau đó và xuất khẩu vẫn chỉ duy trì ở mức tăng trưởng 7-7,5%  và không thể bứt phá. Theo Bộ Công Thương, tháng 11-2016, kim ngạch xuất khẩu đạt 15,6 tỷ USD, tính chung 11 tháng, xuất khẩu cả nước chỉ đạt 159,5 tỷ USD, tăng 7,5% so với cùng kỳ. Trong tháng 12 này, dự báo xuất khẩu sẽ không có tăng trưởng hay suy giảm đột biến so với tháng trước. Điều này đồng nghĩa đích tăng trưởng xuất khẩu đã đề ra 10% càng khó đạt tới.

 Một vài điểm sáng trong bức tranh xuất khẩu có thể kể đến, là tăng trưởng cao ở mặt hàng rau quả (tăng 30% so với năm 2015, vượt qua cả mặt hàng gạo); bánh kẹo kim ngạch chưa lớn, nhưng đã được tách thành mặt hàng riêng, tăng 17%; thức ăn chăn nuôi tăng 17%, trong khi xơ sợi dệt tăng 14%. Ngoài ra, còn có những mặt hàng truyền thống có tốc độ tăng trưởng khá ấn tượng, như cà phê tăng 26%, hạt điều tăng 16%, tiêu tăng 16%. Tuy nhiên, nhìn chung xuất khẩu gặp khó do hầu hết ngành trong “bức tranh” xuất khẩu đều tụt dốc. Điển hình như ngành dệt may, theo Hiệp hội Dệt may Việt Nam, 2016 là năm khó khăn nhất với ngành dệt may trong 10 năm qua, khi mức tăng trưởng chỉ xấp xỉ 5%, so với những năm trước luôn có tốc độ tăng trưởng trên 10%.

Đặc biệt, dù không khó khăn về thị trường nhưng xuất khẩu điện thoại các loại và linh kiện - mặt hàng xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam năm 2016 - cũng không có nhiều dư địa khi mức tăng trưởng đã đến ngưỡng. Nếu xuất khẩu điện thoại các loại và linh kiện năm 2014 đạt 23,6 tỷ USD, năm 2015 là 30,6 tỷ USD, đến năm 2016 theo dự báo của Bộ Công Thương con số này ước tính trên 32 tỷ USD. Trong đó, sự cố thu hồi sản phẩm Galaxy Note 7 của Samsung hồi tháng 9 đã khiến kim ngạch xuất khẩu cả nước giảm đáng kể so với tháng 8 - thời điểm ra mắt sản phẩm này. Bên cạnh đó, mặt hàng than đá và dầu thô, lượng và giá xuất khẩu đều giảm mạnh. Trong đó than đá giảm trên 45% về lượng và trên 47% về giá trị, dầu thô giảm 20% về lượng và gần 40% về giá trị. Ngoài dầu thô, than đá, mặt hàng quặng và khoáng sản trong thời gian qua cũng giảm giá trị xuất khẩu so với năm 2015, dù lượng xuất tăng gấp đôi. Như vậy, chỉ tính riêng yếu tố giá giảm đã làm kim ngạch xuất khẩu của nhóm này giảm khoảng 1 tỷ USD.

Xuất khẩu cần sự đột phá ảnh 1

Ảnh minh họa.

Giải pháp nào trong Giải pháp nào trong năm 2017?

Về cơ hội của xuất khẩu trong năm 2017, chúng ta hoàn toàn có thể kỳ vọng vào những hiệp định thương mại tự do (FTA) như FTA Việt Nam và EU, hay Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực RCEP. Đây là những FTA có tính chất rất quan trọng, tương đương như Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP). Điều quan trọng là phải có sự chuẩn bị để điều chỉnh hoặc tận dụng lợi ích các FTA này mang lại. Bên cạnh việc mở rộng thị trường, phải chú trọng đến việc điều chỉnh các ngành hàng. Hoạt động xuất khẩu không chỉ nhắm đến việc chiếm lĩnh thị trường mà phải chiếm lĩnh được các ngành hàng Việt Nam có lợi thế trên bản đồ thế giới. Bên cạnh đó, cần lưu ý những khâu trong thương mại quốc tế đem lại giá trị lớn thường nằm ở những khâu cuối, như phân phối, thương hiệu, phát triển sản phẩm. Còn những khâu trồng trọt, chăn nuôi, chế biến, sản xuất cũng đem lại giá trị nhưng thường thấp hơn. Vì vậy, cần lựa chọn tham gia từ khâu nào để thu được lợi ích tối đa và mang về giá trị nhiều nhất. Theo đó, các doanh nghiệp cần sớm từ bỏ tư duy làm ăn manh mún chụp giật, thậm chí làm ăn kiểu kiếm chác, kiểu sinh ra để mua bán chứng từ hoặc sân sau cho các doanh nghiệp lớn. Mặt khác, yếu tố quyết định trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh là ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, công nghệ hiện đại để nâng cao chất lượng hàng hóa và dịch vụ, giảm giá thành và nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm và doanh nghiệp. Vì vậy, bằng nhiều cách doanh nghiệp phải tiếp cận và làm chủ được kỹ thuật mới, công nghệ hiện đại để áp dụng vào quá trình sản xuất kinh doanh.

Một thực tế nữa đặt ra là càng hội nhập sâu, hàng rào thuế quan càng được dỡ bỏ, dần dần về 0-5%. Ngược lại hàng rào phi thuế quan như biện pháp phòng vệ thương mại, quy định về giữ gìn môi trường, vệ sinh an toàn thực phẩm… sẽ được dựng lên. Vì thế, doanh nghiệp cần hiểu rõ các rào cản này đối với từng loại hàng hóa, dịch vụ trên từng thị trường mình hướng tới, từ đó có sự chuẩn bị kỹ càng về nắm bắt thông tin, hiểu biết về pháp lý… để đối mặt với những xung đột pháp lý trong quá trình sản xuất kinh doanh trên thị trường. Đặc biệt các doanh nghiệp nên thiết lập các mối quan hệ đối tác, hợp tác với nhau, giữa doanh nghiệp trong nước với cộng đồng người Việt tại nước ngoài, quan tâm hơn tới nguồn nhân lực để nâng cao khả năng xử lý trong hoạt động kinh doanh quốc tế. Ngoài những cố gắng từ phía doanh nghiệp, Nhà nước cần cải cách thể chế kinh tế, tạo dựng môi trường kinh doanh phù hợp, lành mạnh giúp tăng sức cạnh tranh cho doanh nghiệp xuất khẩu.

Thanh Hoài

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Giá điện thiếu minh bạch

Giá điện thiếu minh bạch

(ĐTTCO)-Những ngày qua, nhiều người dân phản ánh tình trạng hóa đơn thanh toán tiền điện của gia đình tăng cao từ vài chục đến vài trăm ngàn đồng trên mỗi hộ. Điều này gây nên bức xúc trong dư luận khi nhiều người nhận định đây là mức tăng không hợp lý.