Trung tâm Tài chính TPHCM: Nên xây dựng theo cách riêng

(ĐTTCO) - Trả lời ĐTTC, TS. VÕ TRÍ THÀNH, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương (CIEM), cho rằng trong bối cảnh hiện nay, thay vì đi theo cách thức truyền thống, TPHCM nên chọn cho mình lối đi riêng khi xây dựng thành trung tâm tài chính (TTTC) trong khu vực, với điểm nhấn là công nghệ, đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp tư nhân.

PHÓNG VIÊN: - Thưa ông, việc xây dựng TPHCM thành TTTC tầm cỡ khu vực đã được nói đến trong nhiều năm. Tuy nhiên, với những biến động tại một số TTTC trong khu vực như Hồng Kông, Thượng Hải, liệu sẽ là cơ hội để TPHCM vươn lên trở thành TTTC mới của khu vực?
TS. VÕ TRÍ THÀNH: - Ý tưởng xây dựng TPHCM là TTTC khu vực đã manh nha từ cách đây khoảng 20 năm. Nhưng sau đó do nhiều nguyên nhân, trong đó có cả điều kiện chưa chín muồi, nên quyết sách ấy vẫn chưa thực hiện được. Từ năm 2018, ý tưởng này được nhắc đến gắn với việc xây dựng đô thị sáng tạo, người ta bắt đầu đặt lại vấn đề TPHCM có nên là TTTC lớn, có tầm cỡ khu vực và có thể cạnh tranh với các trung tâm khác như Singapore, Hồng Kông, Thượng Hải. 
Thực tế, cần phải xem xét những điều kiện nào để TPHCM có thể trở thành một TTTC? Thí dụ, đó có phải là TP chúng ta hay nói là “có đáng sống”, có đủ tích hợp các giao dịch tinh xảo của tài chính, mở cửa tài chính như thế nào… Thêm vào đó là chính sách đối với hệ thống tài chính - tiền tệ của chúng ta vẫn còn những hạn chế. Trước mắt đồng tiền Việt Nam chưa phải là đồng tiền chuyển đổi và thanh toán quốc tế, cũng chưa phải tự do hóa hoàn toàn… Nếu xét thuần túy theo kiểu truyền thống như vậy, tôi cho rằng TPHCM vẫn chưa đủ điều kiện. 
 Trung tâm Tài chính TPHCM: Nên xây dựng theo cách riêng ảnh 1 Một góc TPHCM về đêm. Ảnh: HOÀNG HÙNG
Trong bối cảnh quốc tế hiện nay, việc xây dựng TPHCM thành TTTC phải gắn với các ý tưởng mới. Thứ nhất, định nghĩa thế nào là “điều kiện đủ”? Bởi lẽ nếu chờ “đủ điều kiện” đúng nghĩa có lẽ không bao giờ thực hiện được. Phải chủ động, xem đây là một quá trình. Vấn đề là chúng ta có dám quyết, dám làm, thậm chí dám “đánh cược”. Thứ hai, khi nói đến khái niệm TTTC, không nên hiểu khái niệm này quá toàn diện mà nên có sự chọn lọc. Tại các diễn đàn, hội thảo, đã có nhiều ý kiến cho rằng TPHCM trước mắt có thể là TTTC nhưng tập trung vào những điểm mạnh đang có, như điểm nổi trội hiện nay là các start up, đổi mới sáng tạo… 
Với tôi, TPHCM có thể trở thành TTTC với điểm nhấn là vấn đề huy động “vốn xanh”, “trái phiếu xanh”, vì đây là xu thế tất yếu. Hiện nay không riêng TPHCM, cả nước đang phải đối diện với vấn đề phát triển bền vững, nguy cơ môi trường rất lớn. Cho nên, đô thị lớn như TPHCM khi đi vào vấn đề cụ thể này vừa hợp với xu thế, vừa tạo được thành quả và chắc chắn dấu ấn sẽ càng lớn.
 Quan điểm của tôi thiên về việc phải đi từng bước, phải kết hợp giải nhiều bài toán cùng lúc, nhiều điều kiện của TTTC. Thí dụ, phải xây dựng TPHCM là nơi đáng sống, thu hút được đội ngũ chuyên gia cao cấp, phát triển đô thị thông minh, xanh, năng động… Đối với thu hút vốn và phát triển TTTC, TPHCM nên có những lĩnh vực ưu tiên, điểm nhấn, không nên ôm đồm mọi vấn đề, mới có thể tận dụng được cơ hội.
- Vậy theo ông nên tập trung vào những lĩnh vực ưu tiên nào?
- Một vấn đề lựa chọn ưu tiên phát triển song cũng ít nhiều gây những tranh cãi chính là công nghệ. Hiện nay, công nghệ trên thế giới đang thay đổi với tốc độ nhanh chóng tính theo từng giờ, nên nhiều nhà kinh tế bắt đầu thận trọng với các nhóm chính sách liên quan đến vấn đề này. Tuy nhiên, trên cơ sở nhìn nhận tốt nhất có thể về xu hướng công nghệ, nhu cầu thế giới, đặc biệt là khả năng ứng dụng và tạo đầu kéo đối với tăng trưởng cho nhiều ngành, nhiều quốc gia trong chiến lược phát triển của mình, họ vẫn lựa chọn công nghệ làm trọng tâm ưu tiên. 
Từ đây, câu hỏi đặt ra với Việt Nam, phải chăng đó là công nghệ ICT như 5G/6G, AI, IoT (cảm biến sensors cùng phần mềm), vật thể dịch chuyển (moving objects)? Một số nước trong khu vực như Hàn Quốc chẳng hạn, họ xem TP thông minh là khái niệm rộng, không chỉ tạo điều kiện đáng sống nhất cho người dân, còn là động lực thúc đẩy sáng tạo, số hóa, phát triển công nghệ cao và làm đầu kéo cho các ngành khác. Đây chính là mô hình TPHCM nên tiếp cận và tham khảo.
Dẫu vậy, đằng sau câu chuyện lựa chọn lĩnh vực hay tăng trưởng, chuyển đổi số, mấu chốt vẫn là các doanh nghiệp. Chúng ta thắng - thua, thành - bại cũng là nhờ doanh nghiệp, là lực lượng đang ngày càng năng động với nhiều thế hệ doanh nhân. Đi cùng với đó là tinh thần kinh doanh và khởi nghiệp mạnh mẽ.  Tuy nhiên, xét về tổng thể khu vực doanh nghiệp tư nhân nước ta vẫn “lượng nhiều, chất yếu”.
Do đó, một TP thông minh phải là TP khơi dậy được nguồn lực từ doanh nghiệp tư nhân, có những doanh nghiệp tư nhân thực sự đủ lớn. Lớn ở đây là phải làm chủ và sáng tạo công nghệ, phải có thương hiệu và sức cuốn hút, dần được thế giới ghi nhận và có thể chi phối được mạng lưới phân phối. Lớn ở đây còn là có khát vọng, đủ bản lĩnh, chuyên nghiệp và đủ sức cạnh tranh trong sân chơi toàn cầu. 
Hiện nay, có nghiên cứu cho thấy tuổi thọ trung bình của 500 doanh nghiệp tên tuổi nhất trên thế giới đã giảm từ 60 năm xuống còn 15 năm. Điều này có nghĩa, nếu không thay đổi, không thích ứng, không sáng tạo, ngay cả các doanh nghiệp lớn có tên tuổi cũng sẽ chết yểu. Một xu hướng hiện nay đang rất phổ biến, là nền kinh tế tăng trưởng phải lấy cộng đồng làm trung tâm, kết hợp với kinh tế lấy công ty làm trung tâm.
- Ông có khuyến nghị gì về chính sách phát triển cho TPHCM khi muốn xây dựng thành công TTTC khu vực?
- Về trung và dài hạn, Nhà nước cần có những chính sách đặc thù dành cho TPHCM. Với TPHCM, cần thiết lập quy chế điều tiết kinh doanh trên nền tảng số, tạo không gian thể chế, có thể là thử nghiệm cho sáng tạo công nghệ, với cách thức vận hành kinh doanh như sandbox (khung thể chế thí điểm, cho phép một số ít doanh nghiệp thử nghiệm các công nghệ mới, mô hình kinh doanh mới trong môi trường thực tiễn), nâng cao và thực thi pháp luật, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. 
Trước mắt, TPHCM cần tăng cường thúc đẩy đổi mới sáng tạo, có các chính sách khuyến khích, thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo với doanh nghiệp làm trung tâm. Song song đó, chú trọng phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt là nhân lực về lĩnh vực ICT và nhân lực số, thu hút nhân tài kết hợp với kết nối mạng lưới các tài năng, tri thức Việt Nam trên khắp thế giới. Ngoài ra, cần hoàn thiện kết cấu hạ tầng cho TP để tạo ra sự phát triển đồng bộ.
- Xin cảm ơn ông.

HOÀNG SƠN (thực hiện)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Kinh tế Việt Nam: Nhiệm vụ bất khả thi

Kinh tế Việt Nam: Nhiệm vụ bất khả thi

(ĐTTCO) - Trong số tháng 5, chúng tôi đã cho rằng thị trường chứng khoán (TTCK) nhiều khả năng giao dịch dao động hoặc giảm điểm và nhận định này cũng thể hiện trong tháng 7.