Sân chơi lớn cận kề, công nghiệp hỗ trợ vẫn khó

(ĐTTCO) - Cơ hội thị trường cho xuất khẩu sản phẩm công nghiệp đã mở ra khi hàng loạt các hiệp định thương mại tự do (FTA) lớn như: Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), FTA Việt Nam - EU... đã được Việt Nam tham gia hoặc chuẩn bị tham gia. Thế nhưng, việc tận dụng được các lợi thế về hàng rào thế quan gỡ bỏ hay không là một vấn đề không dễ dàng khi mà doanh nghiệp trong nước đang phải đối mặt với nhiều thách thức lớn trong đó có việc ngành công nghiệp hỗ trợ đang rất yếu.

Công nghiệp hỗ trợ khó từ xuất khẩu...

Theo ông Bùi Việt Quang - Phó Tổng Giám đốc CTCP May Sông Hồng, TPP vừa kết thúc đàm phán là cơ hội cho doanh nghiệp nhưng cũng sẽ là một nước cờ khó và không dễ dàng cho số đông doanh nghiệp. Bên cạnh những khó khăn như: nhiều doanh nghiệp xa lạ trong tiếp cận và tham gia chuỗi sản xuất và cung ứng hàng hóa toàn cầu; các quy định về sở hữu trí tuệ và chất lượng hàng hóa... đa số các nhà máy may hiện chỉ tập trung làm hàng gia công, trông chờ vào nguồn nguyên phụ liệu từ nước ngoài, không có khả năng xây dựng chuỗi cung ứng khép kín.

"Trong khi ngành dệt may còn rất yếu trong việc đáp ứng yêu cầu về xuất xứ nguyên liệu, chúng tôi đang bàn bạc cụ thể với các nhà sản xuất vải trong nước và các nước thành viên khác để hình thành sự hợp tác, liên kết chặt chẽ giữa các nhà sản xuất may, nhà cung ứng vải và nhà nhập khẩu", ông Quang nói về giải pháp mà doanh nghiệp này đối phó.
Sân chơi lớn cận kề, công nghiệp hỗ trợ vẫn khó ảnh 1

Nhìn nhận về công nghiệp hỗ trợ hiện nay, đại diện Công ty TNHH MTV Dịch vụ Cơ khí Hàng hải PTSC (PTSC M&C), nhận xét, Chính phủ đã có những chủ trương hỗ trợ, bảo hộ các doanh nghiệp trong nước và đẩy mạnh xuất khẩu. Song với ngành công nghiệp phụ trợ, dù Nhà nước đã có nhiều chính sách và biện pháp khuyến khích phát triển nhưng trong lĩnh vực dầu khí, các doanh nghiệp phụ trợ cung cấp các thiết bị, linh kiện phục vụ chế tạo các thiết bị toàn bộ như thép tấm, thép hình, ống... chưa đáp ứng được các yêu cầu về kỹ thuật và công nghệ.

Điều này dẫn đến việc các doanh nghiệp xây lắp như PTSC M&C phải nhập khẩu hơn 90% vật tư thiết bị (kể cả những thiết bị nhỏ như: bóng đèn, ốc vít...) từ nước ngoài. Thực tế đó đã làm giảm tính chủ động, tăng giá thành sản phẩm, giảm tính cạnh tranh của doanh nghiệp thi công các công trình lớn, các cụm thiết bị khi tham gia đấu trường quốc tế.

Chia sẻ điều này, theo ông Nguyễn Đức Hồng - Phó Tổng giám đốc Công ty Cao su Thống Nhất, những ngành công nghiệp cơ bản và mũi nhọn như  hóa chất, kim loại, cơ khí chính xác trong nước chưa cung cấp đủ các nguyên liệu cơ bản đầu vào nên một số nguyên liệu phải nhập khẩu và giá thành cao nên dẫn đến giảm tính cạnh tranh của sản phẩm xuất khẩu của công ty. Do vậy, Nhà nước cần có chính sách ưu đãi đối với các doanh nghiệp sản xuất nguyên liệu đầu vào để giảm bớt sự lệ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu từ nước ngoài.

... Đến trở thành vệ tinh cung ứng

GS.TSKH Nguyễn Mại, Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiêp đầu tư nước ngoài, nhận định, nhu cầu phát triển công nghiệp hỗ trợ rất lớn và đang gia tăng với dự báo làn sóng FDI mới có chất lượng cao hơn từ các nước OECD, nhất là Mỹ khi các FTA mà Việt Nam đã và sẽ ký kết, trong đó có TPP. Các tập doàn kinh tế lớn như: Samsung, LG, Intel, Canon, Microsoft- Nokia rất cần doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi giá trị sản phẩm toàn cầu trong hệ thống cung ứng cấp I, cấp II và cấp III với điều kiện đáp ứng các tiêu chí của từng tập đoàn.

Hiện nay phần lớn các nhà cung cấp linh kiện, phụ tùng thuộc doanh nghiệp FDI, những doanh nghiệp đã gắn bó lâu dài với từng tập đoàn. Tuy vậy, kinh nghiệm của thế giới cũng như ở nước ta đã chỉ ra rằng, việc phát triển mạng lưới công nghiệp hỗ trợ của doanh nghiệp bản địa có lợi hơn nhiều cho từng tập đoàn vì có thể tiết kiệm chi phí nhất là đối với linh kiện, phụ tùng nhập khẩu phải, bảo đảm nguyên tắc xuất xứ sản phẩm.

Theo ông Lưu Hoàng Long – Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp điện tử Việt Nam, mặc dù kim ngạch xuất khẩu rất lớn, nhưng cũng giống như ngành dệt may, công nghiệp điện tử của Việt Nam không có giá trị gia tăng lớn như một số nước khác. Tỷ trọng công nghiệp điện tử đóng góp vào GDP cả nước không tương xứng với tỷ trọng của ngành điện tử trong kim ngạch xuất khẩu. Các doanh nghiệp FDI, kể cả doanh nghiệp làm sản phẩm phụ trong chuỗi cung ứng vào Việt Nam cũng chỉ để tận dụng nhân công, năng lượng...

Chính phủ đã thể hiện rõ quyết tâm phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ, trong đó có công nghiệp hỗ trợ cho công nghiệp điện tử. Tuy nhiên cách thức phát triển rất chung chung, không chú trọng phát triển sản phẩm gì cụ thể, không tập trung vào mục tiêu gì cụ thể ngoài mục tiêu về số liệu; chưa có đủ các thông tin điều tra về hiện trạng hàng năm của ngành công nghiệp hỗ trợ, trong đó có ngành điện tử; chưa xây dựng được lĩnh vực ưu tiên, có lợi thế cạnh tranh, để xây dựng công nghiệp hỗ trợ trên cơ sở các mặt hàng ưu tiên đó.

Theo ông Phạm Tuấn Anh, Phó vụ trưởng Vụ Công nghiệp nặng (Bộ Công thương), để tạo sự thúc đẩy phát triển công nghiệp hỗ trợ trong thời gian tới, các cơ quan quản lý nhà nước cần hỗ trợ mạnh mẽ hơn nữa để tạo mối liên kết giữa doanh nghiệp sản xuất lắp ráp sản phẩm hoàn chỉnh với các nhà sản xuất sản phẩmcông nghiệp hỗ trợ, giữa các nhà sản xuất công nghiệp hỗ trợ với nhau và giữa các doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nội địa. Bên cạnh đó là ban hành các chính sách hợp lý, hỗ trợ đối với các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam để doanh nghiệp có đủ trình độ sản xuất linh kiện, phụ tùng và vật liệu là chưa đủ mạnh. Cùng với đó là cải cách các thủ tục xét duyệt ưu đãi tạo điều kiện cho các doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận ưu đãi.

Hiện Bộ Công thương đã xây dựng dự thảo nghị định về phát triển công nghiệp hỗ trợ để trình Chính phủ xem xét ban hành. Mục đích là ươm tạo và bồi dưỡng doanh nghiệp đủ trình độ sản xuất; hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận với các tập đoàn toàn cầu, từng bước tham gia vào chuỗi sản xuất của họ; ưu đãi về hạ tầng như tiền thuê đất; các chính sách hỗ trợ về tín dụng, thuế giá trị gia tăng...

Hà My

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Cẩn trọng “bẫy nợ” tín dụng tiêu dùng

Cẩn trọng “bẫy nợ” tín dụng tiêu dùng

(ĐTTCO) - Tín dụng tiêu dùng (TDTD) luôn được xem là động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế, bởi tính tác động tích cực mang tính đa chiều của nó đối với các bên có liên quan, bao gồm các  tổ chức tín dụng (TCTD), người tiêu dùng và nền kinh tế nói chung. Với vai trò quan trọng này, đòi hỏi phải có chiến lược phát triển dài hạn và bền vững của TDTD tại Việt Nam.