Những sự kiện kinh tế nổi bật

 Kỳ họp thứ 8 Quốc hội khóa XIII thông qua 18 dự luật; lạm phát thấp nhất trong 13 năm, GDP tăng vượt dự kiến, điểm sáng xuất khẩu, giá dầu giảm sâu kéo xăng giảm giá tới 19 lần… là một số dấu ấn kinh tế nổi bật năm 2014.

Kỳ họp thứ 8 Quốc hội khóa XIII thông qua 18 dự luật

 Những sự kiện kinh tế nổi bật ảnh 1
Đây là kỳ họp cao điểm xây dựng pháp luật nhằm thể chế hóa các quy định của Hiến pháp. Quốc hội đã biểu quyết thông qua 18 dự án luật và 3 dự thảo nghị quyết, cho ý kiến 12 dự án luật khác với hàng loạt đạo luật định khung hoàn thiện mô hình tổ chức, bộ máy của hệ thống các cơ quan lập pháp, hành pháp, tư pháp và tạo đà phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN.

Quốc hội đã dành nhiều thời gian nghe, thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội, ngân sách; thông qua nghị quyết về phát triển kinh tế - xã hội năm 2015 với những yêu cầu chặt chẽ trong việc quản lý, sử dụng, chi tiêu ngân sách nhà nước; quản lý nợ công quốc gia; ngăn ngừa và xử lý nghiêm các hành vi tiêu cực, tham nhũng, lãng phí...

Tại các phiên chất vấn, Thủ tướng Chính phủ và 4 tư lệnh ngành: Công Thương, Nội vụ, Giao thông-Vận tải, Lao động-Thương binh-Xã hội cũng như các thành viên Chính phủ khác tham gia giải trình thêm, đã nói lên được quyết tâm chung của Chính phủ là phấn đấu thực hiện thắng lợi những nhiệm vụ Quốc hội đã giao về kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại, tư pháp, đặc biệt nhiệm vụ của năm 2015.

Nợ công được quan tâm

Theo quy định của chiến lược nợ công, nghĩa vụ trả nợ trực tiếp của Chính phủ so với tổng thu ngân sách nhà nước hàng năm không quá 25%, nhưng nếu tính cả vay để đảo nợ và trả nợ vay thì hiện nợ công vào khoảng 26,2%.

Tại diễn đàn Quốc hội, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng khẳng định “nợ công vẫn trong giới hạn quy định an toàn cho phép”. Tuy nhiên, trong năm qua vấn đề nợ công thu hút rất nhiều sự quan tâm, đặc biệt là dưới góc nhìn của các chuyên gia kinh tế bởi nợ công khá ổn định ở mức 55% GDP từ năm 2010, nhưng tỷ lệ này dự kiến tăng lên mức 60,3% GDP vào cuối năm.

Các chuyên gia lo ngại về khả năng trả nợ, cả lãi vay lẫn nợ gốc trong bối cảnh bội chi ngân sách lớn, giá dầu trong xu hướng hạ, nợ công sẽ ngày càng nặng thêm, khó có khả năng giảm.

Lạm phát thấp nhất 13 năm, GDP tăng vượt dự kiến

Lạm phát của Việt Nam năm 2014 thấp nhất trong 10 năm gần đây, ở mức 4,09%, thấp hơn chỉ tiêu Quốc hội giao là 7%. Nhiều ý kiến cho rằng nguyên nhân lạm phát thấp do sự sụt giảm trong tổng cầu của nền kinh tế và đây không thể là kết quả tích cực được mong đợi.

Việc giải quyết mối quan hệ giữa tăng trưởng và lạm phát chắc chắn không dễ, dù trong năm 2014 tốc độ tăng trưởng GDP của Việt Nam cao thứ 2 thế giới, với mức đạt 5,98%, cao hơn so với chỉ tiêu Quốc hội đề ra (5,8%) và cao hơn năm 2013 (5,42%).

Xuất khẩu tiếp tục là điểm sáng

Trong bối cảnh sức cầu trong nước còn yếu ớt, xuất khẩu đã nổi lên là điểm sáng của nền kinh tế năm 2014 với 6 điểm vượt trội. (1) Tổng kim ngạch xuất khẩu lần đầu tiên đạt mốc 150 tỷ USD. (2) Tỷ lệ kim ngạch xuất khẩu/GDP đạt cao nhất từ trước đến nay, lên xấp xỉ 80% - thuộc top 5 trên thế giới.

(3) Xuất khẩu bình quân ước đạt 1.655USD/người, cao nhất từ trước đến nay. (4) Tăng trưởng xuất khẩu trên 13,5%, cao gấp trên 2,2 lần tốc độ tăng trưởng GDP, trở thành động lực tăng trưởng của toàn bộ nền kinh tế.

(5) Có 21 mặt hàng đạt kim ngạch từ 1 tỷ USD trở lên, lần đầu tiên có 2 mặt hàng vượt qua mốc 20 tỷ USD. (6) Cơ cấu xuất khẩu đã có sự chuyển dịch theo hướng tích cực. Tỷ trọng mặt hàng là nguyên liệu thô, hàng chưa qua chế biến hoặc mới sơ chế giảm từ 49,7% năm 2005 xuống dưới 30%; trong khi tỷ trọng hàng chế biến hoặc đã tinh chế tăng lên tương ứng, từ 50,3% năm 2005 lên trên 70%.

Giá dầu hạ thấp kéo xăng giảm giá 19 lần

Việc giá dầu thô trên thế giới giảm mạnh một mặt có tác động tích cực, nhưng cũng dấy lên lo ngại hụt nguồn thu ngân sách từ việc xuất khẩu dầu thô.

Cụ thể, tạo cơ hội để giá xăng dầu trong nước giảm tổng cộng 19 lần/24 lần điều chỉnh với mức giảm tổng cộng hơn 7.000 đồng/lít. Nhưng theo dự  tính của Chính phủ, nếu giá dầu giảm 1USD/thùng, ngân sách thất thu 1.000 tỷ đồng. Năm 2015, nếu giá dầu ở mức 80USD/thùng, ngân sách thất thu 20.000 tỷ đồng.

Cải cách thể chế kinh tế có nhiều tiến bộ

Trong thông điệp đầu năm, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã đề cập đến việc cần thiết phải cải cách thể chế kinh tế trong nước theo hướng tạo ra môi trường kinh doanh tự do, mang tính thị trường hơn cũng như giúp giảm chi phí hoạt động cho doanh nghiệp.

Đến nay, đã có một số kết quả đáng ghi nhận như hàng chục ngàn thủ tục hành chính đã được cắt giảm. Riêng đối với thuế, Thủ tướng đã yêu cầu cắt giảm 50% số giờ thực hiện thủ tục hành chính thuế và phấn đấu đến năm 2015 thời gian nộp thuế của doanh nghiệp sẽ ngang bằng với mức trung bình trong khối ASEAN.

Nhiều thương vụ M&A khủng

2014 là năm chứng kiến nhiều thương vụ mua bán - sáp nhập (M&A) lớn tại Việt Nam. Điển hình là vụ Masan quyết thâu tóm 49% cổ phần của đối thủ cạnh tranh Cholimex Food; quỹ đầu tư Standard Chartered Private Equity rót 90 triệu USD đầu tư vào Bảo vệ Thực vật An Giang; Tập đoàn BJC của Thái Lan chi 879 triệu USD thâu tóm chuỗi siêu thị Metro Việt Nam; hay nhà đầu tư bất động sản Nhật Creed Group cam kết rót 30 triệu USD vào Công ty Năm Bảy Bảy.

Mới nhất là thương vụ tập đoàn thực phẩm Hoa Kỳ Mondelez International chi 370 triệu USD mua lại mảng bánh kẹo của Kinh Đô, trong khi Kinh Đô trước đó cũng thâu tóm 24% cổ phần Vocarimex.

Bước đầu hỗ trợ ngư dân bám biển

Trước những khó khăn của nghề khai thác thủy sản trên biển, để từng bước nâng cao đời sống ngư dân, Chính phủ đã ban hành Nghị định 67/2014/NĐ-CP về phát triển thủy sản, trong đó quy định chính sách về đầu tư, tín dụng, bảo hiểm; chính sách ưu đãi thuế, hỗ trợ ngư dân trong việc mua tàu mới để đánh bắt thủy hải sản…

Đây là quyết định được đánh giá mang tính chất lịch sử, hoàn thiện nhất từ trước đến nay cho công cuộc mưu sinh bám biển của hàng triệu ngư dân Việt Nam.

Theo chính sách mới, ngư dân được hỗ trợ để đóng tàu vỏ sắt, các chủ tàu được ưu đãi để đóng tàu dịch vụ hậu cần nghề cá đảm bảo việc cung ứng, thu mua sản phẩm thủy sản ngay ngoài khơi, giúp ngư dân yên tâm đánh bắt trên biển dài ngày.

Dự án sân bay quốc tế Long Thành gây nhiều ý kiến trái chiều

Dự án đầu tư cảng hàng không quốc tế Long Thành với kinh phí dự kiến ngốn hết 18,7 tỷ USD được đưa ra bàn thảo trong bối cảnh nợ công tăng nhanh đã vấp phải nhiều luồng ý kiến trái chiều và sự quan tâm đặc biệt của các đại biểu Quốc hội, chuyên gia và người dân cả nước.

Bên lề kỳ họp thứ 8 Quốc hội khóa XIII, Phó Thủ tướng Vũ Văn Ninh khẳng định dự án xây dựng sân bay Long Thành là một dự án lớn, cần thiết phải triển khai để giảm quá tải cho các cảng hàng không khác.

Trong khi đó, ý kiến các nhà  khoa học lại băn khoăn về sự cần thiết của dự án bởi các số liệu thực tế nêu ra thiếu thuyết phục, đồng thời ảnh hưởng đến ngân sách và đầu tư công.

Nguyễn Hồng (tổng hợp)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Chủ trương của Chính phủ Việt Nam là  sẽ đưa những công dân Việt Nam ở nước ngoài về nước nếu có nhu cầu.

“Sức mạnh mềm” của Việt Nam

(ĐTTCO)-Trả lời ĐTTC, ông NGUYỄN PHÚ BÌNH, nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, nhận xét việc đón công dân về nước để đảm bảo an toàn tính mạng cùng với việc phòng chống dịch Covid-19 hiệu quả nhờ cách làm đúng, có thể xem là cách xây dựng “sức mạnh mềm” của Việt Nam, không phải quốc gia nào cũng làm được.