Nhiều đạo luật lỗi hẹn 1-7

Nhiều đạo luật lỗi hẹn 1-7 ảnh 1 
Ngày 1-7, một loạt đạo luật mới rất quan trọng bắt đầu có hiệu lực thi hành như: Luật Nhà ở (sửa đổi); Luật Doanh nghiệp (sửa đổi); Luật Đầu tư (sửa đổi); Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi); Luật quản lý, sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh tại doanh nghiệp...

Tuy nhiên, theo báo cáo mới đây của Bộ Tư pháp, trong số 54 văn bản quy định chi tiết thi hành 10 luật có hiệu lực kể từ 1-7, có tới 22 nghị định, quyết định theo kế hoạch phải trình Chính phủ từ tháng 5-2015 nhưng đến nay vẫn chưa hoàn thành.

Trên thực tế, “căn bệnh” nợ văn bản hướng dẫn thi hành luật không phải đến bây giờ mới có, mà vốn đã được nhắc tới rất nhiều nhưng tình hình vẫn chưa có chuyển biến đáng kể. Đó là chưa kể tới việc nhiều văn bản dưới luật lại có dấu hiệu trái luật.

Vẫn theo báo cáo của Bộ Tư pháp, trong 10 tháng của năm 2014, các bộ, cơ quan, địa phương đã kiểm tra và phát hiện hơn 9.000 văn bản có dấu hiệu vi phạm các điều kiện về tính hợp hiến, hợp pháp của văn bản (chiếm tỷ lệ 22%). Trong số đó có hơn 1.500 văn bản quy phạm pháp luật có dấu hiệu vi phạm về thẩm quyền ban hành, nội dung văn bản.

Trong số các đạo luật mới có hiệu lực thi hành từ 1-7, khá nhiều đạo luật đã thể hiện tinh thần mở rộng tự do kinh doanh cho người dân và doanh nghiệp theo quy định của Hiến pháp năm 2013. Thế nhưng, với thực trạng nợ văn bản hướng dẫn và thậm chí là ban hành văn bản trái luật kể trên, có lẽ doanh nghiệp cũng chưa vội vui mừng. Mới đây, trên trang cá nhân, một luật sư khá nổi tiếng về pháp luật kinh doanh cảnh báo, nếu suy nghĩ rằng từ ngày 1-7 doanh nghiệp sẽ thả cửa làm ăn buôn bán, miễn không dính vào 6 ngành nghề pháp luật cấm, thì “chỉ là vào rừng mơ bắt con tưởng bở”. Bởi thực tế vẫn còn rất nhiều rào cản cần được tháo gỡ và minh bạch hóa bằng văn bản hướng dẫn thi hành luật. Nếu không có giải pháp xử lý dứt điểm “căn bệnh” nợ văn bản hướng dẫn, việc đưa được tinh thần cải cách của Hiến pháp và các đạo luật mới vào cuộc sống sẽ còn gặp nhiều khó khăn.

Tại kỳ họp thứ 9 vừa qua, Quốc hội đã thông qua Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật với nhiều điểm mới. Trước đó, tham gia đóng góp vào dự thảo luật này, TS. Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch VCCI, đã thẳng thắn chỉ ra những căn bệnh triền miên trong việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật ở Việt Nam. Đó là việc thiếu định hướng của các cơ quan trong khi ban hành văn bản quy phạm pháp luật giống như anh “đẽo cày giữa đường”, khiến văn bản sau đó thậm chí không biết đường hướng nào.

Bởi vậy, có quá nhiều bất cập trong 8 năm thực thi Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật cũ. Tình trạng nhiều luật được ban hành nhưng không có hướng dẫn khiến người dân và doanh nghiệp chờ thông tư, nghị định hơn là chờ luật. Người dân, doanh nghiệp cũng sợ thông tư hơn luật, hơn nghị định vì trong thực tế thông tư đang hạn chế quyền và tăng thêm nhiều hơn nghĩa vụ cho họ. “Luật ở trên giời, thông tư dưới đất” -TS. Vũ Tiến Lộc phát biểu đầy bức xúc.

Để giải quyết được tình trạng trên, nhiều đại biểu Quốc hội đã đề nghị trong luật mới phải có cơ chế kiểm soát và xử lý đối với việc chậm ban hành văn bản hướng dẫn. Cụ thể là phải quy định cụ thể trách nhiệm pháp lý và chế tài xử lý các chủ thể khi có hành vi vi phạm quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Chính vì thế, trong luật mới được Quốc hội thông qua, đã bổ sung quy định về trách nhiệm theo hướng: Người đứng đầu cơ quan, tổ chức chủ trì soạn thảo, thẩm định, thẩm tra và cơ quan ban hành văn bản quy phạm pháp luật phải chịu trách nhiệm về việc không hoàn thành nhiệm vụ và tùy theo mức độ mà xử lý theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức trong trường hợp dự thảo văn bản không bảo đảm về chất lượng, chậm tiến độ, không bảo đảm tính hợp hiến, tính hợp pháp, tính thống nhất của văn bản quy phạm pháp luật.

Văn bản quy phạm pháp luật phải được quy định cụ thể để khi có hiệu lực sẽ thi hành được ngay. Trường hợp phải có hướng dẫn chi tiết, dự thảo văn bản quy định chi tiết phải được chuẩn bị và trình đồng thời với dự án luật, pháp lệnh và phải được ban hành để có hiệu lực cùng thời điểm có hiệu lực của luật, pháp lệnh. Đáng chú ý, việc để chậm tiến độ, hoặc không bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp của văn bản quy phạm pháp luật sẽ là một trong những căn cứ để đại biểu Quốc hội xem xét việc lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm.

Quy định như trên là khá rõ về trách nhiệm trong ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Tuy nhiên, phải đến ngày 1-7-2016, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật mới có hiệu lực. Bởi vậy, câu chuyện “luật trên trời, thông tư dưới đất” chắc vẫn chưa thể khắc phục được trong một sớm, một chiều. Thay vì mong đợi chuyện chậm ban hành văn bản hướng dẫn luật chấm dứt ngay, có lẽ nên mong đợi những văn bản hướng dẫn Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật được ban hành đúng tiến độ.

ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Kinh tế Việt Nam: Nhiệm vụ bất khả thi

Kinh tế Việt Nam: Nhiệm vụ bất khả thi

(ĐTTCO) - Trong số tháng 5, chúng tôi đã cho rằng thị trường chứng khoán (TTCK) nhiều khả năng giao dịch dao động hoặc giảm điểm và nhận định này cũng thể hiện trong tháng 7.