Nhà nước phải giám sát chặt giá điện

Hôm qua 6-6, thảo luận tại tổ về dự thảo Luật Điện lực, nhiều đại biểu Quốc hội (ĐB) cho rằng để giá điện có thể thuyết phục được người dân mỗi lần điều chỉnh, vấn đề quan trọng nhất hiện nay là phải minh bạch giá cấu thành mặt hàng này.

Minh bạch giá điện

Theo Ủy ban Khoa học, công nghệ và môi trường của Quốc hội, một số ý kiến cho rằng cần phải quy định rõ ràng, công khai, minh bạch hơn trong dự thảo về cơ cấu hình thành nên giá điện để làm cơ sở tính toán, kiểm tra, giám sát.

Nhiều quốc gia đã công khai việc cơ cấu giá điện ngay trong hóa đơn trả tiền điện của khách hàng sử dụng điện, tạo điều kiện thuận lợi cho khách hàng kiểm soát được chi phí của mình khi sử dụng điện. Báo cáo thẩm tra cũng nhấn mạnh, Nhà nước định giá cụ thể đối với giá truyền tải điện, giá dịch vụ phụ trợ hệ thống điện; định khung giá đối với giá phát điện, bán buôn điện, mức giá bán lẻ điện bình quân.

ĐB Nguyễn Bá Thanh (Đà Nẵng) nói: “Hiện giờ cái gì mình cũng theo thế giới, theo thị trường, chỉ lương là không theo. Giá điện cứ tăng mãi sản xuất chịu nổi không, người dân sống nổi không? Tôi phản đối bao cấp, nhưng giá theo thế giới thì phải đồng bộ, chứ sòng phẳng một cách nghiệt ngã quá thì không nên”.

Nhà nước phải giám sát chặt giá điện ảnh 1 

Kéo đường dây diện mới tại quận 8, TPHCM. Ảnh: C.THĂNG 

Quan điểm này được ĐB Huỳnh Minh Thiện (TPHCM) chia sẻ và cho rằng hiện nay chưa khắc phục được độc quyền trong phát, truyền tải, phân phối dẫn đến mối quan hệ bất bình đẳng giữa người bán và người mua điện. Để khắc phục tình trạng này cần bổ sung quy định đơn vị cung cấp điện công khai minh bạch cơ chế vận hành điện trong từng thời điểm. Nhà cung cấp công khai để người tiêu dùng yên tâm là tính đúng, đủ theo thị trường.

Đồng tình với ý kiến này, ĐB Trần Hoàng Ngân (TPHCM) cũng cho rằng thời gian qua giá cả mặt hàng như xăng dầu, điện luôn nhạy cảm, gây nhiều bức xúc, tranh luận trong cử tri. Người dân chỉ nghe những thông tin giá điện sẽ điều chỉnh mà không biết lý do, nguyên nhân vì sao. Do đó, mặt hàng này đòi hỏi tính minh bạch, công khai là hết sức cần thiết. Chính vì vậy, ĐB này đề nghị giá điện được xây dựng trên báo cáo tài chính đã được kiểm toán là hợp lý, song cần ghi rõ là báo cáo đó được kiểm toán độc lập vì có nhiều loại hình kiểm toán...

“Ngành điện có đầu tư ngoài ngành, hiệu quả bộ máy, tổ chức cần phải nâng cao hơn nữa nếu không người dân sẽ chịu các chi phí cao trong giá điện” - ĐB Ngân khuyến cáo.

Nhà nước quy định khung giá

Thẩm tra dự án luật này, xung quanh vấn đề giá điện, Ủy ban Khoa học, công nghệ và môi trường cho biết cơ quan này ủng hộ việc Nhà nước quy định khung giá đối với mức giá bán lẻ điện bình quân. Theo đó, giá bán lẻ điện do đơn vị điện lực quyết định trên cơ sở khung giá, mức giá bán lẻ điện bình quân Nhà nước đã quy định.

Đồng thời ủy ban trên đề nghị bổ sung thêm nội dung Nhà nước có quy định cơ chế điều chỉnh giá điện, bởi ngành điện hiện nay và trong thời gian tới vẫn do doanh nghiệp nhà nước độc quyền chi phối. Nếu giao cho đơn vị điện lực tự định giá dễ dẫn đến tình trạng áp giá độc quyền.

Mặt khác, điện là mặt hàng thiết yếu, có ảnh hưởng rất lớn đến sản xuất, đời sống, kinh tế-xã hội của cả nước. Vì vậy, Nhà nước cần quy định khung giá đối với mức giá bán lẻ điện bình quân và cơ chế điều chỉnh giá nhằm bảo đảm điều chỉnh linh hoạt theo cơ chế thị trường.

Theo đó, các doanh nghiệp được quyền chủ động định giá trong khung, cạnh tranh về giá theo khung đó, bảo đảm quyền lợi cho người tiêu dùng và tạo chủ động cho doanh nghiệp và Nhà nước trong kiểm soát được giá điện.

Nhất trí với quan điểm của cơ quan thẩm tra, các ĐB Đỗ Văn Đương (TPHCM), Đoàn Nguyễn Thùy Trang (TPHCM) đều cho rằng giá điện phải có sự kiểm soát của Nhà nước.

Theo ĐB Đương, giá điện phải có sự điều tiết của Nhà nước bởi 2 lý do. Thứ nhất, điện đang sử dụng tài nguyên (than, nước…) và điện là hàng hóa đặc biệt nên cần thiết tạo khung để mặt hàng này biến động trong khung đó.

Còn theo ĐB Thùy Trang, mặt hàng điện đang trong tình trạng cung thiếu, cạnh tranh chưa có. Chúng ta đang chấp nhận độc quyền tự nhiên. Điều này hợp lý trong hoàn cảnh hiện nay, nhưng do giá điện ảnh hưởng trực tiếp đến người dân nên Nhà nước phải can thiệp.

Cũng theo ĐB này, Chính phủ phải quy định khung giá bình quân để doanh nghiệp linh hoạt. Tuy nhiên, cơ chế điều chỉnh giá điện do Chính phủ quy định phải làm sao đảm bảo có tăng, giảm theo thị trường. Chẳng hạn như mùa mưa giá điện phải thấp hơn mùa khô.

Ngọc Quang

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất