Muốn nhỏ để hưởng ưu đãi

Theo dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), mức thuế suất phổ thông đã được đưa về 22% và đối với doanh nghiệp có quy mô nhỏ và vừa (thỏa mãn 2 tiêu chí sử dụng dưới 200 lao động và có tổng doanh thu năm không quá 20 tỷ đồng) sẽ được áp dụng thuế suất 20%.

Muốn nhỏ để hưởng ưu đãi ảnh 1
Tuy nhiên, tại một hội thảo gần đây về đóng góp ý kiến cho dự thảo luật, lãnh đạo một doanh nghiệp nhỏ và vừa cho biết, dự thảo nên thống nhất đưa thuế suất phổ thông về mức chung, chẳng hạn từ 25% hiện hành xuống còn 20%, thay vì phân biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Minh chứng cho điều này, đại diện doanh nghiệp này cho biết đang được hưởng ưu đãi thuế suất 20%, nhưng thực tế các chi phí, thủ tục liên quan nhằm chứng minh với cơ quan thuế để được hưởng thuế suất đó cũng đã tương đương đến 25%. Không những vậy, doanh nghiệp còn mất nhiều thời gian để làm các thủ tục này.

Điều trăn trở trên đã nhận được ý kiến đồng tình của nhiều chuyên gia tại hội thảo, cho rằng nếu làm như vậy, chúng ta sẽ khuyến khích việc chia nhỏ hoặc lợi dụng chính sách để chia nhỏ doanh nghiệp.

Thực tế, tại cuộc điều tra, nghiên cứu của Phòng Thương mại - Công nghiệp Việt Nam (VCCI) công bố vừa qua, cho thấy nhiều doanh nghiệp vừa đã “biến” thành nhỏ và siêu nhỏ, còn doanh nghiệp nhỏ lại không chịu lớn.

Không ai phủ nhận vai trò quan trọng của đối tượng này trong nền kinh tế, nhưng để đủ sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế, Việt Nam lại rất cần có những doanh nghiệp có quy mô lớn, ứng dụng phương thức quản trị hiện đại. Vì vậy, phân biệt thuế suất thuế TNDN như nêu trên sẽ... khuyến khích ngược.

Các doanh nghiệp nhỏ và vừa không có động lực để lớn hơn, thậm chí sẽ xảy ra tình trạng chia tách từ quy mô lớn thành nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa. Việc chia tách này hoàn toàn có thể xảy ra một cách đúng luật, bởi hiện nay phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa là doanh nghiệp gia đình. Đây là điều chúng ta hoàn toàn không mong đợi.

Muốn nhỏ để hưởng ưu đãi ảnh 2Việc đưa ra ý tưởng phân biệt doanh nghiệp để có mức thuế suất khác nhau sẽ tác động tới phần lớn doanh nghiệp hiện nay, bởi đa số đang hoạt động là doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Muốn nhỏ để hưởng ưu đãi ảnh 3

Luật gia Vũ Xuân Tiền,
Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty tư vấn VFAM Việt Nam

Bên cạnh đó, việc phân loại doanh nghiệp theo số lao động và doanh thu đã thực sự hợp lý vẫn chưa có một nghiên cứu, đánh giá một cách cụ thể. Do đó, nếu có sự phân biệt về thuế suất như dự thảo sẽ không tránh khỏi sự vận dụng tùy tiện nhằm lách luật.

Một số chuyên gia cũng cho rằng, với việc sửa đổi lần này, dự luật nên tạo bước đột phá với thuế suất phổ thông 20%. Với thuế suất này, các doanh nghiệp sẽ có tích lũy cao hơn để tái đầu tư. Từ đó, doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ lớn lên, doanh nghiệp lớn sẽ lớn hơn để trong tương lai Việt Nam sẽ có những tập đoàn kinh tế thuộc khu vực tư nhân sánh ngang với những tập đoàn lớn trên thế giới.

Theo đại diện Vụ Chính sách thuế (Bộ Tài chính), việc giảm ngay thuế suất xuống 20% sẽ được bù lại các năm sau khi kinh tế phát triển do đầu tư tăng lên. Tuy nhiên, số thu tăng các năm sau mới chỉ là kỳ vọng, trong khi số giảm thu là tiền thật.

Ngân sách nhà nước sẽ khó cân đối cho các mục tiêu bảo đảm an sinh xã hội, quốc phòng, an ninh trong điều kiện hàng năm phải tiếp tục cắt giảm thuế nhập khẩu, trong khi nguồn dầu thô khai thác ngày một giảm dần theo quy trình khai thác. Rủi ro với phương án này là sức ép yêu cầu phải giảm tiếp mức thuế suất ưu đãi 20% hiện hành xuống thấp hơn nữa, khi đó cân đối còn căng thẳng hơn nhiều.

Thực tế cho thấy nếu giảm thuế, việc giảm thu ngân sách có thể xảy ra trong năm đầu thực hiện. Song với thuế suất thấp hơn, số doanh nghiệp thành lập sẽ nhiều hơn và thực hiện đồng bộ các biện pháp chống thất thu thuế, số thu ngân sách từ thuế TNDN chắc chắn sẽ tăng lên.

Thực tế của những lần điều chỉnh giảm thuế suất thuế TNDN đã chứng minh, dù giảm thuế TNDN từ 28% xuống 25% và kinh tế Việt Nam gặp nhiều khó khăn, song trong vòng 4-5 năm trở lại đây, thu từ thuế TNDN vẫn tăng qua các năm.

Mỗi lập luận, quan điểm từ các góc nhìn khác nhau đều có sự hợp lý, nhưng trong bối cảnh nền kinh tế, doanh nghiệp đang gặp khó khăn như hiện nay, điều quan trọng nhất của chính sách là phải phục hồi niềm tin cho các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế.

Hà My

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Kinh tế Việt Nam: Nhiệm vụ bất khả thi

Kinh tế Việt Nam: Nhiệm vụ bất khả thi

(ĐTTCO) - Trong số tháng 5, chúng tôi đã cho rằng thị trường chứng khoán (TTCK) nhiều khả năng giao dịch dao động hoặc giảm điểm và nhận định này cũng thể hiện trong tháng 7.