Loay hoay phát triển CNHT

Nhiều chính sách ưu đãi về vốn, đất đai, hỗ trợ nghiên cứu phát triển, phát triển nguồn nhân lực… cho ngành công nghiệp hỗ trợ (CNHT) nội địa sẽ có hiệu lực kể từ đầu năm 2016. Nhưng đó chưa phải là chìa khóa để phát triển bởi vấn đề nằm ở đầu ra của các linh, phụ kiện, nguyên, phụ liệu sau sản xuất. Vấn đề này chỉ được giải quyết khi doanh nghiệp sản xuất CNHT trong nước kết nối được với các doanh nghiệp FDI đứng đầu chuỗi cung ứng, mạng sản xuất toàn cầu.

Doanh nghiệp CNHT thiếu thông tin

Tại diễn đàn kinh tế Việt Nam - Hàn Quốc mới đây, ông Phạm Văn Tấn, Giám đốc CTCP thiết bị gốm sứ và khuôn ép Foshan cho biết, vấn đề của doanh nghiệp phụ trợ hiện nay không phải là tiền đầu tư, bởi ngay cả khi có tiền đầu tư thì điều làm các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp phụ trợ đau đầu là nhập công nghệ, thiết bị gì, sản xuất cái gì, và quan trọng hơn hết là bán cho ai.

Sau nhiều năm cung cấp linh, phụ kiện, vật liệu cho nhiều doanh nghiệp của Nhật Bản, Hàn Quốc, ông Phạm Văn Tấn cho rằng, khó khăn lớn nhất của các doanh nghiệp phụ trợ là thiếu thông tin, không năm được thông tin cụ thể là các doanh nghiệp FDI tại Việt Nam đang cần nguyên phụ liệu, linh kiện, vật liệu gì để đầu tư, sản xuất và cung ứng. Chiều ngược lại, ngay cả các doanh nghiệp FDI lớn như Samsung hoặc các nhà cung ứng cấp I cho Samsung họ cũng không tìm được các doanh nghiệp có đủ năng lực sản xuất, cung ứng linh phụ kiện họ cần.

Bên cạnh đó, tập quán lao động hai bên khác nhau cũng là một khó khăn cho doanh nghiệp CNHT trong nước. Các nhà sản xuất Hàn Quốc cần nhanh, rẻ, tốt. Đặt hàng hôm trước hôm sau lấy hàng luôn. Điều này rất khó cho doanh nghiệp phụ trợ trong nước. Bởi đặc thù khác biệt là các doanh nghiệp Hàn Quốc đã làm công nghiệp 50 năm, trong khi nhiều doanh nghiệp Việt Nam mới rút chân khỏi ruộng đồng vài năm.

Đại diện một doanh nghiệp chuyên sản xuất thiết bị bán dẫn tại Việt Nam nêu ra một thực tế là doanh nghiệp này buộc phải cung cấp nguyên liệu sợi carbon cho Samsung thông qua một đại lý chuyên cung cấp linh, phụ kiện cho Samsung vì không thể cung cấp trực tiếp. Nhiều doanh nghiệp CNHT trong nước hiện đang cung cấp linh, phụ kiện, vật liệu cho Samsung và các doanh nghiệp FDI khác thông qua các B5’ hoặc B6’ (thầu phụ - đại lý cung ứng) chứ không thể giao hàng trực tiếp cho nhà sản xuất, nếu rút được trung gian đỡ khó cho cả hai bên.

Gỡ nút thắt chính sách

Đánh giá về sự phát triển ngành CNHT trong nước, TS. Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế, cho rằng ngành CNHT nội địa có rất nhiều vấn đề, yếu kém, manh mún và nhỏ lẻ, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và sản phẩm cũng kém. Có nhiều nguyên nhân khiến ngành CNHT trong nước không phát triển được nhưng nguyên nhân chính nằm ở thế chế phát triển. Chính sách ưu đãi phát CNHT trên thực tế đã được ban hành từ năm 2007 nhưng sau 8 năm triển khai, đến nay chỉ có 2 dự án CNHT được Bộ Công Thương phê duyệt.

Dù các doanh nghiệp Nhật Bản đầu tư nhiều vào Việt Nam nhưng tỷ lệ đóng góp của doanh nghiệp phụ trợ Việt Nam vào chuỗi cung ứng, sản xuất của doanh nghiệp Nhật Bản mới đạt khoảng 30% trong khi tỷ lệ này của các nước trong khu vực từ 60 - 70%. Trong chuỗi sản xuất cung ứng của doanh nghiệp Nhật Bản thì các doanh nghiệp phụ trợ Việt Nam đóng góp đầu vào ít nhất so các nước trong khu vực.

Ngành ô tô Việt Nam là một ví dụ. Manh nha phát triển 20 năm nhưng sản xuất mới đạt tỷ lệ nội địa hóa 3%. Tương tự với ngành da giày vốn được coi là ngành xuất khẩu mạnh của Việt Nam với kim ngạch đạt khoảng 15 tỷ USD/năm nhưng trong số 14 doanh nghiệp xuất khẩu hàng đầu thì có đến 13 doanh nghiệp FDI, chỉ có 1 doanh nghiệp nội địa. Tỷ lệ nội địa hóa hiện rất thấp, Việt Nam đặt mục tiêu với ngành công nghiệp ô tô từ 50 -70% đến nay chỉ đạt khoảng 10%. Ngành có tỷ lệ nội địa hóa cao nhất là dệt may đạt khoảng 50%, da giày 40%, cơ khí khoảng 30% và điện tử khoảng 20%.

Nhiều chuyên gia kinh tế nhận định, việc Chính phủ ban hàng Nghị định 111/2015/NĐ-CP về phát triển CNHT đã gỡ bỏ cơ bản nút thắt về thể chế trong phát triển CNHT. Nhưng để các chính sách này phát huy hiệu quả cần sớm ban hành các văn bản hướng dẫn thực hiện. Mặt khác, cần hỗ trợ tăng cường liên kết giữa các doanh nghiệp CNHT nội địa với các nhà sản xuất FDI và hỗ trợ kiên kết giữa các doanh nghiệp CNHT để mở rộng thị trường, tạo đầu ra cho các sản phẩm CNHT trong nước. Để giải làm được điều này rất cần các cơ quan quản lý bộ, ngành đứng ra làm “bà mối” kết nối giữa doanh nghiệp sản xuất CNPT nội địa và các nhà sản xuất FDI. Như lập ra sàn thu thập thông tin hai bên, để các nhà cung ứng trong nước và nhà đầu tư FDI dễ dàng kết nối với nhau.

Đòn bẩy Samsung

Từ phía nhà sản xuất, ông Jang Ho Young, Giám đốc điều hành Samsung cho biết, chiến lược cốt lõi của Samsung là khả năng cạnh tranh của đối tác chính là khả năng cạnh tranh của Samsung. Vì vậy, thời gian qua Samsung đã đề ra chiến lược hỗ trợ phát triển với các nhà cung ứng nội địa. Samsung luôn tìm kiếm cơ hội hợp tác với những doanh nghiệp nội địa có đủ thực lực.

Trong 2 năm 2014 - 2015, Samsung đã tổ chức nhiều triển lãm, hội thảo về CNHT để tìm kiếm các đối tác cung ứng linh, phụ kiện trong nước. Trong triển lãm CNHT Samsung vào tháng 9-2015 đã có 216 doanh nghiệp trong nước giao dịch, Samsung đã chọn được 44 nhà cung ứng tiềm năng. Qua các khâu đánh giá về năng lực nhà cung ứng về chất lượng sản phẩm, quản lý sản xuất, Samsung đã chọn được 29 doanh nghiệp CNHT trong nước, trong đó có 15 doanh nghiệp được chọn là đại lý cung ứng cấp 1, 14 đơn vị được chọn là đại lý cung ứng cấp 2.

Tuy nhiên, người đại diện cho Tập đoàn Samsung khẳng định trong số 69 doanh nghiệp CNHT nội địa được Sasung lựa chọn hiện nay (bao gồm đại lý cung ứng cấp 1, cấp 2) chỉ có 4 doanh nghiệp CNHT cung ứng về linh kiện, điện tử (khoảng 5%), nhóm doanh nghiệp CNHT cung ứng bao bì/MRO chiếm tới 71%, còn lại là các nhà cung ứng trong lĩnh vực khác.

Ông Jang Ho Young khẳng định, trong năm tới Samsung tiếp tục mở rộng hoạt động xúc tiến, tìm kiếm đối tác cung ứng linh, phụ kiện, nguyên vật liệu trong nước thông qua tổ chức hội thảo kết nối, và triển lãm các sản phẩm CNHT của Samsung tại hai thành phố lớn Hà Nội và TPHCM. Mục đích cuối cũng của Samsung là kết nối trực tiếp với các nhà cung ứng nội địa không thông qua bên thứ 3. Tuy nhiên, vị này cũng cho rằng để nâng cao tỷ lệ nội địa hóa các sản phẩm của Samsung rất cần sự phối hợp giữa Chính phủ và Samsung trong việc mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp CNHT nội địa vào lĩnh vực công nghệ cao với chuỗi sản phẩm Samsung đang cung ứng trên toàn cầu.

Đăng Tuân

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Thị trường Mỹ: Tâm điểm cho điều xấu

Thị trường Mỹ: Tâm điểm cho điều xấu

(ĐTTCO)-Phần lớn các thị trường chứng khoán (TTCK) trên thế giới đang ngày càng khó giải thích từ nền kinh tế thực. Chỉ có thể mượn lời của Giáo sư Paul Krugman: “Bất kỳ khi nào chúng ta xem xét tác động của các ảnh hưởng kinh tế lên giá chứng khoán, hãy nhớ 3 nguyên tắc thứ nhất, thứ hai và thứ ba đều như nhau rằng “TTCK không phải nền kinh tế”, để đi tìm những lời cảnh báo từ thị trường".