Lo ngại nhập siêu

Sau khi lập kỳ tích xuất siêu sau gần 2 thập niên vào năm 2012 (780 triệu USD), tiếp tục xuất siêu 776 triệu USD vào tháng 1-2013, 900 triệu USD vào tháng 2-2013, đến tháng 3 cán cân thương mại đã đảo chiều khi Việt Nam nhập siêu 545 triệu USD.

Lo ngại nhập siêu ảnh 1
Theo số liệu thống kê mới nhất của Tổng cục Hải quan, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước từ đầu năm đến hết ngày 15-4 đạt 69,75 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu đạt gần 34,41 tỷ USD, tăng 19% và nhập khẩu gần 35,35 tỷ USD, tăng 20,3%.

Như vậy, cán cân thương mại Việt Nam tính từ đầu năm đến giữa tháng 4 đã thâm hụt 941 triệu USD, bằng 2,7% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước. Nghĩa là nếu trừ đi con số xuất siêu của tháng 1 và tháng 2, nhập siêu của tháng 3 và nửa đầu tháng 4 lên tới 1,21 tỷ USD. Nhập siêu chính thức trở lại và đang tăng dần.

Ngay ở thời điểm Việt Nam xuất siêu vào cuối năm 2012, ĐTTC đã có bài phân tích rằng thành tích này không bền vững, đáng lo hơn mừng. Bởi lẽ trong năm ngoái, lý do chính khiến nhập khẩu giảm mạnh là nền kinh tế gặp nhiều khó khăn.

Chỉ số sản xuất công nghiệp chỉ tăng 4,8% so với mục tiêu đặt ra 8,5%. Trong một nền kinh tế gia công là chính, việc nhập nguyên liệu đầu vào phục vụ sản xuất rất lớn (dệt may nhập tới 90% nguyên liệu), nhưng do doanh nghiệp khó khăn, thu hẹp sản xuất nên nhu cầu nhập khẩu giảm.

Trong khi đó, thành tích xuất khẩu năm 2012 có được chủ yếu là từ khu vực doanh nghiệp FDI (xuất siêu tới 13 tỷ USD). Xuất siêu năm 2012 là do doanh nghiệp thu hẹp sản xuất, không nhập nguyên liệu đầu vào sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tăng trưởng kinh tế năm nay và những năm tiếp theo.

Thực tế cũng cho thấy, kinh tế những tháng đầu năm 2013 không cải thiện đáng kể về cơ cấu, chất lượng. Trong xuất nhập khẩu 3 tháng đầu năm, nhóm hàng cần kiểm soát nhập khẩu có kim ngạch tăng đến 42,3%. Trong đó, nhập khẩu vàng tăng gấp 7 lần so với cùng kỳ năm ngoái. Ngay ở cả nhóm hàng cần hạn chế, lượng nhập khẩu cũng tăng 9,2%.

Số liệu thống kê cũng cho thấy 3 tháng đầu năm Việt Nam nhập khẩu gần 1,7 tỷ USD nhóm hàng điện thoại các loại và linh kiện. Trong số này, nhập để kinh doanh 264 triệu USD, nhập đầu tư hơn 13 triệu USD, phần còn lại (1,42 tỷ USD) là nhập để gia công và sản xuất hàng xuất khẩu.

Trên thực tế, những mặt hàng xuất khẩu như điện tử và các loại linh kiện, hàng dệt may, giày dép... đều mang nặng tính lắp ráp gia công, nên hiệu quả thu về cho nền kinh tế chẳng đáng bao nhiêu. Trong khi đó xu hướng nhập khẩu và xuất khẩu của khu vực FDI ngày càng lấn lướt khu vực kinh tế trong nước.

Cơ cấu xuất khẩu hàng hóa của khu vực kinh tế trong nước năm 2000 là 52,98%, giảm còn 36,93% vào năm 2012; khu vực FDI tăng lên tương ứng từ 47,02% năm 2000 lên 63,07% năm 2012. Cơ cấu nhập khẩu cũng có sự thay đổi đáng kể khi khu vực kinh tế trong nước phải "nhường" 24,9% thị phần cho khu vực FDI trong giai đoạn 2000-2012.

Điều này dẫn đến một thực tế, dù tổng sản phẩm trong nước (GDP) tăng trong ngắn hạn, nhưng ngày càng làm giảm tổng thu nhập quốc gia (GNI) và quá trình chuyển đổi cơ cấu về sở hữu đang âm thầm diễn ra. Khu vực kinh tế FDI dù tạo ra được một phần giá trị tăng thêm để tính vào GDP, nhưng không phải toàn bộ số đó người dân Việt Nam được hưởng, mà phần lớn phải chi trả sở hữu cho quốc gia khác.

Những diễn biến trên cho thấy nhiệm vụ tái cơ cấu nền kinh tế theo hướng tạo giá trị gia tăng thực sự cần được triển khai mạnh mẽ hơn. Nhập siêu trở lại dù không vui, nhưng lại là chỉ dấu cần thiết để cơ quan quản lý kiên định với các giải pháp đẩy mạnh xuất khẩu, kiểm soát chặt chẽ để kiềm chế nhập khẩu các mặt hàng trong nước sản xuất được.

ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Chủ trương của Chính phủ Việt Nam là  sẽ đưa những công dân Việt Nam ở nước ngoài về nước nếu có nhu cầu.

“Sức mạnh mềm” của Việt Nam

(ĐTTCO)-Trả lời ĐTTC, ông NGUYỄN PHÚ BÌNH, nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, nhận xét việc đón công dân về nước để đảm bảo an toàn tính mạng cùng với việc phòng chống dịch Covid-19 hiệu quả nhờ cách làm đúng, có thể xem là cách xây dựng “sức mạnh mềm” của Việt Nam, không phải quốc gia nào cũng làm được.