Lãng phí tài nguyên đất

Lãng phí tài nguyên đất ảnh 1

Những số liệu mà Cục Công sản, Bộ Tài chính đưa ra về lãng phí nguồn lực từ đất đai tại hội thảo khoa học “Đề án khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai và tài sản nhà nước phục vụ phát triển kinh tế-xã hội giai đoạn 2011-2020” cuối tuần trước có thể khiến nhiều người giật mình.

Bởi lẽ, theo Bộ Tài chính, nếu áp dụng những phương án chặt chẽ, số thu ngân sách nhà nước mỗi năm từ đất có thể lên đến 4-5 tỷ USD thay vì chỉ hơn 67.000 tỷ đồng hiện nay. Nếu nhẩm tính chi li, khoảng chục năm trở lại đây, tính từ sau khi Luật đất đai 2003 có hiệu lực, số tiền bị thất thoát lớn đến mức khủng khiếp.

Cũng theo nhìn nhận của Bộ Tài chính, nguồn lực đất đai trên cả 3 phương diện: đất đai nói chung; sắp xếp lại nhà, đất thuộc sở hữu nhà nước tại các cơ quan, đơn vị, tổ chức, tập đoàn kinh tế, tổng công ty; tài sản kết cấu hạ tầng, đều có vấn đề. Vấn đề nan giải là biết rõ thất thu, thậm chí nắm được cụ thể các con số, nhưng đến nay vẫn chưa có giải pháp xử lý.

Chính sách về đất đai thay đổi nhanh đến mức vừa ra tháng này tháng sau đã lạc hậu, mỗi năm in ra có thể đóng thành cả cuốn sách. Đến nay số thu ngân sách từ đất chỉ chiếm khoảng 11% tổng thu ngân sách.

Với nhiều người, nhất là các chuyên gia trong lĩnh vực đất đai, bài toán khó cùng những số liệu “khủng” trên hoàn toàn không mới, thậm chí rất cũ. Thuế sử dụng đất quá thấp, các khu “đất vàng” bị bỏ hoang nhiều năm, khung giá đất quá chênh lệch với giá thị trường… đã được đưa ra mổ xẻ, phân tích và tìm giải pháp từ nhiều năm.

Thế nhưng hiệu quả chấn chỉnh trong thực tế chẳng đến đâu. Vấn đề trách nhiệm lại một lần nữa được đặt ra: Đất đai là hàng hóa đặc biệt, cũng là tài sản đặc biệt. Thế nhưng nhiều năm qua, tài sản này đã bị đối xử với một tâm thế “cha chung không ai khóc”, không ai chịu trách nhiệm.

Thật nghịch lý khi làm thất thu ngân sách 100 triệu đồng đã bị truy cứu trách nhiệm, nhưng ai đó để khu đất hàng chục tỷ đồng phơi nắng phơi sương từ năm này qua năm khác vẫn ung dung! Điều này dẫn đến thảm cảnh đất thừa mà vẫn thiếu, có cơ quan thừa đất để cho thuê làm quán bia nhưng ở chỗ khác lại thiếu đất để làm các công trình phúc lợi, bệnh viện, trường học…

Số liệu của Cục Công sản cho thấy trụ sở làm việc của cơ quan nhà nước hiện nay chiếm khoảng 1,5 tỷ m2, tương đương 594.000 tỷ đồng. Bên cạnh đó còn có hơn 100.000 m2 nhà với tổng giá trị khoảng 138 tỷ đồng. Xét về giá trị, số nhà đất thuộc sở hữu nhà nước tại các cơ quan, đơn vị, tập đoàn kinh tế, tổng công ty (gọi chung là doanh nghiệp nhà nước) hiện chiếm đến 97,2% giá trị tài sản doanh nghiệp nhà nước.

Các đơn vị này đang quản lý, sử dụng khoảng 155 triệu m2 đất tại những vị trí đắc địa, có giá trị thương mại cao. Điển hình là trụ sở của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) tại số 75 Đinh Tiên Hoàng, đối diện hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội; hoặc Tổng công ty Đường sắt tại số 136 Hàm Nghi, quận 1, TPHCM.

Theo Cục Quản lý công sản, các đơn vị được giao đất chưa đặt lợi ích chung của xã hội lên trên mà chủ yếu đối phó với cơ quan nhà nước để giữ lại nhiều nhà, đất. Nhiều doanh nghiệp nhà nước đã lợi dụng chính sách ưu đãi về đất (tiền cho thuê đất chưa sát với giá chuyển nhượng đất trên thị trường) để kinh doanh bất động sản nhằm hưởng chênh lệch.

Tiền của của Nhà nước tiếp tục “trôi” ra ngoài ngân sách. Để tránh lãng phí, nâng cao nguồn thu từ đất, Bộ Tài chính đã đề ra các phương án tăng thu từ đất. Cụ thể, với phương án 1, tổng số thu từ đất (tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, thuế chuyển nhượng quyền sử dụng đất) bình quân 81.646 tỷ đồng/năm.

Phương án 2, tổng số thu bình quân 98.624 tỷ đồng/năm với giả định giá đất tăng 20% (không tính trượt giá) và có dự kiến phát sinh thêm khoản thu đối với thuế tài sản. Dự kiến ngân sách nhà nước sẽ thu được 4-5 tỷ USD mỗi năm từ đất đai trong 10 năm tới nếu triển khai quyết liệt các phương án trên.

Hy vọng với việc đã tìm ra căn nguyên và đã có phương án cụ thể, việc thất thu ngân sách từ đất đai sẽ sớm được cải thiện, chấm dứt thực trạng lãng phí tài nguyên đất. Tuy nhiên điều này đòi hỏi các cơ quan quản lý nhà nước cần kiên quyết, mạnh tay xử lý tình trạng thao túng đất.

ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Phục hồi kinh tế: Hãy xem lại “mục tiêu kép”

Phục hồi kinh tế: Hãy xem lại “mục tiêu kép”

(ĐTTCO)-Từ khi dịch Covid-19 bùng phát cho đến nay, Việt Nam vẫn kiên định chống dịch với mục tiêu kép "vừa phòng, chống dịch bệnh, bảo vệ sức khỏe nhân dân, vừa phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội". Tuy nhiên, những diễn biến hiện tại có lẽ đang khiến nhiều người nghĩ lại vì có dấu hiệu dịch đã lây lan âm thầm vào cộng đồng, nhất là ở những thành phố lớn.