Kiên trì tái cơ cấu nền kinh tế

(ĐTTCO) - Trong báo cáo về tình hình kinh tế - xã hội 6 tháng đầu năm và các nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu 6 tháng cuối năm 2016 tại kỳ họp đầu tiên Quốc hội khóa 14, Chính phủ thẳng thắn nhận định tăng trưởng nền kinh tế khó đạt mục tiêu đề ra 6,7% trong năm nay; các chỉ tiêu về bội chi ngân sách nhà nước trên GDP sẽ cao hơn mức Quốc hội đề ra; nợ công và nợ chính phủ dự báo đến cuối năm 2016 có thể vượt trần cho phép. ĐTTC đã trao đổi với TS. TRẦN DU LỊCH (ảnh), thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính tiền tệ quốc gia, xung quanh vấn đề này.

PHÓNG VIÊN: - Thưa ông, ông nhận định thế nào về dự báo tăng trưởng kinh tế 2016 khó đạt mục tiêu và có nên tăng trưởng GDP 6,7% bằng mọi giá?  

Kiên trì tái cơ cấu nền kinh tế ảnh 1
TS. TRẦN DU LỊCH: - Tăng trưởng GDP năm nay không đạt mục tiêu 6,7% cũng đã được dự báo từ đầu quý II. Đã có rất nhiều ý kiến cho rằng năm 2016 nền kinh tế tăng trưởng nhưng tốc độ phục hồi vẫn tiếp tục chậm, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp và xuất khẩu. Trong khi những chính sách tác động để tạo điều kiện, sức bật cho nền kinh tế tăng trưởng chưa có tác dụng nhiều. Do đó, từ kết quả 6 tháng đầu năm tăng trưởng 5,56%, theo tôi cả năm tăng trưởng GDP đạt 6% cũng đã tốt. Tuy nhiên, Chính phủ không điều chỉnh mục tiêu kế hoạch và tập trung tháo gỡ những khó khăn trước mắt, như giúp khoảng 15.000 doanh nghiệp (DN) ngưng hoạt động nay trở lại sản xuất; tháo gỡ các thủ tục để cải thiện xuất khẩu; hỗ trợ giải quyết bài toán về nông nghiệp, nhất là vấn đề thị trường, khắc phục những hệ quả của thiên tai, ngập mặn, hạn hán. Những việc này chúng ta đang nỗ lực thực hiện nhưng dù có tốt đi chăng nữa cũng không thể đạt được mục tiêu tăng trưởng như kế hoạch. Chính vì vậy, không nên đặt vấn đề tăng trưởng bằng mọi giá.

 Với thực tế nền kinh tế Việt Nam hiện nay, trong 2 năm 2016-2017 nên đặt mục tiêu GDP 6-6,5% và kiểm soát được CPI dưới 5%. Đồng thời hướng các chính sách vào mục tiêu tái cơ cấu và chuyển đổi mô hình tăng trưởng, cải cách thể chế, cơ cấu lại nợ công. Đặc biệt tiếp tục quá trình tái cơ cấu 3 lãnh vực ưu tiên: đầu tư công, thị trường tài chính và DNNN, làm bàn đạp để các năm tiếp theo có thể tăng trưởng và bền vững hơn, bảo đảm mục tiêu tăng GDP bình quân 6,5-7% trong cả giai đoạn 2016-2020.

- Nợ công các năm gần đây có dấu hiệu tăng lên: Năm 2011 xấp xỉ 50% GDP; 2015 tương đương 62,2% GDP; dự kiến 2016 là 65% GDP song hành với bội chi ngân sách khoảng 4,95% GDP. Như vậy khi GDP không đạt 6,7%, trong khi bội chi ngân sách khó hạ xuống, nợ công sẽ phá ngưỡng?

- Quan điểm của tôi xuyên suốt từ trước đến nay là không quan trọng ngưỡng nợ công 65% GDP, vấn đề quan trọng nợ đáo hạn phải trả hàng năm chiếm bao nhiêu phần trăm tổng thu ngân sách nhà nước (NSNN). Chúng ta đặt ra ngưỡng an toàn cho vấn đề nợ công là số nợ đáo hạn phải trả hàng năm không quá 25% tổng thu NSNN.  

Vấn đề lớn nhất của kinh tế Việt Nam hiện nay là nếu tăng trưởng 6% nhưng chất lượng tăng trưởng thay đổi vẫn tốt hơn chạy theo số lượng. Chính phủ cũng đã xác định lấy ổn định kinh tế vĩ mô làm nền tảng cho tăng trưởng bền vững. Theo đó, chúng ta cần nỗ lực tập trung để tái cơ cấu, nâng cao chất lượng tăng trưởng, năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, giải quyết những vấn đề tồn tại đang đặt ra trong điều kiện hội nhập.

Đây là ngưỡng cần phải tính toán để cơ cấu lại các khoản nợ. Nếu nợ công tăng lên 65% GDP hoặc vượt mức này, nhưng chúng ta cơ cấu lại các khoản nợ để nợ phải trả hàng năm tiếp tục ở mức như hiện nay hoặc thấp hơn vẫn tốt hơn. Bởi khi đặt vấn đề theo GDP, tốc độ tăng GDP có mẫu số thấp hơn, con số nợ công sẽ cao, nếu GDP không tăng được 6,7% nhưng thu ngân sách đạt kế hoạch đề ra và phần dành để trả nợ không thay đổi sẽ không phải là vấn đề phải lo. Điều cần phải làm là cơ cấu lại khoản nợ công và giảm đi số tuyệt đối vay nợ.

 - Sau trường hợp Formosa gây ô nhiễm môi trường, việc thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài (FDI) sẽ được cân nhắc kỹ hơn. Điều này có đáng lo ngại khi nguồn lực tư nhân trong nước chưa đủ khả năng gánh vác?

- Từ vụ Formosa Chính phủ đã yêu cầu phải rà soát lại các công trình đầu tư cũ, đưa ra tiêu chí cho các phương án đầu tư mới một cách nghiêm ngặt, theo đúng thông lệ quốc tế về thẩm định các dự án đầu tư công nghiệp. Đây là bài học xương máu cần phải rút kinh nghiệm, Thủ tướng Chính phủ cũng đã đưa ra tuyên ngôn không đánh đổi môi trường để lấy tăng trưởng, lấy dự án. Quan điểm của tôi là phải đặt vấn đề quản lý môi trường không chỉ DN FDI mà ngay cả DN trong nước. Đối với những ngành có khả năng ô nhiễm môi trường cao như giấy, nhuộm, thép phải đặt tiêu chí quản lý môi trường lên hàng đầu, hoạt động giám sát không phải từ khi dự án đi vào hoạt động mà bắt đầu từ khi xây dựng để xem công nghệ đó có đảm bảo tiêu chí về môi trường không. Formosa là lỗ hổng về việc không giám sát về công nghệ ngay khi đầu tư xây dựng. Việc kiểm soát chặt chẽ các dự án đầu tư không làm giảm đầu tư từ các DN FDI, nếu quản lý tốt về mặt pháp luật sẽ tạo điều kiện cho những DN FDI chân chính hoạt động.

- Hiện đã có đề xuất thành lập một ủy ban quản lý khoảng 30 DNNN lớn nhất, các DN còn lại sẽ cổ phần hóa để có nguồn lực phát triển. Quan điểm của ông như thế nào về điều này?

- Theo tôi phải lập một cơ quan trực thuộc Chính phủ để quản lý phần vốn kinh doanh của Nhà nước theo Luật Quản lý vốn đầu tư của Nhà nước tại các tập đoàn, tổng công ty. Trách nhiệm quản lý theo luật là trách nhiệm của Chính phủ. Hiện nay, Chính phủ lại chia chuyện này rải rác các bộ, khiến các bộ lơ là chức năng quản lý nhà nước của mình và tồn tại lợi ích cục bộ, lợi ích nhóm. Cơ quan quản lý phần vốn kinh doanh của Nhà nước cần bớt tính hành chính, tăng tính chuyên môn cao để quản lý nguồn vốn đầu tư vào mục đích gì. Đừng nghĩ rằng đó là siêu cơ quan hay siêu bộ, Chính phủ vẫn chịu trách nhiệm chính, cơ quan này có chức năng tham mưu cho Chính phủ. Nếu làm được chuyện này mới tách hoàn toàn chức năng kinh doanh của các bộ để tập trung thực hiện chức năng quản lý nhà nước.

Thực tế việc trên đề ra từ hơn 10 năm nay nhưng không làm được. Tôi cho rằng đây là nguồn lực rất lớn, nếu để phân tán như hiện nay sẽ làm thiệt hại cho đất nước.

- Xin cảm ơn ông.

YÊN LAM (thực hiện)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất