Kích cầu ngược

 Kích cầu ngược ảnh 1
Lạm phát năm 2014 ở mức thấp (dự báo khoảng dưới 3%) được cho là cơ hội để kích cầu tiêu dùng, đầu tư, tháo gỡ khó khăn hoạt động sản xuất kinh doanh, khôi phục đà tăng trưởng. Tuy nhiên, dường như cơ hội này đang bị trôi qua bởi sự mất cân đối về giá của các loại hàng hóa, dịch vụ thiết yếu trong nền kinh tế. Đáng ngại hơn, chọn thời điểm này để tăng giá những mặt hàng có tác động lớn đến sản xuất, tiêu dùng có thể sẽ là cách kích cầu ngược.

 Từ đầu năm 2014 đến nay, giá xăng dầu đã được điều chỉnh giảm tới 11 lần, trong đó riêng giá xăng đã giảm 5.710 đồng/lít (tương đương mức giảm khoảng trên 20%). Giá xăng dầu giảm liên tục khiến nhiều người kỳ vọng tác động lan tỏa đến nhiều mặt hàng, dịch vụ khác. Tuy nhiên, phải đến lần giảm thứ 9 của giá xăng dầu, giá cước vận tải mới rục rịch giảm nhờ sự vào cuộc của Bộ GTVT và Bộ Tài chính.

Đến thời điểm này, các hãng taxi ở một số thành phố lớn và các doanh nghiệp vận tải lớn mới đăng ký giảm giá cước ở mức 3-11%. Mức giảm cước này được dư luận đánh giá là chưa tương xứng và chưa sòng phẳng, bởi trước đây khi xăng dầu tăng giá bao nhiêu là các hãng vận tải lại điều chỉnh giá cước tăng tương ứng.

Cũng liên quan đến cước vận tải, mới đây Cục Hàng không Việt Nam đã đề nghị Bộ GTVT kiến nghị Bộ Tài chính điều chỉnh giảm mức tối đa khung giá cước vận chuyển hành khách nội địa hạng vé phổ thông để tạo điều kiện cho các hãng hàng không giảm giá vé.

Theo tính toán, vào thời điểm tháng 12-2014, giá xăng Jet A1 (nhiên liệu máy bay) tại Việt Nam là 90,63 USD/thùng. So với mức giá nhiên liệu được tính toán trong phương án mức tối đa khung giá cước của Bộ Tài chính, giá nhiên liệu đã giảm tới 43,4%. Do chi phí nhiên liệu thường chiếm khoảng 39,5% tổng chi phí của các hãng hàng không, nên tổng chi phí của hãng sẽ giảm khoảng 17%. Vì thế, sẽ là không ổn khi giá vé máy bay vẫn không có sự điều chỉnh.

Chính vì giá cước vận tải không giảm tương ứng với giá nhiên liệu nên hiệu ứng tích cực của việc giảm giá xăng dầu với các loại hàng hóa, dịch vụ khác của nền kinh tế không như kỳ vọng. Trên thực tế, do cước vận tải giảm ít hoặc không giảm nên nhiều mặt hàng từ phục vụ tiêu dùng đến sản xuất vẫn không điều chỉnh giá. Tác động kích cầu tiêu dùng và đầu tư vì thế cũng không lớn.

Một số ý kiến cho rằng nguyên nhân tình trạng này là bởi chưa có chế tài mạnh, buộc doanh nghiệp đi đúng vòng quay thị trường. Hiện nay, giá cước vận tải ô tô thực hiện theo cơ chế thị trường, tôn trọng quyền tự định giá, cạnh tranh về giá của các tổ chức, cá nhân. Nghị định 177 của Chính phủ chỉ quy định bắt buộc kê khai giá cước vận tải hành khách bằng taxi và tuyến cố định, các hình thức kinh doanh vận tải khác do Sở Tài chính chủ trì trình UBND cấp tỉnh xem xét bổ sung vào danh mục kê khai.

Tuy nhiên, khảo sát của Bộ GTVT tại các tỉnh, thành cho thấy hầu hết các địa phương đều chưa thực hiện quản lý giá cước vận tải hàng hóa, hợp đồng, du lịch trong khi giá cước hàng hóa có ảnh hưởng lớn đến giá thành hàng hóa. Đây là bất cập cần sớm được giải quyết để không chỉ giải tỏa bức xúc của dư luận, mà còn bảo đảm được tính hiệu quả trong điều hành kinh tế.

Trong khi câu chuyện giá xăng, giá cước còn trong vòng luẩn quẩn thì mới đây có thông tin cho biết Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) dự kiến điều chỉnh giá bán điện bình quân trong năm 2014 (ngay trong tháng 12 này) lên 1.652,19 đồng/kWh, tăng tới 9,5% so với giá bán điện bình quân hiện hành (1.508,85 đồng/kWh). Nếu đề xuất này được thông qua, đây sẽ là mức tăng giá cao nhất trong 3 năm trở lại đây.

Một số ý kiến nhận định, căn cứ lớn nhất cho việc tăng giá điện ở thời điểm này chính là lạm phát thấp, bởi năm 2014 EVN gặp nhiều thuận lợi do chi phí đầu vào giảm. Nhưng tranh thủ lạm phát thấp để tăng giá điện có thể sẽ là một lựa chọn sai lầm. Trên thực tế hiện nay hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp vẫn còn đang rất khó khăn. Với đời sống người dân, lạm phát ở mức thấp cũng không cải thiện đời sống, thể hiện ở sức mua đang cạn kiệt.

Việc giá điện tăng tới 9,5% chắc chắn sẽ khiến sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và đời sống của người dân khó khăn hơn. Đà phục hồi tăng trưởng đang được kỳ vọng qua cơ hội giảm giá kích cầu có thể sẽ bị chặn lại khi bước sang năm 2015. Có thể việc tăng giá điện lúc này sẽ không làm lạm phát tăng quá lớn trong năm 2014, nhưng tác động tiêu cực của nó đến năm 2015 là vấn đề cần cân nhắc thấu đáo.

ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Giá điện thiếu minh bạch

Giá điện thiếu minh bạch

(ĐTTCO)-Những ngày qua, nhiều người dân phản ánh tình trạng hóa đơn thanh toán tiền điện của gia đình tăng cao từ vài chục đến vài trăm ngàn đồng trên mỗi hộ. Điều này gây nên bức xúc trong dư luận khi nhiều người nhận định đây là mức tăng không hợp lý.