Kịch bản diễn biến CPI

Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) năm 2014 tăng 1,84% so với cuối năm 2013 (bình quân cả năm tăng 4,09% so với chỉ tiêu 7%), đã tạo ra nhiều bất ngờ với không ít chuyên gia, tổ chức kinh tế. Sau nhiều năm tăng cao bất thường, CPI đã chuyển sang một nhịp độ biến động khác và có xu hướng tăng thấp trong năm 2015.

Điểm nhấn 2014

Kịch bản diễn biến CPI ảnh 1
Nhận định về xu hướng trên, bà Ngô Thị Ánh Dương, Phó Vụ trưởng Vụ Thống kê giá (Tổng cục Thống kê), cho rằng giá tiêu dùng đã có những bước đi chậm, ít gây ra những cú giật mình, nhưng cuối năm 2014 CPI vẫn làm nhiều người ngỡ ngàng khi nhiều quy luật bị phá vỡ.

Đầu năm 2014, ít người có thể dự đoán CPI năm nay kết thúc ở những con số thấp nhất trong hơn 10 năm trở lại đây. Cụ thể, CPI tháng 12-2014 tăng 1,84% so với cùng kỳ năm trước. Để hiểu rõ hơn giá cả của năm 2014 có thể thấy CPI bình quân năm 2014 chỉ tăng 4,09% so với cùng kỳ, trong khi năm 2013 tăng 6,6% so với cùng kỳ năm 2012.

Sự chuyển biến của chỉ số CPI qua các tháng của năm 2014 cũng cho thấy sự khác biệt so với các năm trước đó. Trong 9 tháng năm này, CPI tăng nhẹ khoảng 0,5%/tháng và giảm dần trong 3 tháng cuối năm. Thông thường những tháng cuối năm CPI tăng lên theo nhu cầu tiêu dùng trong nước, nhưng năm 2014 đã chứng kiến tình trạng giảm phát những tháng cuối năm. CPI tháng 11 âm 0,27%, tháng 12 tiếp tục giảm ở mức 0,24%. Hiện tượng này chỉ diễn ra vào cuối năm 2008, khi Chính phủ mạnh tay thắt chi tiêu để kiềm chế lạm phát quá cao khi đó.

Theo đại diện Tổng cục Thống kê, CPI tăng thấp do nguồn cung lương thực, thực phẩm dồi dào, giá cả ổn định, đây là nhóm hàng hóa chiếm 40% rổ hàng hóa CPI trong năm. Bên cạnh đó, mức độ điều chỉnh giá của nhóm hàng dịch vụ công về y tế, giáo dục thấp trong năm nay cũng tác động đáng kể đến chỉ số CPI. Theo TS. Nguyễn Ngọc Tuyến, Viện trưởng Viện Kinh tế - Tài chính, 4 nguyên nhân khiến CPI tăng thấp. Đó là cầu tiêu dùng vẫn thấp và chưa được cải thiện nhiều; giá xăng dầu giảm mạnh những tháng cuối năm; tăng trưởng tín dụng ở mức thấp; chính sách thắt chặt tài khóa của Chính  phủ. Thời kỳ trước khủng hoảng, trong các năm 2006-2007 tốc độ tăng trưởng tiêu dùng đạt trên 14%, đến năm 2013 chỉ đạt 7,53%, trong 10 tháng năm 2014 đạt 6,5%. "Cầu tiêu dùng yếu là nguyên nhân đầu tiên khiến CPI cả năm 2014 ở mức thấp" - ông Tuyến nhấn mạnh.

Bàn về CPI năm nay, TS. Lê Quốc Phương, Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin công nghiệp và thương mại (Bộ Công Thương), cho rằng không chỉ riêng giá xăng dầu xuống thấp, giá nguyên liệu, nhiên liệu nhập khẩu đầu vào giảm mạnh trong những tháng cuối năm đã tác động tích cực đến chỉ số lạm phát. Với một nền kinh tế phải nhập khẩu phần lớn nguyên, nhiên liệu đầu vào như Việt Nam, điều này tác động rất lớn tới giá cả tiêu dùng trong nước. Nghiên cứu về biến động của CPI, TS. Nguyễn Ngọc Tuyến và chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long đều cho rằng CPI tăng thấp là điều bất ngờ. Nhiều dự báo từ đầu năm đều cho rằng, CPI ở mức khoảng 6-7%. Thậm chí đến gần đây vẫn còn những nhận định CPI tăng khoảng 3%. Có thể nói, xu hướng CPI tăng thấp đã bắt đầu xuất hiện và thay thế cho xu hướng tăng cao những năm trước đây.

CPI 2015 vẫn theo xu hướng tăng thấp

Kịch bản diễn biến CPI ảnh 2Dù chưa có nghiên cứu chứng minh mức lạm phát nào là tốt nhất cho phát triển kinh tế của Việt Nam trong giai đoạn tiếp theo, song những năm phát triển trước đây và kinh nghiệm của các nước khác trong giai đoạn đang phát triển, cho thấy nếu duy trì lạm phát ổn định ở mức 4-6% là tốt nhất để phát triển kinh tế.
Kịch bản diễn biến CPI ảnh 3

Bà Nguyễn Thị Kim Thanh,
Viện Chiến lược Phát triển Ngân hàng

Bà Ngô Thị Ánh Dương dự báo với đà ổn định kinh tế vĩ mô hiện nay, CPI năm 2015 sẽ tăng trên dưới 4%. Tuy nhiên, những yếu tố về giá lương thực thực phẩm, dịch bệnh, thời tiết, giá xăng dầu dường như đều có lợi cho CPI trong năm 2014 chưa chắc lặp lại trong năm 2015. Xét trong bảng cân đối liên ngành, nếu giá bán điện năm 2015 tăng lên 9,5% sẽ làm giá thành sản xuất tăng lên khoảng 0,55%, làm giảm tiêu dùng cuối cùng của hộ gia đình 0,58% và giảm tốc độ tăng GDP 0,45%. “Nói CPI tăng thấp là thấp so với chúng ta, còn trong khu vực, CPI của Việt Nam vẫn cao hơn Thái Lan, Philippines và Singapore. Đây cũng là điều phải suy ngẫm, tìm lời giải vì sao cùng phụ thuộc vào mặt bằng giá thế giới, cùng điều kiện mở rộng giao lưu kinh tế nhưng biến động giá Việt Nam vẫn cao hơn các nước trong khu vực” - bà Ánh Dương lưu ý  và cho biết trong một dự báo mới đây, Ngân hàng Thế giới cũng dự báo lạm phát năm 2015 của Việt Nam sẽ đứng ở mức 5%.

Trên cơ sở nghiên cứu tình hình kinh tế vĩ mô thời gian qua, TS. Nguyễn Ngọc Tuyến lại đưa ra một kịch bản lạm phát thấp hơn. Theo đó CPI năm 2015 chỉ tăng trong khoảng 2-3%, mức lạm phát này sẽ kéo dài trong vài năm, nhiều khả năng sẽ kéo dài trong suốt giai đoạn 2016-2020. Lạm phát và tăng trưởng kinh tế trong những năm tới chỉ thay đổi mạnh khi nợ xấu và những rủi ro trong nền kinh tế được xử lý triệt để.

Nhìn vào chỉ số lạm phát 4,09% của năm 2014, TS. Ngô Trí Long nhấn mạnh CPI đã được kiểm soát thể hiện sự ổn định kinh tế vĩ mô. CPI thấp là kết quả nhiều năm liền Chính phủ kiên trì mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô. Lạm phát tăng thấp, thu nhập thực tế của người dân sẽ tăng lên, tạo an tâm nhà đầu tư, tạo dư địa chính sách lớn cho nhà hoạch định chính sách. Tuy nhiên, cũng theo ông Long, băn khoăn lớn nhất là việc duy trì chỉ số CPI thấp trong thời gian dài. Bởi thời gian qua việc thắt chặt quá mức chính sách tiền tệ khiến cầu giảm là nguyên nhân chính khiến CPI sụt giảm. Thành công của năm 2014 mới chỉ được một nửa khi giá tăng thấp, nhưng tốc độ tăng trưởng lại dưới mức tiềm năng.

Đăng Tuân

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Vietnam Airlines và trật tự ưu tiên các gói giải cứu kinh tế

Vietnam Airlines và trật tự ưu tiên các gói giải cứu kinh tế

(ĐTTCO)-Trong báo cáo tài chính hợp nhất nửa đầu năm 2020 của Hãng hàng không Quốc gia Việt Nam (Vietnam Airlines), Công ty Kiểm toán Deloitte cho biết do nợ ngắn hạn vượt quá tài sản ngắn hạn, nên khả năng hoạt động liên tục của hãng phụ thuộc sự hỗ trợ về tài chính của Chính phủ, cũng như việc được gia hạn thanh toán các khoản vay phải trả từ các ngân hàng, tổ chức tín dụng, nhà cung cấp và diễn biến của dịch bệnh.