Cần chiến lược thu hút FDI

(ĐTTCO) - Theo số liệu lũy kế tới tháng 7-2016, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Việt Nam lên tới gần 300 tỷ USD. Song điều khiến dư luận bị sốc là có đến hơn một nửa con số này là vốn ảo. Đây là hậu quả của việc ưu đãi theo quy mô nên nhà đầu tư nước ngoài thường đăng ký vống số vốn để nhận được nhiều ưu đãi.

Lâu nay Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Kế hoạch - Đầu tư (KH-ĐT) vẫn công bố 2 số liệu liên quan đến thu hút vốn FDI. Đó là vốn đăng ký và vốn thực hiện. Tuy nhiên, theo GS. Nguyễn Mại - người đã theo dõi tình hình thu hút FDI vào Việt Nam gần 3 thập niên qua - kể từ khi có Luật Đầu tư trực tiếp nước ngoài (tháng 12-1987), giải ngân vốn FDI tính đến nay tầm 140 tỷ USD, tức hơn một nửa là số ảo. Nhưng con số ảo chẳng có giá trị thực tế đó vẫn được đưa vào niên giám thống kê và báo cáo kinh tế hàng năm.

Vậy hơn 150 tỷ USD vốn FDI chưa thực hiện đang nằm ở đâu? Không quá khó để tìm được con số này. Tập đoàn Dầu khí PTT (Thái Lan) mới đây chính thức thông báo hoãn thực hiện dự án lọc hóa dầu Victory Nhơn Hội (Bình Định) sau khoảng 6 năm đeo bám. Đây là quyết định được dự báo từ trước, vì dự án có số vốn khổng lồ, lên tới 27 tỷ USD khó khả thi, dù đã được điều chỉnh còn 22 tỷ USD sau khi đối tác Saudi Aramco cùng tham gia. Hiện dự án đã được chuyển giao cho IRPC (một công ty con của PTT) tiếp tục nghiên cứu. Trước đó, dự án Nhà máy thép Guang Lian (Đài Loan) ở khu kinh tế Dung Quất (Quảng Ngãi) vốn 2 tỷ USD sau 10 năm nằm im đã bị rút giấy phép.

Cần chiến lược thu hút FDI ảnh 1
Hay ở Bà Rịa - Vũng Tàu, dự án Saigon Atlantis Hotel, vốn đăng ký 4,1 tỷ USD; dự án Trung tâm Hội nghị triển lãm du lịch quốc tế Dragon Sea, vốn đầu tư 900 triệu USD đã được cấp chứng nhận đầu tư từ lâu nhưng chưa triển khai. Hoặc dự án Hóa dầu Long Sơn, có vốn đầu tư lên tới 4,5 tỷ USD, nhưng vẫn đang nhùng nhằng thu xếp vốn. Rồi dự án Hồ Tràm Strip, vốn đầu tư 4,2 tỷ USD, tuy đã bắt đầu đi vào hoạt động nhưng thực tế mới giải ngân được 1 tỷ USD... Như vậy, chỉ tính riêng ở Bà Rịa - Vũng Tàu, số vốn trên giấy đã lên tới 12,7 tỷ USD. Bên cạnh đó, hàng loạt dự án khác như lọc dầu Vũng Rô (vốn đầu tư 3,2 tỷ USD) ở Phú Yên chưa triển khai; dự án thép Guang Lian (3 tỷ USD) ở Quảng Ngãi vừa bị chấm dứt đầu tư chưa làm thủ tục thu hồi… Và ngay cả dự án đang gây bức xúc trong dư luận là Liên hợp Thép Formosa chắc chắn cũng còn lượng lớn trong tổng vốn đăng ký 10,5 tỷ USD chưa được giải ngân trên thực tế.

Như vậy đã rõ, hơn 150 tỷ USD vốn FDI chưa giải ngân nằm ở những dự án đang đắp chiếu trên. Điều đáng nói, dự án chưa, thậm chí khó có khả năng triển khai, song chưa bị thu hồi giấy chứng nhận đầu tư, nên vẫn đang nằm trong số liệu tổng hợp về thu hút FDI của cả nước. Việc này đã phản ánh không chính xác tình hình FDI của nước ta, gây ảo tưởng về vốn đầu tư nước ngoài. Bởi lẽ, nhiều dự án FDI được đăng ký với con số khủng ban đầu với mục đích chờ để bán lại. Hoặc nhà đầu tư đăng ký vốn lớn để được hưởng những ưu đãi về diện tích đất lớn hơn nhiều so với thực tế cần thiết. Phần đất đai dôi dư sẽ trở thành một thứ vốn của nhà đầu tư. Phổ biến của các dự án FDI ảo là lấy đất rồi không triển khai dự án, hoặc chỉ triển khai một phần, sau đó chây ì không tiếp tục. Ngoài ra, khai vống vốn để lợi dụng trốn thuế, nhưng quan trọng hơn tạo nên sự ảo trong nguồn tiền đổ vào Việt Nam, ảo về số vốn có được. Cái ảo này khiến nhà đầu tư thật sự, đàng hoàng không thể vào được vì thấy trong những lĩnh vực của mình đã có nhà đầu tư khác hiện diện với số vốn rất lớn. Họ không còn thấy hấp dẫn để vào Việt Nam nữa, vô hình trung chúng ta gạt những nhà đầu tư đàng hoàng ra để kéo những nhà đầu tư cơ hội vào.

Để hạn chế vốn ảo, đã đến lúc cần cương quyết thay đổi chiến lược thu hút FDI, như thực hiện đánh thuế đất lũy tiến. Thí dụ, nếu nhà đầu tư 2 năm không làm gì với dự án phải đánh thuế gấp đôi, gấp ba. Trong thu hút FDI phải bỏ tư duy thấy dự án quy mô lớn là chấp nhận mà không tính tới năng lực tiếp nhận ra sao. Cơ quan xúc tiến đầu tư phải tìm kiếm nhà đầu tư tốt, nhà đầu tư chiến lược, thay vì thu hút mở rộng, ồ ạt. Đặc biệt, Bộ KH-ĐT cần chỉ đạo các địa phương kiểm tra toàn diện tình hình các dự án chưa triển khai để phân loại dự án có khả năng thực hiện trong năm 2016 và dự án không thể triển khai, để từ đó kiên quyết loại bỏ số liệu thống kê các dự án loại 2; đồng thời đôn đốc, theo dõi để các dự án loại 1 nhanh chóng được triển khai.

ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Một phút lơ là  thổi bay thành quả chống dịch

Một phút lơ là thổi bay thành quả chống dịch

(ĐTTCO)-Số ca lây nhiễm Covid-19 đang tăng nhanh từng ngày và có những diễn biến hết sức phức tạp. Nhiều tỉnh và thành phố đã thực hiện giãn cách xã hội, TPHCM đang cân nhắc thực hiện Chỉ thị 19 của Thủ tướng Chính phủ. Tất cả những điều này khiến cho chúng ta có vẻ như đang tiến đến gần việc phải thực hiện giãn cách xã hội để chống dịch theo nội dung Chỉ thị 16 một lần nữa.