Băn khoăn trần lãi suất cho vay 20%

(ĐTTCO)-Bộ luật Dân sự 2015 vừa được Quốc hội thông qua ngày 24-11 quy định cụ thể mức lãi suất cho vay tối đa 20%/năm. Bộ luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1-1-2017 nhưng vẫn còn nhiều ý kiến băn khoăn về việc các tổ chức tín dụng có bị áp trần này hay không?

Ngày 23-12, tại TPHCM, Bộ Tư pháp tổ chức hội thảo về một số quy định về lãi suất và bảo đảm thực hiện nghĩa vụ của Bộ luật Dân sự 2015 đối với thực tiễn hoạt động sản xuất kinh doanh. Các đại biểu đã cùng nhau thảo luận một số vấn đề như lãi suất và giao dịch bảo đảm; tác động của Bộ luật Dân sự 2015 tới hoạt động của các tổ chức tín dụng; quy định chung về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ trong Bộ luật Dân sự 2015; thế chấp bằng tài sản của ngời thứ ba…

Theo TS. Bùi Quang Tín, Trường Đại học Ngân hàng TPHCM, liên quan đến lãi suất, Điều 468 Bộ luật Dân sự 2015 ghi rõ lãi suất vay do các bên có thỏa thuận thì lãi suất theo thỏa thuận không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay, trừ trường hợp luật khác có liên quan quy định khác. Luật khác ở đây được hiểu là pháp luật chuyên ngành điều chỉnh ở một lĩnh vực cụ thể nào đó.

Theo quy định tại Điều 12 Luật NHNN 2010 tại Khoản 23 điều 91 Luật Tổ chức tín dụng 2010 trong điều kiện bình thường lãi suất trong hoạt động ngân hàng sẽ thực hiện theo cơ chế thỏa thuận không có trần lãi suất. Chỉ trong điều kiện đặc biệt cần có sự can thiệp của nhà nước NHNN mới xác định lãi suất trong quan hệ giữa tổ chức tín dụng và khách hàng, cơ chế xác định lãi suất này có thể bao gồm trần lãi suất cho vay trong quan hệ cấp tín dụng giữa tổ chức tín dụng với khách hàng.

Như vậy Bộ luật Dân sự 2015 đã loại trừ việc áp dụng mức trần lãi suất vay 20%/năm đối với hoạt động cho vay của các tổ chức tín dụng, lúc đó pháp luật về tín dụng, ngân hàng sẽ cho phép các bên trong quan hệ tín dụng là tổ chức tín dụng và khách hàng được tự thỏa thuận.

Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, Bộ luật Dân sự là bộ luật mẹ do vậy tất cả bộ luật con phải tuân theo quy định của bộ luật mẹ kể cả Luật các Tổ chức tín dụng. Tuy nhiên bộ luật mẹ lại mở ra một điều kiện trừ trường hợp quy định tại các bộ luật khác. Luật khác là luật chuyên ngành trong đó có Luật Tổ chức tín dụng.

“Về mặt pháp lý không bàn cãi nhưng trước hết tôi ủng hộ lập trường của ngân hàng nhà nước là lãi suất trần 20% không áp dụng cho các tổ chức tín dụng trong đó có ngân hàng và các công ty tài chính và tiếp tục lãi suất thỏa thuận theo như Điều 91 của Luật Tổ chức tín dụng là lãi suất thỏa thuận giữa khách hàng và ngân hàng, tức là không có khống chế lãi suất” – TS. Hiếu cho biết.

Theo đại diện đến từ văn phòng quốc hội, cho rằng mức lãi suất 20% được đưa vào Luật Dân sự được tính trên cơ sở phạt chậm nộp trong thuế, chế tài phạt vi phạm liên quan đến tiền, phạt trong vi phạm hành chính. Ngoài ra, mức 20% này cũng căn cứ vào tình hình thực tế kinh tế xã hội tại thời điểm đó. Đại diện văn phòng quốc hội cũng cho biết Luật Dân sự cũng mở ra những “cửa” cho việc sửa đổi lãi suất trần này một cách linh hoạt tùy thuộc vào điều kiện kinh tế thị trường từng thời điểm. Tuy nhiên, trong thời gian sắp tới khi Luật Tổ chức tín dụng được sửa đổi thì lãi suất trần có thể được áp dụng phù hợp với từng loại hình tín dụng cụ thể.

Liên quan đến lãi suất, Điều 468 Bộ luật Dân sự 2015 ghi rõ: (1) Lãi suất vay do các bên thỏa thuận: Trường hợp các bên có thỏa thuận về lãi suất thì lãi suất theo thỏa thuận không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay, trừ trường hợp luật khác có liên quan quy định khác. Căn cứ tình hình thực tế và theo đề xuất của Chính phủ, Ủy ban thường vụ Quốc hội quyết định điều chỉnh mức lãi suất nói trên và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất. Trường hợp lãi suất theo thỏa thuận vượt quá lãi suất giới hạn được quy định tại khoản này thì mức lãi suất vượt quá không có hiệu lực.  (2) Trường hợp các bên có thỏa thuận về việc trả lãi, nhưng không xác định rõ lãi suất và có tranh chấp về lãi suất thì lãi suất được xác định bằng 50% mức lãi suất giới hạn quy định tại khoản 1 Điều này tại thời điểm trả nợ.

Minh Xuân

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Sự trở lại của kinh tế học suy thoái

Sự trở lại của kinh tế học suy thoái

(ĐTTCO)-Là tựa đề của một quyển sách được xuất bản năm 1999 của GS. Paul Krugman, chủ nhân giải Nobel Kinh tế năm 2008. Nội dung của quyển sách như một điềm báo trước cho những gì đã xảy ra sau đó đúng 10 năm, vào 2009 nền kinh tế Mỹ bắt đầu rơi vào một cuộc suy thoái kinh tế trầm trọng do những hậu quả nặng nề của Đại khủng hoảng gây ra.