10 sự kiện kinh tế nổi bật

(ĐTTCO) -  Chính phủ mới ra mắt trong bối cảnh nhiều thách thức khi GDP nhiệm kỳ trước không đạt mục tiêu, nợ công tăng cao, nhiều tỉnh trải qua sự cố môi trường chưa từng có.

10 sự kiện kinh tế nổi bật ảnh 1 

Dù vậy, bức tranh kinh tế 2016 cũng ghi nhận những hứa hẹn bùng nổ khi số doanh nghiệp đăng ký mới đạt kỷ lục, đồng thời có nhiều dấu hiệu cải thiện cả ở góc độ sản xuất kinh doanh cũng như ổn định kinh tế vĩ mô.

1. Năm quốc gia khởi nghiệp

“Khởi nghiệp” đã trở thành từ khóa của năm 2016. Đó cũng là thông điệp, mục tiêu về một quốc gia khởi nghiệp đã được Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh từ những phiên họp đầu tiên kể từ khi Chính phủ mới được kiện toàn hồi tháng 5-2016. Theo đó, Chính phủ tôn vinh doanh nghiệp, kịp thời tháo gỡ khó khăn để doanh nghiệp phát triển; đưa 2016 là năm khởi nghiệp của mọi thành phần, tầng lớp Nhân dân; bảo vệ quyền tài sản, quyền kinh doanh của Nhân dân; tạo niềm tin thị trường mạnh mẽ hơn.

Nhà nước cam kết hỗ trợ mạnh mẽ các startup, và Chính phủ đã đưa ra nhiều nhóm giải pháp cụ thể để tạo dựng môi trường thuận lợi, hỗ trợ các doanh nghiệp đổi mới, sáng tạo và thành công. Các chính sách, thể chế đang được hoàn thiện để startup có thể tiếp cận nguồn tín dụng, cũng như thu hút các nhà đầu tư mạo hiểm, nhà đầu tư “thiên thần”; xây dựng các trung tâm hỗ trợ thông tin khởi nghiệp.

2. Môi trường kinh doanh cải thiện rõ rệt

Theo đánh giá của Ngân hàng Thế giới (WB) năm 2016, Việt Nam xếp thứ 82/190 quốc gia về mức độ dễ dàng kinh doanh. Các tiêu chí WB đánh giá gồm thành lập doanh nghiệp, xin cấp phép xây dựng, tiếp cận điện năng, đăng ký tài sản, vay vốn, bảo vệ nhà đầu tư nhỏ, nộp thuế, giao thương quốc tế, thực thi hợp đồng, xử lý khi mất khả năng thanh toán.

Năm 2016 Việt Nam đã cải thiện được một số tiêu chí như tiếp cận điện năng, bảo vệ nhà đầu tư nhỏ, nộp thuế và giao thương quốc tế. Trong đó, bảo vệ nhà đầu tư nhỏ có sự cải thiện thứ hạng lớn nhất. Trong những năm vừa qua, xếp hạng của Việt Nam đã có sự cải thiện đáng kể: Năm 2012 đứng 99/183; năm 2014 xếp 93/189 nước; năm 2015 tiếp tục được cải thiện lên thứ 91.

3. Số doanh nghiệp mới tăng kỷ lục

Năm 2016 chứng kiến làn sóng doanh nghiệp mới thành lập nhiều chưa từng có. Năm 2016 đã có 110.100 doanh nghiệp mới thành lập, so với con số cả năm 2015 hơn 94.700. Cùng với đó, cả nước có hơn 26.689 doanh nghiệp trở lại hoạt động, tăng gần 32% so với cùng kỳ.

Các tổ chức kinh doanh gia nhập thị trường trong không khí khởi nghiệp sôi động bởi cam kết của lãnh đạo đất nước về một Chính phủ "kiến tạo, phục vụ doanh nghiệp". Theo đánh giá của WB nhờ cải thiện thủ tục thành lập doanh nghiệp, nộp thuế, tiếp cận điện năng… song lại tụt hạng về năng lực cạnh tranh theo báo cáo của Diễn đàn Kinh tế Thế giới.

4. Xuất siêu 2,68 tỷ USD

Ước tính năm 2016 tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa dự kiến đạt 349,2 tỷ USD, tăng 6,6% so với năm 2015. Trong đó tổng kim ngạch xuất khẩu ước đạt 175,94 tỷ USD, tăng 8,6% và tổng kim ngạch nhập khẩu ước đạt 173,26 tỷ USD, tăng 4,6%.

Như vậy, cả năm thương mại hàng hóa cả nước dự kiến xuất siêu 2,68 tỷ USD, đảo ngược so với kết quả nhập siêu lên tới 3,55 tỷ USD của năm 2015. Trong đó, nhóm hàng thủy sản, cà phê, dầu thô đã gia nhập 10 mặt hàng xuất khẩu chủ đạo, thay thế các nhóm máy ảnh máy quay, xơ sợi, túi xách. Điện thoại các loại và linh kiện tiếp tục là nhóm dẫn đầu xuất khẩu, trong khi nhóm dầu thô sụt giảm giá trị xuất khẩu so với năm trước.

5.  Điểm sáng vốn FDI

Với 24,37 tỷ USD, vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đăng ký vào Việt Nam tăng 7,1% so với năm ngoái đã thực sự trở thành điểm sáng của bức tranh kinh tế 2016.

Đây là một kết quả rất đáng ghi nhận trong bối cảnh kinh tế toàn cầu và trong nước vẫn đang gặp nhiều khó khăn, việc các nhà đầu tư nước ngoài vẫn tiếp tục dốc vốn vào Việt Nam đã khẳng định sức hấp dẫn của điểm đến Việt Nam, là thành quả cho những nỗ lực của Chính phủ trong cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh.

6. Tăng trưởng GDP không đạt mục tiêu

Kinh tế Việt Nam đã có năm khởi động kế hoạch 2016-2020 không thuận lợi, khi tốc độ tăng trưởng GDP chỉ đạt 6,21%, so với chỉ tiêu 6,7% cũng như mục tiêu trung bình của nhiệm kỳ 6,5-7%. Nguyên nhân kìm hãm đà tăng trưởng là sự sụt giảm của công nghiệp khai khoáng, nông nghiệp chịu ảnh hưởng của thiên tai, sự cố môi trường và giá cả hàng hóa trên thế giới…

Những yếu tố này cũng khiến xuất khẩu toàn nền kinh tế không đạt mục tiêu tăng trưởng 10%. Tuy vậy, đời sống kinh tế - xã hội Việt Nam cũng ghi nhận những điểm sáng khi Chính phủ hoàn thành 11/13 chỉ tiêu Quốc hội giao, như giữ tốc độ tăng giá tiêu dùng dưới 5%; giảm tỷ lệ hộ nghèo, huyện nghèo; nâng tỷ lệ khu công nghiệp, khu chế xuất có hệ thống xử lý chất thải tập trung đạt tiêu chuẩn; cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước được thực hiện theo lộ trình đề ra...

7. Nợ chính phủ vượt trần

Báo cáo trước Quốc hội tại kỳ họp giữa năm, nợ của Chính phủ lần đầu được công bố vượt trần 50% GDP năm 2015. Cuối năm nay, tỷ lệ này tiếp tục tăng lên mức 53,2%, khiến Chính phủ phải xin Quốc hội nới trần nợ công giai đoạn 2016-2020 và được chấp thuận ở mức 54% GDP. Việc tăng vay nợ của Chính phủ năm 2016 chủ yếu nhằm bù đắp bội chi, trả nợ công, chi đầu tư phát triển cũng như bảo lãnh các tổ chức, doanh nghiệp nhà nước vay...

Trong bối cảnh gánh nặng trả nợ gia tăng cùng với việc tái cơ cấu thời hạn vay, vấn đề kỷ luật chi tiêu, đầu tư được đặt ra mạnh mẽ nhằm đảm bảo an ninh, nguồn lực tài chính cho Việt Nam trung và dài hạn.

8. Đón 10 triệu lượt du khách quốc tế

Lần đầu tiên du lịch Việt Nam đón 10 triệu lượt khách quốc tế trong năm 2016, tăng 25% so với năm 2015, đạt kỷ lục cả về lượng khách và mức tăng tuyệt đối trong 1 năm. Đồng thời, ngành du lịch đã phục vụ 62 triệu lượt khách nội địa. Tổng thu toàn ngành đạt 400.000 tỷ đồng.

Đây là dấu mốc quan trọng trong tiến trình phát triển của du lịch Việt Nam, hướng tới mục tiêu trở thành điểm đến hàng đầu khu vực và là một ngành kinh tế mũi nhọn của đất nước.

9. Thiên tai gây hậu quả nghiêm trọng

Rét đậm rét hại trên diện rộng ở miền núi phía Bắc, khô hạn ở Tây nguyên, xâm nhập mặn chưa từng có ở ĐBSCL và mưa lũ, ngập lụt nghiêm trọng ở miền Trung, đã ảnh hưởng nặng nề tới sản xuất, đời sống của người dân trong năm 2016. Đợt hạn hán tại ĐBSCL đầu năm 2016 được coi là nghiêm trọng nhất trong 100 năm qua.

Ở khu vực Tây nguyên, lượng nước trên các hồ ao, công trình thủy lợi đều bị cạn kiệt. Cùng lúc 13 tỉnh tại khu vực ĐBSCL bị mặn xâm nhập, 10 tỉnh công bố thiên tai, 20 triệu người dân bị ảnh hưởng. Ước tính tổng thiệt hại lên đến 5.600 tỷ đồng. Và trong đợt mưa lũ từ ngày 12 đến 17-12 tại các tỉnh miền Trung đã làm hàng ngàn ha lúa, hoa màu bị thiệt hại hoàn toàn, hàng trăm ngôi nhà bị sập hoặc hư hỏng nặng, thiệt hại hơn 600 tỷ đồng. Hệ quả, cả năm GDP từ nông nghiệp chỉ tăng trưởng 1,2%.

10. Thảm họa môi trường do Formosa xả thải

Đầu tháng 4, hiện tượng cá biển chết hàng loạt khởi nguồn từ khu kinh tế Vũng Áng (Hà Tĩnh) lan ra suốt một dải 200km bờ biển miền Trung. Lần đầu tiên trong lịch sử, Việt Nam đối diện với thảm họa môi trường ảnh hưởng cuộc sống của hàng triệu người. 39.000 ngư dân 4 tỉnh Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên - Huế mất việc, tàu thuyền nằm bờ suốt 8 tháng.

Ngành khai thác thủy sản giảm 20% sản lượng, khiến GDP cả nước tăng dưới 6% sau 9 tháng. Vụ việc Formosa cũng làm dấy lên mối tương quan giữa việc phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường. Theo đó, Chính phủ đã khẳng định phải thay đổi tư duy phát triển, không đánh đổi môi trường lấy kinh tế, gây ảnh hưởng đến cuộc sống người dân.

Hoài Nam (tổng hợp)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Giá điện thiếu minh bạch

Giá điện thiếu minh bạch

(ĐTTCO)-Những ngày qua, nhiều người dân phản ánh tình trạng hóa đơn thanh toán tiền điện của gia đình tăng cao từ vài chục đến vài trăm ngàn đồng trên mỗi hộ. Điều này gây nên bức xúc trong dư luận khi nhiều người nhận định đây là mức tăng không hợp lý.