Trung Quốc cải cách thể chế (K3): Đề cao liêm chính, chống tham nhũng

Trung Quốc quyết tâm chuyển đổi chức năng của Chính phủ, đổi mới phương thức quản lý hành chính, xây dựng chính phủ pháp trị và phục vụ. Cải cách hành chính theo hướng tối ưu hóa cơ cấu, quy trình, tinh giản bộ máy, phân cấp, trao quyền để chính quyền có thể tập trung vào các chức năng then chốt là hoạch định chiến lược/chính sách, điều tiết vĩ mô, giám sát thị trường, cung cấp dịch vụ công, bảo vệ môi trường…

Trung Quốc cải cách thể chế (K2): Mở cửa thị trường, minh bạch cạnh tranh

Trung Quốc cải cách thể chế (K1): Dò đá qua sông

Giám sát thực thi quyền lực

Đáng lưu ý là đề xuất khởi động vòng cải cách mới về thể chế tài chính công, đặc biệt là chính sách thuế và tài chính, nhằm thông qua tái cơ cấu về tài lực để điều chỉnh lại phân bổ quyền lực giữa Trung ương và địa phương (khắc phục tình trạng gia tăng nhóm lợi ích địa phương), tăng cường sự ổn định và bền vững của hệ thống tài chính tiền tệ quốc gia.

Đột phá vào những trở ngại về quan niệm tư tưởng, đột phá vào những rào cản của các lợi ích đã kiên cố hóa, giải phóng tư tưởng là điều quan trọng đầu tiên. Trong vấn đề đi sâu cải cách, những trở ngại về quan niệm tư tưởng thường không phải đến từ bên ngoài thể chế mà là đến từ bên trong thể chế. Hội nghị lần này nêu lên 2 mục tiêu, trong đó có mục tiêu thúc đẩy hiện đại hóa hệ thống quản trị và năng lực quản trị quốc gia.

Tổng Bí thư ĐCS Trung Quốc
Tập Cận Bình

Trong lĩnh vực “tam nông”, Trung Quốc chủ trương đẩy mạnh nhân tố thị trường dưới các hình thức: (i) Trao quyền tài sản nhiều hơn cho nông dân, như quyền thế chấp, sử dụng, thu lợi, thế chấp vay vốn ngân hàng bằng quyền sử dụng đất. (ii) Thúc đẩy hình thức hợp tác cổ phần nông dân. (iii) Xây dựng thị trường giao dịch lưu chuyển quyền sở hữu tài sản ở nông thôn. (iv) Thúc đẩy thị dân hóa nông dân, từng bước chuyển dân nông nghiệp đủ điều kiện thành dân thành thị.

Việc trao quyền nhiều hơn cho nông dân một mặt nhằm làm giảm căng thẳng xã hội tại các vùng nông thôn, mặt khác kích thích lưu chuyển lao động nông thôn, thay đổi tương quan giữa người nông dân với chính quyền địa phương.

Tăng cường hệ thống ràng buộc và giám sát thực thi quyền lực là chủ trương mới, quan trọng nhằm “xây dựng nền chính trị liêm khiết, trong sạch”. Nghị quyết Hội nghị nhấn mạnh quan điểm dùng chế độ để quản lý quyền lực, quản lý công việc và quản lý con người, để nhân dân giám sát quyền lực, công khai, minh bạch. Đây được xem là “chính sách căn bản nhốt quyền lực vào trong lồng chế độ”.

ĐCS Trung Quốc yêu cầu giám sát đối với việc thực thi quyền lực của cán bộ lãnh đạo chủ chốt, tăng cường giám sát hành chính và giám sát kiểm toán; cán bộ tránh tiếp xúc công tác đối với người thân; thúc đẩy thí điểm chế độ công khai thông tin các mục liên quan đến cán bộ lãnh đạo mới được đề bạt, kiện toàn cơ chế giám sát dân chủ.

Trung ương đi đầu cắt giảm hội nghị, văn bản, cải tiến tác phong hội nghị, văn phong; cải cách cơ chế đánh giá thành tích, giải quyết vấn nạn “công trình tạo hình tượng”, “công trình thành tích”.

Nâng cao năng lực điều hành 

Thực tiễn Trung Quốc cho thấy, quá trình cầm quyền lâu dài (65 năm) cũng là quá trình hệ thống chính trị của Đảng ngày càng bị hành chính hóa, quan liêu hóa và xa dân. Trong Đảng cũng hình thành các tập đoàn lợi ích, thậm chí cả tập đoàn gia tộc.

Do sự tác động và chi phối của những tập đoàn này, nhiều chủ trương chính sách của Đảng bị méo mó, dẫn đến tình trạng: Lợi ích quốc gia bị bộ ngành hóa, lợi ích bộ ngành bị tập đoàn hóa, lợi ích tập đoàn bị cá nhân hóa.

Chính vì lẽ đó, văn kiện của ĐCS Trung Quốc đã gọi giai đoạn cải cách hiện nay là “giai đoạn công kiên”, với hàm ý rằng: Các tập đoàn lợi ích trong Đảng và xã hội đã hình thành và thâm căn cố đế. Các biện pháp cải cách phải đủ mạnh mới có thể đột phá được các tập đoàn lợi ích giống như bức tường thành này.

Bản thân Tổng Bí thư Tập Cận Bình khi trình bày bản Thuyết minh tại hội nghị Trung ương 3 khóa 18 cũng nhấn mạnh Đảng phải có dũng khí chính trị và trí tuệ cao hơn nữa. Có như vậy, Đảng mới có thể kích hoạt được sức sáng tạo của toàn xã hội, qua đó tập trung được trí tuệ vượt qua khó khăn, thách thức cùng với những rủi ro từ môi trường bên ngoài và ngay trong thể chế đưa lại.

Giai đoạn đầu cải cách, ĐCS Trung Quốc xác định lấy cải cách nông thôn làm trọng điểm và hạt nhân là thực hiện khoán sản lượng đến hộ gia đình. Còn hiện nay khi cải cách mở cửa đã bước vào một giai đoạn hoàn toàn mới, mặc dù gặp nhiều khó khăn và thách thức cả bên trong lẫn bên ngoài, nhưng ĐCS Trung Quốc trong hội nghị Trung ương 3 khóa 18 vẫn xác định “cải cách thể chế kinh tế là trọng điểm” và vấn đề hạt nhân là xử lý tốt mối quan hệ giữa chính phủ và thị trường.

Khi đã xác định được “trọng điểm” và vấn đề “hạt nhân” thì các nguồn lực - bao gồm nguồn lực cứng và nguồn lực mềm sẽ được  tập trung vào đó để thực hiện. Như vậy, Đảng vẫn nắm được quyền chủ động và kiểm soát toàn bộ tiến trình cải cách mở cửa.

Trung Quốc cải cách thể chế (K3): Đề cao liêm chính, chống tham nhũng ảnh 1

Trung Quốc đã bắt giữ nhiều quan chức cấp cao tham nhũng để làm sạch bộ máy.

Đảng muốn lãnh đạo cải cách hay đổi mới thành công, khâu then chốt là đội ngũ cốt cán cầm quyền. Ngay từ năm 1993 Hội nghị Trung ương 3 Đại hội 14 của ĐCS Trung Quốc đã ban hành bản Quyết định về xây dựng thể chế kinh tế thị trường XHCN. Nhưng 10 năm sau - năm 2003 kết quả cuộc điều tra xã hội học cho thấy có tới 65% cán bộ từ cấp huyện trở lên không hiểu kinh tế thị trường XHCN là thế nào.

Vì vậy, sau Đại hội 16, ĐCS Trung Quốc đã dành hẳn Hội nghị Trung ương 4 để thảo luận nghiên cứu và thông qua Nghị quyết về nâng cao năng lực cầm quyền của Đảng, gồm 4 nội dung, trong đó nội dung đầu tiên là nâng cao năng lực điều hành kinh tế thị trường XHCN.

Còn văn kiện Đại hội 18 ĐCS Trung Quốc gần đây, trong 6 nhóm giải pháp về xây dựng Đảng, đã dành hẳn một nhóm giải pháp nói về “đi sâu cải cách chế độ nhân sự cán bộ, xây dựng đội ngũ cán bộ cốt cán cầm quyền có tố chất cao”. 

GS.TS Đỗ Tiến Sâm - TS. Hoàng Thế Anh, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Vietnam Airlines khuyến cáo hành khách đến sớm làm thủ tục trước 2 tiếng

Vietnam Airlines khuyến cáo hành khách đến sớm làm thủ tục trước 2 tiếng

(ĐTTCO) – Để đảm bảo kế hoạch và sự thuận lợi đi lại, Vietnam Airlines Group (gồm Vietnam Airlines, Pacific Airlines, Vasco) khuyến cáo hành khách đi tàu bay cần theo dõi chặt chẽ thông tin từ các hãng hãng không, chủ động đến sân bay trước giờ khởi hành dự kiến ít nhất 2 tiếng để hoàn thành thủ tục hàng không.

Nhân vật

Mukesh Ambani top 10 giàu nhất thế giới

(ĐTTCO) - Theo Bloomberg, tài sản ròng của Mukesh Ambani, Chủ tịch Công ty Công nghiệp Reliance, đã tăng vọt lên mức 64,5 tỷ USD, trở thành tỷ phú châu Á duy nhất nằm trong top 10 người giàu nhất thế giới. Reliance là công ty tư nhân lớn nhất của Ấn Độ, được xếp vào danh sách 500 công ty lớn nhất thế giới.