Tinh thần Nhật Bản - 1 năm sau thảm họa kép (kỳ 1)

Ngày 11-3-2011, xảy ra thảm họa động đất – sóng thần tàn phá vùng Đông Bắc Nhật Bản, cả thế giới bàng hoàng. Tiếp đó, sự cố cháy nổ ở nhà máy điện hạt nhân Fukushima Daiichi gây rò rỉ phóng xạ càng làm tình hình thêm trầm trọng. Đến nay, vừa tròn 1 năm sau thảm họa, người Nhật đang viết nên một chương sử bi tráng.

Thiệt hại do động đất - sóng thần gây ra ước tính 300 tỷ USD (GDP danh nghĩa năm 2011 của Việt Nam là 121,6 tỷ USD, GDP tính theo sức mua tương đương là 299,6 tỷ USD). Chính phủ Nhật Bản đã thành lập Cơ quan tái thiết có nhiệm vụ chỉ đạo các nỗ lực xây dựng lại đất nước. Từ khi bi kịch xảy ra, số lượng lao động tình nguyện tăng vọt.

Trang sử bi tráng

Ngày 11-3-2011, xảy ra trận động đất 9 độ richter gây nên cơn sóng thần ập vào các tỉnh Miyagi, Iwate và Fukushima, gây ra vụ cháy nổ ở nhà máy điện nguyên tử Fukushima Daiichi. Thảm họa động đất - sóng thần - hạt nhân khủng khiếp đã khiến cả thế giới bàng hoàng khi thấy cảnh miền Đông Bắc Nhật Bản vốn xinh tươi bỗng chốc biến thành vùng chết chóc.

Số liệu cập nhật từ cơ quan cảnh sát Nhật Bản cho biết thảm họa đã cướp đi 15.848 sinh mạng và đến nay vẫn còn 3.305 người trong danh sách mất tích. Các chỗ trú đang oằn mình làm nơi cư ngụ cho hơn 341.000 nạn nhân phải di tản vì thiên tai và khủng hoảng hạt nhân Fukushima Daiichi.

Chính phủ Nhật Bản ước tính chỉ riêng thiệt hại vật chất đã lên tới 300 tỷ USD, một số chuyên gia cho rằng có thể mất tới 40 năm mới hoàn toàn kiểm soát được sự cố.

Ngành ngư nghiệp - một trong những trụ cột kinh tế chính của khu vực - cũng bị tàn phá nặng nề. 90% trong tổng số 29.000 thuyền đánh cá của Miyagi, Iwate và Fukushima đã biến mất hoặc bị hư hại nặng trong cơn sóng thần, cùng với 440 ngư dân nằm trong danh sách mất tích hoặc đã chết. Ngành ngư nghiệp của 3 tỉnh này bị thiệt hại ít nhất 5 tỷ USD và phải cần 3-10 năm mới mong khôi phục được.

Nhưng trong đau thương, người Nhật một lần nữa khiến thế giới phải thán phục đức tính kỷ luật, sức chịu đựng và tinh thần vì cộng đồng cao độ.

Những bức ảnh so sánh do truyền thông quốc tế ghi lại cho thấy 12 tháng kể từ khi xảy ra thảm họa, cứ như có 1 bàn tay khổng lồ đã dọn dẹp sạch sẽ đống đổ nát, lát lại vỉa hè ngay ngắn, sửa chữa những đường ống cong vẹo hư hỏng… Thế giới đang chứng kiến một chương sử bi hùng về tinh thần kiên cường của dân tộc Nhật Bản.

Tái thiết

Ngày 10-2-2012, Chính phủ Nhật Bản thành lập Cơ quan Tái thiết, được xem như “đài chỉ huy” toàn bộ quá trình tái thiết sau thảm họa. Một trong những vấn đề khó khăn nhất là làm sao giải quyết núi rác khổng lồ. Công tác phá dỡ các ngôi nhà, cơ sở bị hư hại vì sóng thần vẫn đang tiếp diễn.

Đến đầu tháng 2, 43% rác phát sinh đã được đưa về các bãi chứa tạm thời. Theo Bộ Môi trường Nhật Bản, chỉ riêng tỉnh Miyagi đã có tới 15,69 triệu tấn rác, tương đương tổng số rác thải trong 19 năm. Lãnh đạo tỉnh Miyagi Yoshishio Murai cho biết việc phân loại rác cần tới 1.000 người mỗi ngày.

Tinh thần Nhật Bản - 1 năm sau thảm họa kép (kỳ 1) ảnh 1

1 năm sau thảm họa, về cơ bản,
người Nhật đã dọn dẹp sạch sẽ đống đổ nát.

Bên cạnh đó, Cơ quan Tái thiết cũng đối mặt với nhiều thách thức khác, bao gồm xây dựng lại các khu dân cư ở nơi cao hơn, tạo công ăn việc làm cho những người bị mất việc, chăm sóc sức khỏe-tâm lý cho các nạn nhân. Cùng với chính quyền, hàng trăm tổ chức tình nguyện đã làm đủ mọi việc có thể, từ dọn dẹp núi rác, dọn sạch bùn sình cho tới tư vấn tâm lý cho các nạn nhân.

Dù có xảy ra một chút rắc rối khi nhiều người tranh cãi về việc có nên tái thiết cơ sở hạ tầng và các thị trấn hay không. Một số người cho rằng có lẽ đây là lúc rời bỏ những làng mạc, thị trấn ven bờ biển hay xảy ra sóng thần.

Người phát ngôn của Cơ quan Tái thiết đã bày tỏ mối lo lắng: “Một trong những khó khăn mà chúng tôi phải đối mặt là việc người ta nỗ lực xây dựng lại các thị trấn theo cách quen thuộc trước khi xảy ra thảm họa… cùng với đó là những vấn đề về quyền sử dụng tài sản, đất đai”.

Cuộc khảo sát do tờ báo hàng đầu Nhật Bản Yomiuri Simbun tiến hành cho biết có gần 6.000 trong tổng số khoảng 27.000 doanh nghiệp ở 3 tỉnh Miyagi, Iwate và Fukushima vẫn chưa thể hoạt động trở lại. Và trong số gần 6.000 doanh nghiệp chưa thể hoạt động trở lại, đã có 1.754 doanh nghiệp quyết định đóng cửa nghỉ luôn.

Giữa lúc từng cơn gió mạnh rít lên, tuyết ập vào nhà máy qua các cửa sổ vỡ, bà Norie Fujihira, người quản lý một công ty chế biến hải sản có doanh thu 140 triệu yen (1,7 triệu USD) vào năm 2010, vừa gấp rút thu dọn các khay sản phẩm và các món quà khuyến mại khách hàng, vừa ngậm ngùi cho biết: “Sau thảm họa 11-3, muốn xây lại kho lạnh mới, công ty phải cần 300-400 triệu yen (3,7-4,9 triệu USD). Sau khi cân nhắc tình hình tài chính, chúng tôi quyết định chấm dứt kinh doanh”.

Tương tự, sóng thần đã cuốn phăng cửa hiệu bánh kẹo gia truyền đã tồn tại hơn 100 năm của gia đình ông Hiroshi Kudo. Mặc dù rất đau xót khi không thể tiếp tục cơ nghiệp tổ tiên nhưng ông buộc phải đóng cửa tiệm, vì chỉ 10 tháng trước, ông đã vay nợ 20 triệu yen (250.000USD) trang trải chi phí, nếu lại vay nữa sẽ khó lòng trả được nợ.

Rất nhiều trường hợp như bà Fujihira, ông Kudo, họ không còn cơ hội gượng dậy tái thiết. Nhưng xét tổng thể, phần lớn doanh nghiệp vẫn tiếp tục cố gắng trụ lại. Điều này cho thấy người dân Nhật Bản đang nỗ lực tái thiết đất nước, viết tiếp trang sử “sự thần kỳ Nhật Bản”.

-----------

Kỳ 2: Mối nguy hạt nhân Fukushima

BẢO TRÚC

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Nhân vật