Những cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ đầy tranh cãi

Live Science
(ĐTTCO) - Khi các bang tiếp tục đếm phiếu bầu của họ trong cuộc bầu cử năm 2020, có vẻ như đảng Dân chủ và đảng Cộng hòa sẽ phải ra tòa về việc liệu Tổng thống Trump có giành được nhiệm kỳ thứ hai tại Nhà Trắng hay không.

Thượng nghị sĩ Massachusetts John F. Kennedy bắt tay một đám đông ở Seattle sau bài phát biểu của ông vào ngày đầu tiên của chiến dịch tranh cử tổng thống. (Hình ảnh: © Ted Spiegel / CORBIS / Corbis qua Getty Images)

Thượng nghị sĩ Massachusetts John F. Kennedy bắt tay một đám đông ở Seattle sau bài phát biểu của ông vào ngày đầu tiên của chiến dịch tranh cử tổng thống. (Hình ảnh: © Ted Spiegel / CORBIS / Corbis qua Getty Images)

Tổng thống Trump đã nói rằng ông sẽ tranh luận về kết quả bầu cử - đi xa hơn nữa khi nói rằng ông tin rằng cuộc bầu cử cuối cùng sẽ do Tòa án Tối cao quyết định. Trong khi đó, ứng cử viên tổng thống đảng Dân chủ Joe Biden có một đội ngũ luật sư xếp hàng dài cho cuộc chiến pháp lý.

Những thay đổi chưa từng có trong thủ tục bỏ phiếu do đại dịch coronavirus đã tạo ra những lỗ hổng cho các ứng cử viên khóc lóc. Đảng Cộng hòa cho rằng việc kéo dài thời hạn nhận và kiểm phiếu sẽ dẫn đến nhầm lẫn và gian lận, trong khi đảng Dân chủ tin rằng đảng Cộng hòa đang tích cực làm việc để tước quyền của cử tri.

Nếu một trong hai ứng cử viên từ chối nhượng bộ, đây sẽ không phải là lần đầu tiên tình trạng hỗn loạn và những cáo buộc gian lận chiếm ưu thế trong nhiều ngày và nhiều tuần sau cuộc bầu cử.

Các cuộc bầu cử năm 1876, 1888, 1960 và 2000 là một trong những cuộc bầu cử gây tranh cãi nhất trong lịch sử Hoa Kỳ. Trong mỗi trường hợp, ứng cử viên thua cuộc và bên xử lý kết quả tranh chấp khác nhau.

1876: Một thỏa hiệp phải trả giá

Đến năm 1876 - 11 năm sau khi Nội chiến Mỹ kết thúc - tất cả các bang thuộc Liên minh miền Nam đã được chuyển cho Liên minh, và Công cuộc tái thiết đang diễn ra sôi nổi. Đảng Cộng hòa mạnh nhất ở các khu vực ủng hộ Liên minh ở miền Bắc và người Mỹ gốc Phi ở miền Nam, trong khi sự ủng hộ của đảng Dân chủ tập hợp xung quanh người da trắng miền Nam và các khu vực miền Bắc ít ủng hộ Nội chiến. Năm đó, Đảng Cộng hòa đề cử Thống đốc Ohio Rutherford B. Hayes, và Đảng Dân chủ chọn Thống đốc New York Samuel Tilden.

Nhưng vào Ngày Bầu cử, đã có sự đe dọa của cử tri đối với các cử tri Cộng hòa người Mỹ gốc Phi ở khắp miền Nam. Ba trong số các bang miền Nam - Florida, Louisiana và Nam Carolina - có các ban bầu cử do Đảng Cộng hòa thống trị. Trong 3 bang đó, một số kết quả ban đầu dường như cho thấy Tilden chiến thắng. Nhưng do có nhiều cáo buộc về sự đe dọa và gian lận, Hội đồng Bầu cử đã vô hiệu hóa đủ số phiếu bầu để trao cho các bang - và phiếu đại cử tri của họ - để trao cho Hayes. Với số phiếu đại cử tri từ cả 3 bang, Hayes sẽ giành được đa số 185-184 trong Cử tri đoàn.

Các tập hợp lợi nhuận tranh cử và phiếu đại cử tri đã được gửi đến Quốc hội để được kiểm đếm vào tháng 1 năm 1877, vì vậy Quốc hội đã bỏ phiếu thành lập một Ủy ban lưỡng đảng gồm 15 thành viên của Quốc hội và các thẩm phán Tòa án tối cao để xác định cách phân bổ đại cử tri từ ba bang tranh chấp. Bảy ủy viên thuộc đảng Cộng hòa, bảy ủy viên đảng Dân chủ, và sẽ có một ủy viên độc lập, Tư pháp David Davis của Illinois.

Nhưng trong một kế hoạch chính trị phản tác dụng, Davis đã được các đảng viên Dân chủ trong cơ quan lập pháp bang Illinois chọn để phục vụ tại Thượng viện Hoa Kỳ (các thượng nghị sĩ không được cử tri chọn cho đến năm 1913.) Họ hy vọng sẽ giành được sự ủng hộ của ông trong Ủy ban Bầu cử. Thay vào đó, Davis từ chức khỏi Ủy ban và được thay thế bởi Thẩm phán Cộng hòa Joseph Bradley, người đã tiến hành tham gia vào đa số 8-7 của Đảng Cộng hòa, đã trao tất cả các phiếu đại cử tri tranh chấp cho Hayes.

Các đảng viên Dân chủ quyết định không tranh cãi với kết quả cuối cùng đó do "Thỏa hiệp năm 1877", trong đó đảng Cộng hòa, để đổi lấy việc đưa Hayes vào Nhà Trắng, đã đồng ý chấm dứt Tái thiết và chiếm đóng quân sự ở miền Nam.

Hayes đã có một nhiệm kỳ tổng thống không hiệu quả, một nhiệm kỳ, trong khi thỏa hiệp cuối cùng đã phá hủy bất kỳ ảnh hưởng chính trị nào của người Mỹ gốc Phi ở miền Nam. Trong thế kỷ tiếp theo, các cơ quan lập pháp miền Nam, không có sự giám sát của miền Bắc, thực hiện các luật phân biệt đối xử với người da đen và hạn chế khả năng bỏ phiếu của họ.

1888: Hối lộ khối năm

Năm 1888, Tổng thống Đảng Dân chủ Grover Cleveland của New York ra tái cử chống lại cựu Thượng nghị sĩ bang Indiana Hoa Kỳ, Benjamin Harrison.

Hồi đó, các lá phiếu bầu cử ở hầu hết các bang đều được các đảng phái chính trị in, phân phát và bỏ phiếu công khai. Một số cử tri nhất định, được gọi là “floaters”, được biết là bán phiếu bầu của họ cho những người muốn mua.

Harrison đã bổ nhiệm một luật sư người Indiana, William Wade Dudley, làm thủ quỹ của Ủy ban Quốc gia Đảng Cộng hòa. Không lâu trước cuộc bầu cử, Dudley đã gửi một lá thư cho các lãnh đạo địa phương của Đảng Cộng hòa ở Indiana với các khoản tiền đã hứa và hướng dẫn cách chia các cử tri dễ tiếp nhận thành “khối năm” để nhận hối lộ nhằm đổi lấy lá phiếu của Đảng Cộng hòa. Các hướng dẫn nêu rõ cách mỗi nhà hoạt động của Đảng Cộng hòa sẽ chịu trách nhiệm về năm trong số những "floaters".

Các đảng viên Đảng Dân chủ đã nhận được một bản sao của bức thư và công bố rộng rãi nó trong những ngày trước cuộc bầu cử. Harrison cuối cùng chỉ thắng Indiana với khoảng 2.000 phiếu bầu nhưng vẫn có thể thắng trong Đại cử tri đoàn không có tiểu bang.

Cleveland thực sự đã giành được số phiếu phổ thông toàn quốc với gần 100.000 phiếu bầu. Nhưng ông đã thua bang quê hương của mình, New York, với khoảng 1% số phiếu bầu, khiến Harrison vượt lên dẫn đầu trong Đại cử tri đoàn. Sự mất mát của Cleveland ở New York cũng có thể liên quan đến các kế hoạch mua phiếu bầu.

Cleveland đã không tranh chấp kết quả của Đại cử tri đoàn và giành chiến thắng trong trận tái đấu với Harrison bốn năm sau, trở thành tổng thống duy nhất phục vụ các nhiệm kỳ không liên tiếp. Trong khi đó, vụ bê bối khối năm đã dẫn đến việc toàn quốc thông qua bỏ phiếu kín để bỏ phiếu.

1960: Daley có gian lận?

Cuộc bầu cử năm 1960 là cuộc đọ sức giữa Phó Tổng thống Cộng hòa Richard Nixon chống lại Thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ Hoa Kỳ John F. Kennedy.

Cuộc bỏ phiếu phổ thông diễn ra gần nhất trong thế kỷ 20, với việc Kennedy chỉ đánh bại Nixon với khoảng 100.000 phiếu - chênh lệch chưa đến 0,2%.

Vì Kennedy chính thức đánh bại Nixon với tỷ lệ ít hơn 1 phần trăm ở năm tiểu bang (Hawaii, Illinois, Missouri, New Jersey, New Mexico) và ít hơn 2 phần trăm ở Texas - nhiều đảng viên Cộng hòa đã khóc.

Họ tập trung vào hai địa điểm đặc biệt - miền nam Texas và Chicago, nơi một bộ máy chính trị do Thị trưởng Richard Daley lãnh đạo được cho là đã thu hút đủ số phiếu bầu để trao cho Kennedy bang Illinois. Nếu Nixon thắng Texas và Illinois, ông ta sẽ có đa số Đại cử tri đoàn.

Trong khi các tờ báo nghiêng về đảng Cộng hòa tiến hành điều tra và kết luận rằng gian lận cử tri đã xảy ra ở cả hai bang, Nixon không phản đối kết quả. Theo gương Cleveland năm 1892, Nixon lại tranh cử tổng thống vào năm 1968 và giành chiến thắng.

2000: Treo chads

Năm 2000, nhiều bang vẫn đang sử dụng hình thức bỏ phiếu bằng thẻ đục lỗ, một hệ thống bỏ phiếu được tạo ra từ những năm 1960. Mặc dù những lá phiếu này có một lịch sử lâu dài về trục trặc máy móc và bỏ phiếu, dường như không ai biết hoặc quan tâm - cho đến khi tất cả người Mỹ đột nhiên nhận ra rằng công nghệ lạc hậu đã tạo ra một vấn đề ở Florida.

Khi đó, vào Ngày Bầu cử, các phương tiện truyền thông quốc gia phát hiện rằng một “lá phiếu bướm”, một lá phiếu dạng thẻ đục lỗ với thiết kế vi phạm luật của bang Florida, đã khiến hàng nghìn cử tri ở Palm Beach County bối rối.

Nhiều người từng nghĩ rằng họ đang bỏ phiếu cho Gore nhưng đã vô tình bỏ phiếu cho một ứng cử viên khác hoặc bỏ phiếu cho hai ứng viên (ví dụ, ứng cử viên của Đảng Cải cách Pat Buchanan đã nhận được khoảng 3.000 phiếu bầu từ những cử tri có lẽ đã dự định bỏ phiếu cho Gore). Gore cuối cùng đã để mất bang vào tay Bush tới 537 phiếu - và thua ở Florida, đã thua cuộc bầu cử.

Nhưng cuối cùng, quá trình kéo dài một tháng để xác định người chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống đã dẫn đến một vấn đề “treo chads”.

Hơn 60.000 lá phiếu ở Florida, hầu hết là phiếu đục lỗ, đã không đăng ký bỏ phiếu cho tổng thống trên máy đọc thẻ đục lỗ. Nhưng trên nhiều thẻ đục lỗ, những mẩu giấy nhỏ bị đục lỗ khi ai đó bỏ phiếu - được gọi là chads - vẫn bị treo ở một, hai hoặc ba góc và chưa được đếm.

Gore đã đến tòa án để đếm những lá phiếu đó bằng tay để cố gắng xác định ý định của cử tri, theo luật tiểu bang cho phép. Bush đã chống lại yêu cầu của Gore trước tòa. Trong khi Gore thắng tại Tòa án Tối cao Bang Florida, Tòa án Tối cao Hoa Kỳ đã ra phán quyết lúc 10 giờ tối ngày 12 tháng 12, Quốc hội đã ấn định thời hạn của ngày đó để các bang chọn đại cử tri, vì vậy không còn thời gian để kiểm phiếu.

Gore để "thủng lưới" vào ngày hôm sau.

Liệu "Chấn thương sau Ngày bầu cử" năm 1876 và 2000 có thể được lặp lại trong năm nay. Tất nhiên, rất nhiều sẽ phụ thuộc vào lợi ích và cách các ứng viên phản ứng.

Hầu hết mọi con mắt sẽ đổ dồn vào Trump, người chưa nói liệu ông có chấp nhận kết quả hay không nếu ông thua. Vào đêm bầu cử, ông tuyên bố mình đã thắng trước khi tất cả các phiếu bầu được kiểm ở một số bang chiến trường.

Vĩnh Cẩm

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Kinh tế Nhật Bản chịu ảnh hưởng bởi dịch Covid-19.

Kinh tế hậu Covid: Bài học từ Nhật Bản

(ĐTTCO) - Khi các nền kinh tế trên thế giới vật lộn để phục hồi sau tác động của đại dịch Covid-19: tăng trưởng thấp và lãi suất cực thấp. Vậy bài học nào có thể rút ra từ Nhật Bản, đất nước từng chiến đấu với những xu hướng này trong hàng thập niên?

Nhân vật

Brian Hannasch: Tham vọng nhà bán lẻ lớn nhất

(ĐTTCO) - Từ 11 cửa hàng tiện lợi tại Canada, chỉ sau 10 năm, Tập đoàn Alimentation Couche-Tard sở hữu chuỗi cửa hàng tiện lợi của Circle K đã có 15.000 cửa hàng trên khắp Canada, Mỹ, châu Âu, México, Nhật Bản, Trung Quốc… Có được thành công này là nhờ CEO Brian Hannasch với chiến lược M&A và chia sẻ nhượng quyền thương hiệu.