Nhà máy hạt nhân Fukushima ra sao sau 10 năm thảm họa?

AP
(ĐTTCO) - Một thập kỷ trước, một trận sóng thần lớn đã ập vào nhà máy điện hạt nhân Fukushima Daiichi. Ba trong số các lò phản ứng bị tan chảy, khiến nó trông giống như một nhà máy bị ném bom. Các nhân viên cấp cứu đã liều mạng cố gắng giữ cho một trong những cuộc khủng hoảng hạt nhân tồi tệ nhất trong lịch sử không nằm ngoài tầm kiểm soát.

Ảnh: Suffolk University

Ảnh: Suffolk University

Thiết bị thích hợp hiện đã thay thế các ống nhựa rách nát được giữ cùng với băng keo và tủ điện ngoài trời bị chuột xâm nhập gây mất điện. Mức độ bức xạ đã giảm, cho phép công nhân và du khách mặc quần áo thông thường và đeo khẩu trang phẫu thuật ở hầu hết các khu vực.

Nhưng sâu bên trong nhà máy, nguy hiểm vẫn rình rập. Các quan chức không biết chính xác việc dọn dẹp sẽ diễn ra trong bao lâu, liệu nó có thành công hay không và những gì có thể trở thành khu đất nơi nhà máy tọa lạc.

Các nhà báo gần đây đã đến thăm nhà máy để ghi lại quá trình dọn dẹp của nó vào dịp kỷ niệm 10 năm ngày thảm họa và những thách thức phía trước.

Điều gì đã xảy ra sau 10 năm?

Sau trận động đất 9,0 độ richter vào ngày 11-3-2011, một cơn sóng thần cao 17 mét ập vào nhà máy ven biển, phá hủy hệ thống cung cấp điện và hệ thống làm mát, và gây ra sự cố tan chảy tại ba lò phản ứng.

Ba lò phản ứng khác của nhà máy đã ngoại tuyến và “sống sót”, mặc dù một tòa nhà thứ tư, cùng với hai trong số ba lò phản ứng nóng chảy, đã xảy ra vụ nổ hydro, phóng ra bức xạ lớn và gây ô nhiễm lâu dài trong khu vực.

Nhà điều hành của nhà máy, Công ty Điện lực Tokyo (Tepco), cho biết sóng thần không thể lường trước được, nhưng các báo cáo từ chính phủ và các cuộc điều tra độc lập và các quyết định gần đây của tòa án mô tả thảm họa tại nhà máy là do con người gây ra và do sơ suất an toàn, sự giám sát lỏng lẻo của các cơ quan quản lý.

Bên trong các lò phản ứng gặp sự cố có gì?

Khoảng 900 tấn nhiên liệu hạt nhân tan chảy vẫn còn bên trong ba lò phản ứng bị hư hỏng, và việc loại bỏ nó là một nhiệm vụ khó khăn mà các quan chức cho rằng sẽ mất 30-40 năm. Các nhà phê bình cho rằng đó là điều quá lạc quan.

Các nỗ lực riêng biệt để loại bỏ nhiên liệu đã qua sử dụng khỏi các bể làm mát bên trong các tòa nhà lò phản ứng đã bị cản trở bởi bức xạ cao và các mảnh vỡ, đã bị trì hoãn tới 5 năm. Nếu các bể chứa của nhà máy bị mất nước lạnh trong một trận động đất lớn khác, các thanh nhiên liệu tiếp xúc có thể nhanh chóng tăng nhiệt độ và gây ra sự cố tan chảy thậm chí còn tồi tệ hơn.

Các lõi nóng chảy trong Tổ máy 1, 2 và 3 hầu hết rơi xuống đáy các bình chứa chính của chúng, một số thấm vào và trộn với nền bê tông, khiến việc loại bỏ trở nên vô cùng khó khăn.

Các robot điều khiển từ xa có gắn camera chỉ cung cấp tầm nhìn hạn chế về nhiên liệu tan chảy ở những khu vực vẫn còn quá nguy hiểm đối với con người.

Giám đốc nhà máy Akira Ono cho biết việc không thể nhìn thấy những gì đang xảy ra bên trong các lò phản ứng có nghĩa là thông tin chi tiết về nhiên liệu tan chảy phần lớn vẫn chưa được biết.

Liệu có những rò rỉ chưa được phát hiện?

Kể từ sau thảm họa, hệ thống làm mát bằng nước bị ô nhiễm đã không ngừng thoát ra khỏi các bình chứa chính bị hư hỏng vào các tầng hầm của lò phản ứng, nơi nó trộn với nước ngầm ngấm vào. Nước được bơm lên và xử lý. Một phần được tái chế làm nước làm mát, phần còn lại được lưu trữ trong 1.000 bồn chứa khổng lồ quây kín nhà máy.

Đầu cuộc khủng hoảng, nước bị ô nhiễm cao rò rỉ từ các tầng hầm bị hư hỏng và các rãnh bảo trì đã thoát ra biển, nhưng các điểm rò rỉ chính đã bị đóng, Tepco cho biết. Hàng tấn bao cát bị ô nhiễm được sử dụng để bịt các lỗ rò rỉ sớm trong thảm họa vẫn còn trong hai tầng hầm.

Các nhà khoa học cho biết một lượng nhỏ bức xạ vẫn tiếp tục rò rỉ ra biển và những nơi khác thông qua các con đường ngầm, mặc dù lượng bức xạ ngày nay là nhỏ và cá đánh bắt xa bờ vẫn an toàn để làm thực phẩm.

Điều gì sẽ xảy ra đối với nước nhiễm phóng xạ được lưu trữ?

1.000 bồn chứa chứa đầy nước đã qua xử lý nhưng vẫn nhiễm phóng xạ tháp bao trùm công nhân và khách tham quan nhà máy.

Tepco cho biết sức chứa 1,37 triệu tấn của các bể chứa sẽ đầy vào năm 2022. Khuyến nghị của hội đồng chính phủ về việc xả nước ra biển đang vấp phải sự phản đối gay gắt của cư dân địa phương, đặc biệt là ngư dân lo ngại về việc danh tiếng của khu vực sẽ bị tổn hại thêm. Quyết định về đề xuất đó đang chờ xử lý.

Tepco và các quan chức chính phủ cho biết tritium, không gây hại với một lượng nhỏ, không thể bị loại bỏ khỏi nước, nhưng tất cả các đồng vị khác được chọn để xử lý có thể được giảm xuống mức an toàn để thải ra ngoài.

Tepco đã cố gắng cắt giảm lượng nước bị ô nhiễm xuống còn một phần ba so với trước đây thông qua một loạt các biện pháp.

Tham quan khu vực nhiễm phóng xạ

Điều đầu tiên du khách nhìn thấy là một tòa nhà văn phòng đầy phong cách chứa công trình bị ngừng hoạt động của Tepco.

Trong một tòa nhà khác, công nhân của nhà máy - khoảng 4.000 người mỗi ngày - đi qua các trạm kiểm soát an ninh tự động và đo bức xạ.

Vì mức độ bức xạ đã giảm đáng kể sau khi khử nhiễm, nên chỉ cần trang bị bảo vệ đầy đủ ở một số nơi trong nhà máy, bao gồm cả trong và xung quanh các tòa nhà lò phản ứng nóng chảy.

Trong chuyến thăm gần đây, các nhà báo đã mặc đồ bảo hộ một phần để tham quan khu vực bức xạ thấp: mũ bảo hiểm, tất đôi, găng tay cotton, mặt nạ phẫu thuật, kính bảo hộ và áo vest có gắn máy đo liều lượng cá nhân.

Cần có trang bị bảo hộ đầy đủ, có nghĩa là bộ quần áo chống hazmat, khẩu trang kín mặt, khăn che đầu, tất dày gấp ba và găng tay cao su đôi, đã được yêu cầu tại một bể chứa chung, nơi vừa hoàn thành việc di dời nhiên liệu khỏi bể phản ứng số 3.

Vẫn tiếp tục xử lý tàn cuộc

Một thập kỷ sau vụ tai nạn, Nhật Bản vẫn chưa có kế hoạch xử lý nhiên liệu tan chảy có tính phóng xạ cao, các mảnh vụn và chất thải tại nhà máy. Công nghệ cũng chưa đủ tiên tiến để quản lý chất thải bằng cách giảm độc tính của nó.

Tepco cho biết họ cần phải loại bỏ các bể chứa nước để giải phóng không gian tại nhà máy để công nhân có thể xây dựng các cơ sở sẽ được sử dụng để nghiên cứu và lưu trữ nhiên liệu tan chảy và các mảnh vụn khác.

Có khoảng 500.000 tấn chất thải phóng xạ rắn, bao gồm các mảnh vụn và đất bị ô nhiễm, bùn thải từ quá trình xử lý nước, bể chứa phế liệu và các chất thải khác.

Không rõ nhà máy sẽ trông như thế nào khi công việc ở đó được hoàn thành. Các quan chức địa phương và người dân cho biết họ mong muốn một ngày nào đó khu phức hợp sẽ là không gian mở để họ có thể đi bộ tự do. Nhưng không có ý tưởng rõ ràng nếu hoặc khi nào điều đó có thể xảy ra.

Nhã Trúc

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Ảnh minh họa.

Nguy cơ khủng hoảng tịch thu nhà ở Mỹ

(ĐTTCO) - Đại dịch đã làm lộ diện các lỗ hổng hiện có trong mạng lưới an sinh của Mỹ. Trong đó nhà ở sẽ trở nên phức tạp hơn nữa nếu nạn dịch kéo dài làm hàng triệu người mất nhà ngay sau khi mất việc làm. Bởi kể từ năm 2000, hầu hết những người mua nhà đều trả bằng thu nhập thực tế.

Nhân vật

Tony Xu - Kỳ lân ngành giao đồ ăn nhanh

(ĐTTCO) - Sau 8 năm thành lập, ứng dụng giao đồ ăn nhanh DoorDash tại Mỹ bất ngờ tăng lợi nhuận mạnh trong năm 2020. Số lượng đơn hàng tăng vọt bởi nhu cầu cao của khách hàng trong đại dịch. Đến cuối tháng 12-2020, DoorDash chính thức niêm yết trên sàn chứng khoán New York và tiếp tục phát triển cho đến thời điểm hiện tại. Thành quả này là sự ghi nhận nỗ lực của một trong những nhà sáng lập DoorDash, CEO Tony Xu.