Ngân hàng trung ương nào sẽ ra mắt đồng tiền kỹ thuật số đầu tiên trên thế giới?

SCMP
(ĐTTCO) - Cuộc đua giữa các ngân hàng trung ương để tung ra các loại tiền kỹ thuật số có chủ quyền đang nóng lên. Nhưng NHTW nào sẽ ra mắt đầu tiên?

Ảnh minh họa.

Ảnh minh họa.

Trung Quốc đã đạt được những tiến bộ đáng kể, với hy vọng sử dụng đồng tiền kỹ thuật số non trẻ của mình để giúp quốc tế hóa đồng nhân dân tệ, nhưng một số quốc gia khác đang nóng lên với ý tưởng ít dựa vào tiền mặt cứng và lạnh trong các hệ thống thanh toán linh hoạt hơn.

Tiền tệ kỹ thuật số của ngân hàng trung ương là gì?

Tiền tệ kỹ thuật số của ngân hàng trung ương là tiền truyền thống, nhưng ở dạng kỹ thuật số, do ngân hàng trung ương của một quốc gia phát hành và quản lý.

Chúng khác với các loại tiền điện tử phi tập trung, bao gồm cả bitcoin, dựa trên công nghệ blockchain, với mỗi giao dịch được xác minh bởi một mạng máy tính.

Ngược lại, phiên bản tiền kỹ thuật số có chủ quyền của Trung Quốc - cái gọi là Thanh toán điện tử tiền tệ kỹ thuật số (DCEP) - được quản lý tư nhân bởi Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) theo một hệ thống tập trung và không sử dụng công nghệ blockchain. Không giống như tiền điện tử, không có giả định ẩn danh trong việc sử dụng tiền tệ kỹ thuật số có chủ quyền và giá trị của chúng sẽ ổn định như tiền tệ thông thường.

Điều gì đang thúc đẩy các ngân hàng trung ương xem xét tiền kỹ thuật số?

Do lo ngại về quy định đối với bitcoin, mã thông báo Libra do Facebook đề xuất và mối quan tâm ngày càng tăng đối với thanh toán không tiếp xúc trong bối cảnh đại dịch covid-19, các ngân hàng trung ương trên toàn thế giới đã bắt tay vào cuộc để đánh giá nhu cầu về các loại tiền kỹ thuật số của riêng họ.

Leonhard Weese, chủ tịch Hiệp hội Bitcoin Hồng Kông cho biết: “Một số ngân hàng trung ương coi [tiền kỹ thuật số] là một công cụ hữu ích, đặc biệt là để hoàn toàn không dùng tiền mặt”. Ông cũng cho biết thêm rằng điều này có thể bao gồm mong muốn “giám sát các giao dịch, phá vỡ lĩnh vực ngân hàng và nắm giữ nhiều công cụ tiền tệ hơn cho tương lai, chẳng hạn như lãi suất âm hoặc tiền trực thăng.

“Tôi giả định rằng một số ngân hàng trung ương quan tâm đến các mục tiêu chính sách và công cụ tiền tệ này hơn những ngân hàng khác.”

Trong một cuộc khảo sát được công bố bởi Ngân hàng Thanh toán Quốc tế vào tháng 1, 80% ngân hàng trung ương cho biết họ đã tham gia vào một số loại công việc về tiền kỹ thuật số vào năm 2019, tăng từ 70% vào năm 2018 và con số đó dự kiến sẽ tăng thêm trong năm nay.

Liệu một loại tiền kỹ thuật số có thể thay đổi hệ thống tài chính do USD điều hành?

Trung Quốc, thị trường thanh toán di động lớn nhất thế giới, là một trong những quốc gia lên tiếng nhiều nhất về tiền kỹ thuật số, với việc Bắc Kinh coi đây là cơ hội để thúc đẩy hơn nữa việc sử dụng đồng nhân dân tệ trong bối cảnh căng thẳng gia tăng với Washington, vốn đã đe dọa áp đặt các lệnh trừng phạt đối với các tổ chức tài chính Trung Quốc hạn chế sử dụng USD của họ.

Theo Sabrina Rochemont - chủ tịch của Ban công tác xã hội không dùng tiền mặt trong Viện và Khoa tính toán có trụ sở tại London - “Trung Quốc cần và có khả năng xây dựng một mạng lưới hệ thống thanh toán mới để phá vỡ thế độc quyền của đồng USD và một loại tiền kỹ thuật số hợp pháp sẽ là một công cụ quan trọng để quốc tế hóa đồng [nhân dân tệ],” một bài báo đăng trên ấn bản tháng 9 cho biết của China Finance, một tạp chí do PBOC điều hành.

Bà cho biết thêm: “Một loại tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương quốc gia sẽ được thiết kế để đáp ứng các yêu cầu của các nền kinh tế địa phương đang ở các giai đoạn phát triển khác nhau, với nhiều mục tiêu khác nhau. Những sáng kiến như vậy có thể không thể so sánh được và sẽ có những tác động khác nhau đối với hệ thống ngân hàng dự trữ theo phân đoạn. Việc mở một đồng tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương quốc gia ra các thị trường bên ngoài sẽ đòi hỏi sự cân nhắc kỹ lưỡng.”

“Các giao dịch xuyên biên giới là yếu tố tụt hậu trong đổi mới tài chính quốc tế. Các loại tiền kỹ thuật số tư nhân như bitcoin sẽ tiếp tục khai thác điểm đau này cho đến khi các nỗ lực quốc tế hiện tại nhằm giải quyết hiệu quả xuyên biên giới mang lại kết quả”.

Tình trạng của các loại tiền kỹ thuật số khác nhau trên thế giới

Hầu hết Nhóm 20 quốc gia (G20) đang khám phá, phát triển hoặc thử nghiệm các loại tiền kỹ thuật số, trong khi các quốc gia không thuộc G20 như Thụy Điển, Na Uy, Thụy Sĩ và Campuchia cũng cho biết họ đang xem xét các loại tiền kỹ thuật số.

Một nhóm công tác được thành lập bởi Ngân hàng Canada, Ngân hàng Anh, Ngân hàng Nhật Bản, Ngân hàng Trung ương Châu Âu, Ngân hàng Riksbank của Thụy Điển, Ngân hàng Quốc gia Thụy Sĩ và Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ, cùng với Ngân hàng Thanh toán Quốc tế, trong một nỗ lực để tránh các rào cản ngoài ý muốn đối với việc chuyển tiền tệ có chủ quyền dưới dạng điện tử của chúng. Trung Quốc không phải là một bên tham gia.

Argentina

Quốc gia Nam Mỹ đã phải chống chọi với áp lực phá giá trong hơn một thập kỷ. Gần đây, họ đã áp đặt các biện pháp kiểm soát vốn để tăng cường dự trữ của ngân hàng trung ương và giúp ổn định nền kinh tế bị ảnh hưởng bởi đại dịch covid-19.

Tuy nhiên, vẫn chưa rõ liệu Argentina có tung ra đồng peso kỹ thuật số hay không. Ngân hàng Trung ương Argentina cho biết họ sẽ thử nghiệm hệ thống thanh toán bù trừ dựa trên blockchain được các tổ chức tài chính lớn của nước này sử dụng để tăng hiệu quả thanh toán bằng tiền mặt, nhưng chưa đề cập đến tiền kỹ thuật số.

Úc

Ngân hàng Dự trữ Úc không xem xét phát hành một loại tiền kỹ thuật số.

Ngân hàng cho biết vào tháng 9: “Mặc dù việc sử dụng tiền mặt cho các giao dịch đang giảm đi, nhưng tiền mặt vẫn được phổ biến rộng rãi và được chấp nhận như một phương tiện thanh toán. Với những lợi ích và rủi ro có thể xảy ra, hiện tại dường như không có trường hợp chính sách công nào mạnh mẽ để phát hành ở Úc.

“Tuy nhiên, điều quan trọng là phải theo dõi chặt chẽ kinh nghiệm của các khu vực pháp lý khác đang xem xét triển khai các dự án tiền tệ kỹ thuật số của ngân hàng trung ương.”

Brazil

Roberto Campos Neto, chủ tịch Ngân hàng Trung ương Brazil, cho biết vào đầu tháng 9 rằng quốc gia này có thể sẵn sàng cho một loại tiền kỹ thuật số vào năm 2022.

Các bình luận được đưa ra sau khi Banco do Brasil, ngân hàng lớn nhất Brazil về tài sản, cho biết vào tháng 8 rằng họ đang thành lập một nhóm làm việc để bắt đầu nghiên cứu việc phát hành một loại tiền kỹ thuật số. Ngân hàng được kiểm soát bởi chính phủ trung ương nhưng được giao dịch trên thị trường chứng khoán Sao Paulo.

Anh

Thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh Andrew Bailey cho biết ngân hàng trung ương đang xem xét khả năng phát hành một loại tiền kỹ thuật số.

Lời của ông Bailey được Bloomberg trích dẫn vào tháng Bảy: “Chúng tôi sẽ tiếp tục xem xét nó, vì nó có tác động rất lớn đến bản chất của thanh toán và xã hội. Tôi nghĩ trong một vài năm tới, chúng ta sẽ hướng tới một số loại tiền kỹ thuật số.”

Campuchia

Đã phụ thuộc rất nhiều vào đồng USD trong nhiều thập kỷ, Campuchia đã xem xét phát triển một loại tiền kỹ thuật số quốc gia kể từ năm 2017.

Trong một sách trắng được công bố vào tháng 6, Ngân hàng Quốc gia Campuchia cho biết rằng một cuộc thử nghiệm thí điểm của dự án với các tổ chức tài chính tham gia đang được tiến hành để kiểm tra tính khả thi của cách tiếp cận và xác định các vấn đề tiềm ẩn trước khi chính thức triển khai. Họ cho biết họ dự kiến sẽ ra mắt hệ thống thanh toán của riêng mình trong năm nay.

Canada

Reuters đưa tin rằng Phó thống đốc Ngân hàng Trung ương Canada Timothy Lane đã chia sẻ với một độc giả ở Montreal vào tháng 2 rằng ngân hàng trung ương đã kết luận rằng “không phải là trường hợp thuyết phục” cho việc phát hành tiền tệ kỹ thuật số của ngân hàng trung ương và khả năng sẽ chỉ được đánh giá lại nếu hai điều kiện đã được đáp ứng.

Ông nói: “Đầu tiên là khi việc sử dụng tiền mặt giảm hoặc loại bỏ hoàn toàn. Thứ hai là nơi tiền điện tử tư nhân xâm nhập nghiêm trọng."

Trung Quốc

PBOC đã và đang tiến hành các cuộc thử nghiệm liên quan đến hệ thống Thanh toán điện tử bằng tiền kỹ thuật số (DCEP) ở bốn thành phố - Tô Châu, Xiongan, Thâm Quyến và Thành Đô - cũng như tại các địa điểm diễn ra Thế vận hội mùa đông Bắc Kinh 2022. Gần đây nhất, các quan chức ở Thâm Quyến, ngay bên kia biên giới đại lục từ Hồng Kông, đã tổ chức một chương trình tặng quà theo kiểu xổ số và bắt đầu phân phát các “bao lì xì” kỹ thuật số, mỗi bao chứa 200 nhân dân tệ (30 USD) cho 50.000 người trúng giải.

Truyền thông nhà nước đã đưa tin vào tháng 8 rằng các ngân hàng lớn của nhà nước đang tiến hành thử nghiệm nội bộ quy mô lớn đối với một ứng dụng ví kỹ thuật số, tiến một bước gần hơn tới việc ra mắt chính thức một loại tiền kỹ thuật số tự trồng trong nước.

Thống đốc PBOC, Yi Gang hồi tháng 5 cho biết Trung Quốc đã “cơ bản hoàn thành” thiết kế cấp cao nhất, thiết lập tiêu chuẩn, nghiên cứu các chức năng và thử nghiệm tích hợp của đồng nhân dân tệ kỹ thuật số. Nhưng các nhà chức trách đã nhiều lần xác nhận rằng không có thời gian biểu cho việc ra mắt chính thức.

Liên minh Châu Âu

Bộ Tài chính Liên bang Đức vào tháng 7 đã phát hành một báo cáo quan điểm về đồng EUR kỹ thuật số và phác thảo các đề xuất của mình về một loại tiền tệ kỹ thuật số của ngân hàng trung ương được đề xuất cho Liên minh châu Âu.

Bài báo lưu ý rằng trong khi đồng EUR kỹ thuật số sẽ có lợi trong việc giảm thời gian và chi phí giao dịch, cảnh báo rằng việc triển khai có thể có “ý nghĩa toàn diện” đối với sự ổn định và hiệu quả của toàn bộ khu vực tài chính. Và như vậy, cần phải phân tích thêm.

Nghiên cứu của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), được công bố vào tháng 10, cũng cảnh báo về “những tác động bất lợi đối với chính sách tiền tệ và sự ổn định tài chính” nếu Khu vực đồng tiền chung châu Âu tung ra một loại tiền kỹ thuật số của riêng mình. Một cuộc tham vấn cộng đồng đã được triển khai và ECB dự kiến sẽ xem xét vị trí của mình vào giữa năm 2021.

Pháp

Thống đốc Banque de France, Francois Villeroy de Galhau cho biết trong một bài phát biểu vào tháng 9 rằng quan hệ đối tác công và tư sẽ là cách tốt nhất để phát hành tiền tệ kỹ thuật số của ngân hàng trung ương cho người dùng bán lẻ.

Ngân hàng trung ương của Pháp đã chọn tám công ty, bao gồm Accenture, HSBC và Seba Bank, để giúp thử nghiệm các ứng dụng cho một loại tiền tệ kỹ thuật số của ngân hàng trung ương được sử dụng cho thanh toán liên ngân hàng.

Đức

Người đứng đầu ngân hàng trung ương của Đức, Jens Weidmann, nói với tờ báo Handelsblatt vào tháng 1 rằng Liên minh châu Âu nên kiềm chế việc tung ra đồng EUR kỹ thuật số và thay vào đó, các ngân hàng nên cải thiện dịch vụ thanh toán của họ để cạnh tranh với sự cạnh tranh ngày càng tăng từ các loại tiền kỹ thuật số như bitcoin.

“Tôi không tin vào việc luôn kêu gọi nhà nước ngay lập tức. Trong nền kinh tế thị trường, việc phát triển một đề xuất phù hợp với yêu cầu của khách hàng là tùy thuộc vào công ty. Tùy thuộc vào cấu hình, khách hàng có thể chuyển từ số dư ngân hàng sang tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương trên quy mô lớn và tước đi nguồn tài chính quan trọng của các ngân hàng. Rủi ro ngân hàng rơi vào tình trạng khủng hoảng cũng có thể tăng lên ”.

Ấn Độ

Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ đang xem xét khả năng tung ra một loại tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương, nhưng thống đốc Shaktikanta Das của họ vào tháng 12 cho biết rằng còn “quá sớm” để nói về một loại tiền kỹ thuật số do ngân hàng trung ương phát hành do những hạn chế về công nghệ, nhưng đã không loại trừ nó.

Indonesia

Ngân hàng trung ương Indonesia đang nghiên cứu sự phát triển của một loại tiền kỹ thuật số do ngân hàng trung ương phát hành và dự kiến sẽ công bố các phát hiện của mình vào cuối năm 2020.

Ý

Vào năm 2018, Phó thống đốc ngân hàng trung ương khi đó là Fabio Panetta nói rằng “ban giám khảo đã ở đó” liên quan đến việc tung ra một loại tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương.

Fabio Panetta, hiện là thành viên ban điều hành của Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB), cho biết vào tháng 7 rằng ECB đang xem xét tiềm năng của đồng EUR kỹ thuật số.

Vào tháng 6, Hiệp hội Ngân hàng Ý, bao gồm hơn 700 tổ chức ngân hàng Ý, cho biết họ sẽ tham gia thử nghiệm một loại tiền kỹ thuật số được hỗ trợ bởi ECB.

Nhật Bản

Trong bản đồ lộ trình chính sách hàng năm vào tháng 7, chính phủ Nhật Bản cho biết họ sẽ xem xét kỹ hơn liệu có nên phát hành tiền tệ kỹ thuật số của ngân hàng trung ương hay không, Reuters đưa tin.

Là một phần của nhóm làm việc gồm bảy ngân hàng trung ương đang xem xét cách thức hoạt động của một loại tiền kỹ thuật số, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản cho biết vào tháng 10 rằng họ sẽ bắt đầu thử nghiệm vào năm 2021 về cách vận hành đồng tiền kỹ thuật số của riêng mình.

Mexico

Phó thống đốc ngân hàng trung ương Javier Guzman Calafell cho biết trong một bài phát biểu vào 07-2019 rằng các ngân hàng trung ương nên thận trọng trong việc áp dụng các loại tiền kỹ thuật số vì “chúng tôi đang giải quyết một vấn đề có những tác động lớn tiềm ẩn và vẫn còn nhiều ẩn số”.

Ông cũng đặt câu hỏi liệu sẽ có nhu cầu nếu tiền kỹ thuật số được thiết kế để có thể theo dõi các giao dịch.

Ông nói: “Mặt khác, khả năng truy xuất nguồn gốc hoàn hảo có thể cản trở sự quan tâm đến tiền tệ kỹ thuật số của ngân hàng trung ương từ những người dùng, vì lý do cá nhân và có lẽ hoàn toàn hợp pháp, muốn giữ một phần giao dịch của họ không được ghi lại.”

Na Uy

Ngân hàng trung ương của Na Uy đã thành lập các nhóm làm việc để xem xét việc thiết kế một loại tiền kỹ thuật số quốc gia.

Vào tháng 2, Ngân hàng Norges cho biết đánh giá của họ đang bước vào “giai đoạn thứ ba” nhưng không cung cấp thêm thời gian biểu.

Nga

10-2019, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Nga Elvira Nabiullina nói rằng không cần thiết phải phát hành một loại tiền kỹ thuật số quốc gia.

Cô nói: “Với tư cách là Ngân hàng Trung ương của Nga, chúng tôi đã nghiên cứu chủ đề này và nhu cầu phát hành tiền điện tử quốc gia là điều không rõ ràng đối với chúng tôi. Không chỉ vì lý do công nghệ, mà còn vì [khó] thực sự ước tính tiền kỹ thuật số quốc gia sẽ mang lại những lợi thế gì, chẳng hạn, so với các khoản thanh toán điện tử không dùng tiền mặt hiện có. Có rất nhiều rủi ro, và lợi thế có thể không đủ rõ ràng.”

Ả Rập Saudi

Quốc gia giàu dầu mỏ này đã và đang nghiên cứu tiềm năng của một loại tiền kỹ thuật số được gọi là “Aber” có thể được sử dụng trong các cuộc thanh toán tài chính giữa mình và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Tuy nhiên, nghiên cứu không chỉ rõ liệu Aber sẽ được phân phối giữa các cá nhân hay chỉ giữa các ngân hàng.

Nam Phi

Ngân hàng Dự trữ Nam Phi đã xem xét khả năng giới thiệu một loại tiền kỹ thuật số quốc gia và vào 05-2019 đã yêu cầu các nhà cung cấp giải pháp tiềm năng bày tỏ sự quan tâm đến việc tham gia một dự án khả thi cho một loại tiền kỹ thuật số do ngân hàng trung ương phát hành.

Nam Phi là một trong những quốc gia thân thiện với tiền điện tử nhất trên thế giới, với Báo cáo kỹ thuật số toàn cầu năm 2019 cho thấy 10,7% người dùng internet của Nam Phi sở hữu tiền điện tử.

Hàn Quốc

Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc vào tháng 4 đã thông báo rằng họ đã khởi động một chương trình thử nghiệm để đánh giá hậu cần của việc phát hành tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương, mặc dù họ chưa có kế hoạch ngay lập tức cho việc ra mắt chính thức.

Thụy Điển

Vào tháng 2, ngân hàng trung ương của Thụy Điển đã công bố khởi động một dự án thử nghiệm kéo dài một năm cho e-krona được đề xuất.

Riksbank cho biết dự án sẽ được sử dụng để mô phỏng các hoạt động ngân hàng hàng ngày, chẳng hạn như thanh toán, gửi tiền và rút tiền từ ví kỹ thuật số như ứng dụng điện thoại di động.

“Mục đích của dự án là cho thấy công chúng có thể sử dụng e-krona như thế nào,” Riksbank cho biết trong một tuyên bố.

Thụy sĩ

Ngân hàng Quốc gia Thụy Sĩ đã có quan điểm hoài nghi về việc tung ra đồng franc Thụy Sĩ điện tử để công chúng sử dụng, nhưng đang nghiên cứu việc sử dụng rộng rãi hơn các loại tiền tệ của ngân hàng trung ương kỹ thuật số với Ngân hàng Thanh toán Quốc tế.

“Một loại tiền tệ kỹ thuật số của ngân hàng trung ương có thể truy cập rộng rãi sẽ không mang lại lợi ích bổ sung nào cho Thụy Sĩ hiện tại. Thay vào đó, nó sẽ làm phát sinh những rủi ro mới, đặc biệt là đối với sự ổn định tài chính”, nội các Thụy Sĩ cho biết vào 12-2019.

Thổ Nhĩ Kỳ

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan đã yêu cầu phải kết thúc việc phát triển tiền tệ kỹ thuật số của ngân hàng trung ương của đất nước vào cuối năm 2020, như một phần trong lộ trình kinh tế 2019-2023 của Thổ Nhĩ Kỳ.

Hoa Kỳ

Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ phần lớn vẫn im lặng đối với đồng USD kỹ thuật số.

Vào tháng 2, khi Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ Jerome Powell được Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hạ viện Hoa Kỳ yêu cầu thảo luận về sự tiến bộ của Trung Quốc với đồng tiền kỹ thuật số quốc gia, ông đã tỏ ra thận trọng về ý tưởng tung ra đồng USD kỹ thuật số.

Ông Powell nói: “[Trung Quốc] ở trong một bối cảnh thể chế hoàn toàn khác. Ví dụ: ý tưởng có một sổ cái mà bạn biết các khoản thanh toán của mọi người - đó không phải là điều gì đó sẽ đặc biệt hấp dẫn trong bối cảnh Hoa Kỳ. Đó không phải là vấn đề ở Trung Quốc.”

Ông Powell còn chỉ ra rằng Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ vẫn đang trong giai đoạn đầu nghiên cứu các loại tiền kỹ thuật số.

Vào tháng 8, thống đốc Ban Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ Lael Brainard cho biết ngân hàng trung ương Hoa Kỳ đã hợp tác với các nhà nghiên cứu tại Viện Công nghệ Massachusetts để xây dựng cơ sở mã tiền tệ kỹ thuật số của ngân hàng trung ương.

Cho đến hiện tại, cuộc đua này vẫn chưa có dấu hiệu giảm nhiệt khi các nước cho thấy những chính sách và dự án rõ ràng trong nỗ lực tung ra đồng tiền kỹ thuật số. Liệu đồng tiền kỹ thuật số này có mang lại lợi ích cho hệ thống tiền tệ như các quốc gia vẫn mong đợi?

Nhã Trúc

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Nhân vật