Khám phá Vạn Bình An - đất thiêng thờ cúng thủy thần

(ĐTTCO) - Đối với cư dân miền biển, tục thờ cúng các vị thủy thần là một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa, tâm linh. 

Với riêng ngư dân Mũi Né (TP Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận), vạn Bình An là một nơi thiêng liêng như thế, nơi để bà con thể hiện sự tín ngưỡng, trao gửi niềm tin của mình trong mỗi chuyến ra khơi đánh bắt hải sản. Nơi đây còn được biết đến là nơi an táng nhiều loại thủy sản linh thiêng.

Ngư dân khấn vái mộ cá Ông

Ngư dân khấn vái mộ cá Ông

Nơi gửi gắm niềm tin

Tương truyền, trong quá trình khai phá vùng đất mới để khai cơ lập nghiệp, cư dân các tỉnh miền Trung đã xuôi về phía Nam và dừng chân tại vùng đất Mũi Né, đánh bắt hải sản.

Trước khi có tàu thuyền hiện đại để chinh phục đại dương, những cư dân địa phương đã xây dựng một số đền thờ, vạn chài nhằm cầu mong thủy thần phù hộ cho việc ra khơi được thuận buồm xuôi gió. Vào đầu thế kỷ thứ 19, vạn Bình An được tạo lập với tín ngưỡng tâm linh đó. 

Khám phá Vạn Bình An – đất thiêng thờ cúng thủy thần ảnh 1Ngư dân làm lễ khấn bái mộ  Bà Thủy (cụ rùa biển)

Tọa lạc tại khu phố 2, phường Mũi Né (TP Phan Thiết, tỉnh Bình Thuận), vạn Bình An rộng hơn 3.000m², có lưng dựa vào đồi cát, mặt hướng ra phía biển. Cũng giống như các vạn chài khác trên cả nước, vạn Bình An là nơi tôn nghiêm, được ngư dân phường Mũi Né tổ chức lễ bái trước, trong và sau mỗi chuyến biển.

Vạn được chia làm 3 khu thờ chính: Gian thờ các chư vị thủy thần; gian thờ các bậc tiền vãng - những người có công khai phá vùng đất và lập vạn; cuối cùng là khu đất để an táng loại thủy sản thiêng liêng.

Tại gian thờ chính của vạn Bình An, ngoài bài vị thờ Cựu Thần linh Nam Hải (cá Ông đầu tiên được chôn cất) thì còn có bố trí bài vị thờ bà chúa Hạ, bà Thủy, 5 vị ngũ hành và ông Sanh (các cá Ông ngoài biển)…

Trong quan niệm của người dân Mũi Né, đây là những vị thủy thần, thổ thần thường hiển linh, phù hộ người dân được cơm no áo ấm, tai qua nạn khỏi khi đánh bắt hải sản trên biển.

Khám phá Vạn Bình An – đất thiêng thờ cúng thủy thần ảnh 2Gian thờ cá Ông đầu tiên tại vạn Bình An

Mỗi năm, vạn Bình An duy trì tổ chức 3 lệ cúng, gồm: lệ tế Xuân khai lập đầu năm vào ngày mùng 6 tháng Giêng Âm lịch; lệ cầu Ngư vào ngày 16-5 và cuối cùng là lệ giỗ ông Nam Hải ngày 20-8.

Vào những dịp lễ này, không chỉ có ngư dân - những người trực tiếp khai thác hải sản trên biển mà các tầng lớp nhân dân khác của Mũi Né cũng tìm đến vạn Bình An để tế lễ, cầu mong bình an.

“Tôi tin tưởng vạn Bình An, hễ mà vạn tổ chức cầu ngư, hát bội là biển no lắm. Như năm nay, rất được mùa, chứ năm ngoái thì đói lắm. Phần nữa là năm nay vừa có cá Ông, có rùa Bà trôi vào nên chúng tôi lám ăn khắm khá”, bà Trần Thị Anh Cúc, người dân phường Mũi Né nói.

Chốn an nghỉ của nhiều loại thủy sản linh thiêng

Một điểm đặc biệt khác của vạn Bình An, đó chính là nơi đây thường được chọn lựa là địa điểm để an táng những loài thủy sản linh thiêng được các ngư dân phát hiện.

Vào đầu tháng 5-2017, một xác cá Ông dài khoảng 12m, nặng 7 tấn đã được ngư dân trục vớt, đưa vào vạn để làm các thủ tục tẩm liệm, chôn cất tôn nghiêm.

Gần đây, vào đầu tháng 10 vừa qua, vạn Bình An cũng là nơi tiếp nhận và an táng xác của 1 rùa biển quý hiếm dài khoảng 3m, nặng hơn nửa tấn.

Khám phá Vạn Bình An – đất thiêng thờ cúng thủy thần ảnh 3Làm lễ an táng cụ rùa nặng hơn nửa tấn dạt vào bờ tại van Bình An

“Theo quan niệm của ngư dân, khi gặp các loài thủy sản linh thiêng, đặc biệt là cá Ông bị lụy và trôi dạt vào bờ, ngư dân và các vạn chài có bổn phận chôn cất và thờ cúng nghiêm trang. Ngư dân tin rằng làng chài nào may mắn gặp được Ông lụy thường được ấm no, tai qua nạn khỏi trên biển. Chính vì vậy mà chúng tôi đã duy trì tục lệ an táng này từ khi vạn mới tạo dựng cho đến nay”, ông Lê Văn Mỹ, vạn trưởng vạn Bình An, phường Mũi Né cho biết thêm.

Từ sau khi được tạo dựng vào đầu thế kỷ thứ 19 đến nay, vạn Bình An đã tiếp nhận an táng, thờ cúng hàng chục xác cá Ông cùng các vị thủy thần ở Mũi Né.

Thông thường, sau khi chôn cất được 3 năm thì các hài cốt được chọn cất sẽ được cải táng và cho nhập lăng để cúng tế chung vào ngày giỗ ông Nam Hải (20-8 Âm lịch hàng năm). Riêng đối với xác cá Ông mới an táng vào tháng 7 vừa qua, do kích cỡ to lớn nên vạn Bình An dự định sẽ lập một khu thờ riêng, thời gian cải táng cũng sẽ thực hiện lâu hơn.

Khám phá Vạn Bình An – đất thiêng thờ cúng thủy thần ảnh 4Đây nơi để bà con  ngư  dân thể hiện sự tín ngưỡng, trao gửi niềm tin của mình trong mỗi chuyến ra khơi đánh bắt hải sản 

Mặc dù là địa chỉ sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng có từ lâu đời của ngư dân Mũi Né nhưng do thiếu người trông coi, bảo quản nên vạn Bình An thường xảy ra các vụ trộm cắp.

Ngư dân Mũi Né cũng như ban điều hành vạn mong muốn, thời gian tới chính quyền địa phương và ngành văn hóa sẽ quan tâm hơn trong việc xem xét, công nhận vạn Bình An là một di tích văn hóa để công tác bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa của vạn ngày một tốt hơn.


SGGP

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Một phút lơ là  thổi bay thành quả chống dịch

Một phút lơ là thổi bay thành quả chống dịch

(ĐTTCO)-Số ca lây nhiễm Covid-19 đang tăng nhanh từng ngày và có những diễn biến hết sức phức tạp. Nhiều tỉnh và thành phố đã thực hiện giãn cách xã hội, TPHCM đang cân nhắc thực hiện Chỉ thị 19 của Thủ tướng Chính phủ. Tất cả những điều này khiến cho chúng ta có vẻ như đang tiến đến gần việc phải thực hiện giãn cách xã hội để chống dịch theo nội dung Chỉ thị 16 một lần nữa. 

Công nghệ

Gian bếp hiện đại

(ĐTTCO) - Hãy tận hưởng mùa hè với những món ăn dinh dưỡng và đặc sắc cho cả gia đình, nhưng vẫn tiết kiệm được thời gian từ những gian bếp hiện đại.

Thú đam mê

Những set trà chiều độc hiếm live

(ĐTTCO) - Cách nay gần 400 năm, trà đã dần vượt qua rượu, cà phê về tính đại chúng để chiếm lĩnh trái tim người đàn ông phương Tây chinh phục biển cả nhờ ở tính đằm đẹ, nhẹ nhàng như người phụ nữ phương Đông. Trà ngon nhất thường hái vào vụ Xuân, và vị trà dường như càng ngon hơn khi được thưởng thức bằng những trà cụ quý hiếm và đẹp mắt.

Sức khỏe

Giảm chất lượng cuộc sống do thoái hóa cột sống cổ

(ĐTTCO) - Thoái hóa cột sống cổ là một bệnh lý mãn tính khá phổ biến, tiến triển chậm, thường gặp ở người lớn tuổi. Bệnh hiện nay đang có xu hướng trẻ hóa do tính chất công việc phải ngồi lâu bên máy vi tính như nhân viên văn phòng… Bệnh nếu để lâu sẽ làm giảm chất lượng cuộc sống đáng kể. 

Ẩm thực

Tiệc trưa sành điệu tại nhà hàng Saigon Kitchen

(ĐTTCO) - Bữa trưa sẽ không còn là một “thủ tục” trong ngày nữa khi thực khách bước vào không gian đầy hoài niệm với không gian bếp mở, chỗ ngồi thư giãn, tầm nhìn xanh mát ngoài khung cửa kính tại nhà hàng Saigon Kitchen, tọa lạc tại tầng 2 Khách sạn Hôtel des Arts Saigon.

Mua sắm

Những mẫu trang sức hoàn hảo

(ĐTTCO) - Trang sức luôn có sức hấp dẫn khó chối từ với phái đẹp. Xin giới thiệu một vài mẫu cho bạn lựa chọn những món phụ kiện yêu thích.