Tù mù tỷ trọng DNNN

Đối với các quốc gia trong khu vực và các nước đang phát triển, kinh tế nhà nước chỉ chiếm bình quân trên dưới 10% GDP hoặc cao hơn từ 20-25% GDP, như ở Ấn Độ và Trung Quốc.

Tù mù tỷ trọng DNNN ảnh 1
Trong khi đó, tỷ trọng của khu vực kinh tế nhà nước trong nền kinh tế nước ta chiếm rất cao. Chính vì vậy, Đề án tái cơ cấu các tập đoàn, doanh nghiệp nhà nước (DNNN) đã thể hiện tầm nhìn của Chính phủ muốn thu hẹp vốn đầu tư nhà nước vào những ngành thiết yếu được liệt kê rõ. Các báo cáo từ Bộ Tài chính đưa ra số lượng DNNN của Việt Nam đã giảm xuống chỉ còn 1.309 DN.

Song theo báo cáo kết quả Tổng điều tra cơ sở hành chính, kinh tế sự nghiệp toàn quốc được Tổng cục Thống kê công bố hồi tháng 6-2013, số lượng DNNN đến năm 2012 được công bố là 3.308, đang sử dụng 1,66 triệu lao động trên toàn quốc. Sự khác biệt này có nguyên nhân do còn có sự khác biệt trong việc nhìn nhận những loại hình DN và cơ sở kinh doanh thuộc khu vực kinh tế nhà nước.

Theo Luật DN năm 2005, định nghĩa DNNN chỉ bao gồm DN trong đó Nhà nước sở hữu trên 50% vốn điều lệ. Điều này đã thu hẹp đáng kể khu vực kinh tế nhà nước, không bao hàm khoảng 4.000 DN đã được cổ phần hóa, tức đã chuyển đổi thành công ty cổ phần, trong đó Nhà nước chỉ chiếm một phần vốn nhỏ hơn 50% vốn điều lệ.

Nhưng nếu cho rằng bất kỳ DN nào sở hữu phần vốn của Nhà nước cho phép, Nhà nước có những quyền đáng kể trong quản trị điều hành công ty với số cổ phần chiếm từ 10% hoặc 26% vốn điều lệ trở lên theo Luật DN năm 2005, lúc này số lượng DN được gọi là DNNN sẽ tăng lên đến khoảng 7.000 DN.

Rộng hơn nữa, nếu quan niệm khu vực kinh tế nhà nước bao gồm tất cả các đơn vị cung cấp hàng hóa, dịch vụ được đầu tư ngân sách nhà nước, số lượng các đơn vị kinh tế có liên quan đến sở hữu nhà nước còn tăng gấp đôi từ các cơ sở sản xuất kinh doanh thuộc cơ quan hành chính sự nghiệp, đoàn thể, hiệp hội bởi đều được cấp vốn từ ngân sách nhà nước, hưởng dụng các nguồn tài nguyên như đất đai, nhà xưởng, trợ cấp lương từ Nhà nước.

Đáng lưu ý bởi vào thời điểm bắt đầu cải cách, nước ta được cho là có 12.000 đơn vị xí nghiệp quốc doanh, quy mô phân tán và manh mún. Sau gần 30 năm cải cách, số lượng các đơn vị kinh doanh hoặc cung ứng dịch vụ có vốn phái sinh từ ngân sách nhà nước vẫn chiếm một phần đáng kể. Ngoài 7.000 DN có vốn nhà nước, cộng thêm 8.000 cơ sở kinh doanh có vốn đầu tư từ ngân sách song được phân tán cho các đơn vị hành chính sự nghiệp, hiện nay có khoảng 15.000 cơ sở kinh doanh có vốn nhà nước.

Nếu nhìn nhận như vậy, tỷ trọng của khu vực kinh tế nhà nước so với GDP cần xem lại. Thực trạng này có nguyên nhân từ chính sách không muốn ghi nhận khu vực kinh tế tư nhân thực sự là động lực cho sự phát triển kinh tế, các rào cản về tư duy đã níu giữ sở hữu nhà nước và chưa mạnh dạn thực hiện các chương trình đa dạng hóa sở hữu, nhằm chuyển dịch các nguồn lực kinh tế từ khu vực công cho khu vực tư nhân và sử dụng nguồn thu được từ quá trình đó cho các chính sách điều tiết kinh tế - xã hội.

Trong báo cáo trước kỳ họp thứ 6 Quốc hội khóa XIII vào cuối năm 2013, Chính phủ đã nhấn mạnh rằng nhận thức về chủ trương, quan điểm đã được đề ra vẫn còn khác nhau, dẫn đến đổi mới thể chế, chính sách còn ngập ngừng, thiếu nhất quán, nhất là về vai trò của Nhà nước và kinh tế nhà nước trong kinh tế thị trường.

Có thể lo ngại trước các cạm bẫy của tư nhân hóa, cũng có thể ràng buộc bởi quan niệm cứng nhắc rằng kinh tế nhà nước phải giữ vai trò chủ đạo, Nhà nước phải đóng vai trò đầu tàu dẫn dắt tăng trưởng, vì vậy, các định nghĩa DNNN chỉ gồm các công ty có trên 50% vốn điều lệ thuộc Nhà nước, làm giảm nhẹ tỷ trọng thực tế của kinh tế nhà nước. Song thực tiễn cho thấy quy mô và tầm ảnh hưởng của khu vực kinh tế nhà nước trong nền kinh tế ở nước ta chưa thu hẹp đáng kể, giới chức hành chính vẫn chưa bị ép phải thoái lui khỏi khu vực kinh doanh.

Yên Lam

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Nghi thức khởi công xây dựng Khu đô thị mới Sao Mai Tây Cái Dầu

1.200 tỷ đồng khởi công dự án Khu đô thị mới Sao Mai Tây Cái Dầu

(ĐTTCO) - Ngày 12-7, dự án “cỗ xe tam mã” Sao Mai Tây Cái Dầu đã được Tập đoàn Sao Mai phối hợp với huyện Châu Phú (tỉnh An Giang) khởi công xây dựng, với sự tham dự của bà Võ Thị Ánh Xuân, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy An Giang; lãnh đạo tỉnh An Giang qua các thời kỳ,  lãnh đạo các sở, ban, ngành cấp tỉnh, lãnh đạo huyện Châu Phú, các huyện thị lân cận; cùng đông đảo người dân đến tham dự.