Trọng tài thương mại: Đảm bảo lợi ích doanh nghiệp

Giải quyết tranh chấp thương mại bằng trọng tài có nhiều ưu điểm là chỉ giải quyết một lần, nhanh chóng, bí mật và đảm bảo lợi ích cho DN. Song theo Luật sư Trần Hữu Huỳnh, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC), hiện các DN trong nước vẫn chưa tiếp cận hình thức này do chưa quan tâm về luật trong kinh doanh và thiếu thông tin về trọng tài thương mại.

PHÓNG VIÊN: - Thống kê những năm gần đây cho thấy các vụ tranh chấp thương mại trong nước lẫn thế giới ngày càng tăng cao, ông đánh giá như thế nào về vấn đề này?

Luật sư TRẦN HỮU HUỲNH: - Theo khảo sát của VIAC, trong điều kiện kinh tế ổn định, các tranh chấp thương mại thường ít xảy ra. Thế nhưng khi kinh tế khó khăn, lực cầu giảm trong khi lực cung ngày càng tăng, các DN phải cạnh tranh gay gắt để tồn tại thì các tranh chấp nảy sinh nhiều.

Ở góc độ quốc tế, các nước sẽ tăng rào cản bảo hộ mậu dịch, tăng cường khiếu kiện để giảm nguồn hàng nhập khẩu. Ở góc độ quốc gia, các nhà đầu tư và nhà nước cũng xảy ra nhiều mâu thuẫn hơn khi nhà đầu tư muốn được tăng quyền lợi để gỡ khó.

Trọng tài thương mại: Đảm bảo lợi ích doanh nghiệp ảnh 1
Thép ống Việt Nam xuất khẩu vào Hoa Kỳ vừa
bị kiện phá giá lần thứ 3 từ năm 2011.

Ở góc độ DN, các mối quan hệ đối tác giữa DN với DN, DN với các tổ chức tín dụng dễ đổ vỡ hơn vì không đủ khả năng tài chính để thanh toán theo đúng hợp đồng. Trong khi đó, ở những nước phương Tây, việc xét xử các vụ kiện tranh chấp tại tòa án thường mất rất nhiều thời gian và chi phí cao.

Do vậy, khi ký kết một hợp đồng thương mại với bất kỳ đối tác nào, các DN ở các nước thường lựa chọn điều khoản sử dụng trọng tài thương mại để hỗ trợ nếu có xảy ra tranh chấp giữa các bên, trọng tài thương mại sẽ đứng ra giải quyết, xử lý êm đẹp, bí mật, nhanh chóng để các bên vẫn tiếp tục là đối tác của nhau. Song tại Việt Nam, DN vẫn chưa chú trọng đến vấn đề này.

- Không chú trọng là vì hiệu quả giải quyết tranh chấp của trọng tài thương mại trong nước không cao hay còn nguyên nhân nào?

- Tại Việt Nam, trọng tài thương mại đã được hình thành khoảng 50 năm nhưng thực tế số lượng DN biết đến hình thức này rất ít. Vì vậy, các vụ kiện tranh chấp chỉ đổ dồn về các tòa án trong khi hồ sơ gửi về các trung tâm trọng tài rất ít.

Sau 20 năm đi vào hoạt động kể từ năm 1993, VIAC chỉ mới xử lý được gần 1.000 vụ tranh chấp. Số vụ tranh chấp được xử lý tăng từ khoảng 10 vụ/năm trong những năm đầu lên 60-70 vụ trong những năm gần đây và giá trị giao dịch tranh chấp có khi lên đến hàng chục triệu USD.

Tuy nhiên, con số này cũng chỉ chiếm 1% tổng số vụ tranh chấp thương mại đã diễn ra và có đến 70% vụ việc có liên quan đến đối tác nước ngoài.

Khi chọn trọng tài làm đại diện giải quyết tranh chấp, DN vẫn nhận được sự hỗ trợ của Tòa án, Bộ Tư pháp, cơ quan thi hành án nhưng hiệu quả có thể cao hơn vì chỉ xét xử 1 lần thông qua các chuyên gia có uy tín, thời gian giải quyết cũng gói gọn trong vòng 4-5 tháng.

Song qua nhiều vụ kiện quốc tế cho thấy, các DN Việt Nam hiện còn rất chủ quan, chưa chú trọng trong việc đàm phán về các điều khoản giải quyết tranh chấp trong hợp đồng, họ để cho DN nước ngoài chọn luật nước đó làm căn cứ xử lý tranh chấp thay vì thuyết phục đối tác chọn luật Việt Nam. Khi xảy ra tranh chấp, DN lại ứng phó rất chậm chạp nên thường xuyên gánh chịu rủi ro.

- Ông có kiến nghị gì để trọng tài thương mại đi sâu hơn vào cộng đồng DN?

- Để hỗ trợ về hoạt động về pháp lý cho các trung tâm trọng tài, Luật Trọng tài thương mại đã được ban hành và có hiệu lực từ ngày 1-1-2011, ghi nhận việc mở rộng giải quyết tranh chấp trong kinh doanh, khuyến khích sử dụng trọng tài khi xảy ra tranh chấp.

Nhưng xét về góc độ thực tế, các chính sách hỗ trợ, ưu tiên để hình thức xét xử này phát triển vẫn chưa thực sự tốt. Đồng thời, các quy định hướng dẫn thi hành luật vẫn chưa được ban hành dẫn đến nhiều cách hiểu khác nhau, nên trọng tài thương mại vẫn còn gặp khó khăn trong việc xử lý một số vụ tranh chấp.

Trong bối cảnh các vụ tranh chấp sẽ còn gia tăng, VIAC cho rằng cần có những hướng dẫn cụ thể, phù hợp với thực tế để các trọng tài có thể hỗ trợ DN tốt hơn. Đồng thời, để trọng tài có thể hoạt động tốt, các cơ quan nhà nước, nhất là tòa án, cơ quan thi hành án, cũng cần phải hỗ trợ tích cực hơn để tạo lòng tin cho DN.

Các trung tâm trọng tài cũng mong muốn nhận được sự hỗ trợ của truyền thông để các DN biết và mạnh dạn tìm sự trợ giúp từ các trọng tài thương mại, tránh bị thua thiệt khi làm ăn với các đối tác nước ngoài.

- Xin cảm ơn ông.

Yên Lam (thực hiện)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Cần quản lý nhà nuôi yến tự phát

Cần quản lý nhà nuôi yến tự phát

(ĐTTCO) - Bỏ ra hàng trăm triệu đến hàng tỷ đồng để xây dựng nhà nuôi chim yến trong khu dân cư đang là phong trào thu hút người dân ở nhiều địa phương. Hiệu quả chưa biết như thế nào, trong khi tiếng ồn từ loa dẫn dụ yến đang phá vỡ không gian yên tĩnh ở các vùng quê.