Thuế TTĐB nước ngọt, bia, rượu, thuốc lá: Cân nhắc lộ trình thực hiện

Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa hoàn thành bản góp ý cho dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB). Quan điểm đánh thuế TTĐB của VCCI có nhiều điểm khác biệt so với Bộ Tài chính.

Lập luận chưa hợp lý

Một trong những điểm mới của dự thảo so với luật hiện hành là bổ sung thêm “nước ngọt có ga không cồn” là đối tượng chịu thuế TTĐB. Theo giải trình của ban soạn thảo, lý do đánh thuế đối với loại hàng hóa này để bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng, bởi việc sử dụng hàng ngày hoặc quá mức đối với nước ngọt có ga không cồn có thể gây ra một số loại bệnh như béo phì, mỡ máu, tiểu đường, gút và tăng nguy cơ bị ung thư.

Tuy nhiên, theo VCCI, một số DN, hiệp hội cho rằng việc đánh thuế TTĐB với mặt hàng này chưa hợp lý. Cụ thể, theo giải trình của Bộ Tài chính, các chất công nghiệp trong nước ngọt có ga không cồn (hương vị, chất màu, chất bảo quản) có thể gây tác hại đến sức khỏe người dùng. Song, giải trình này chưa thực sự thuyết phục bởi chưa phân tách được tác hại đồ uống có ga (dự kiến áp thuế TTĐB) với đồ uống không có ga (không thuộc diện dự kiến áp thuế TTĐB).

Ngoài ra, một số ý kiến (đặc biệt từ đại diện các DN FDI) nêu nhiều lập luận phản biện các giải trình liên quan tới tác dụng độc hại với sức khỏe con người của riêng các chất trong nước ngọt có ga (như CO2, Natri…).

Theo đó, các chất này không gây nguy hại cho sức khỏe cao hơn các sản phẩm khác có hàm lượng các chất này tương tự. Trường hợp ban soạn thảo nhận thấy nước ngọt không ga cũng gây hại tới sức khỏe con người nếu lạm dụng, nhưng nước ngọt có ga gây tác hại lớn hơn cũng cần có giải trình đầy đủ về lộ trình áp dụng thuế TTĐB đối với nước ngọt có ga và lâu dài sẽ có biện pháp đối với cả nước ngọt không ga.

Cũng theo VCCI, việc áp thuế với mặt hàng này còn đưa đến nguy cơ phân biệt đối xử giữa các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Hiện nay, trên thị trường, nước ngọt có ga không cồn chiếm thị phần lớn, chủ yếu thuộc sở hữu của các nhà đầu tư nước ngoài, trong khi nước ngọt không có ga không cồn chủ yếu thuộc sở hữu các nhà đầu tư trong nước. Do vậy, ban soạn thảo cần có giải trình cẩn trọng, đầy đủ, tránh trường hợp khi quy định được áp dụng, Việt Nam có thể phải đối mặt với các cáo buộc phân biệt đối xử từ các đối tác theo các quy định của WTO.

Thuốc lá, bia: lộ trình quá nhanh?

So với quy định hiện hành, mặt hàng thuốc lá được điều chỉnh thuế suất từ 65% lên 75%, dự kiến áp dụng từ ngày 1-7-2015 và tăng lên 85% từ ngày 1-1-2018. Đây là loại hàng hóa có mức tăng thuế suất cao và thời gian tăng thuế ngắn so với các mặt hàng chịu thuế TTĐB khác. Về cơ bản, việc đánh thuế cao đối với thuốc lá là cần thiết, nhằm hạn chế người tiêu dùng tiêu thụ sản phẩm gây hại cho sức khỏe.

Tuy nhiên, theo VCCI, các DN, đặc biệt DN sản xuất thuốc lá đề nghị cần xem xét lại lộ trình tăng thuế đối với thuốc lá vì các quy định hiện nay khá ngặt nghèo. Chẳng hạn, pháp luật hiện hành đang có nhiều quy định riêng áp dụng đối với mặt hàng thuốc lá, như phải in cảnh báo sức khỏe hình ảnh chiếm 50%; đóng góp vào Quỹ phòng, chống tác hại của thuốc lá (từ 1-5-2013 là 1% trên giá tính thuế TTĐB, tăng lên 1,5% vào tháng 5-2016 và đạt mức 2% vào tháng 5-2019); cấm quảng cáo và khuyến mại dưới mọi hình thức; quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh bằng giấy phép (từ việc sản xuất, bán buôn đến cơ sở bán lẻ)…

Những quy định này nhằm mục đích hạn chế việc hút thuốc lá và kiểm soát được nguồn cung thuốc lá ra thị trường. Trong khi đó, DN sản xuất, kinh doanh thuốc lá hiện đang bị đặt dưới áp lực phải đảm bảo mục tiêu sản lượng đến năm 2017 từ 100 triệu bao/năm theo quy định tại Nghị định 67/2013/NĐ-CP về kinh doanh thuốc lá. Vì vậy, nếu tăng thuế suất đối với thuốc lá theo lộ trình nhanh như trong dự thảo sẽ gây khó khăn cho DN sản xuất thuốc lá.

Ngoài ra, việc tăng thuế TTĐB đối với thuốc lá sẽ làm giá thành sản phẩm của loại hàng hóa này tăng lên, dẫn đến nguy cơ bùng phát nạn buôn lậu thuốc lá, gây nhiễu loạn thị trường và ảnh hưởng đến nguồn thu ngân sách. Chẳng hạn, theo Bộ Công Thương, từ năm 2006 đến 2012 tình trạng nhập lậu thuốc lá tăng mạnh theo các năm, đặc biệt năm 2012 số thuốc lá bị thu giữ tăng 50% so với năm 2006.

Đáng lưu ý, tại thời điểm các năm có chính sách điều chỉnh về tăng thuế TTĐB (năm 2005 mức 45%, năm 2006 mức 55%, năm 2008 mức 65%), số thuốc lá buôn lậu bị thu giữ tăng mạnh và năm sau cao hơn năm trước.

Thuế TTĐB nước ngọt, bia, rượu, thuốc lá: Cân nhắc lộ trình thực hiện ảnh 1

Dây chuyền sản xuất nước ngọt Bidrico.

Đối với mặt hàng bia, theo dự thảo, thuế TTĐB đối với mặt hàng này sẽ từ 50% lên 65% từ ngày 1-7-2015. Đây là mức tăng khá cao đối với mặt hàng nước uống này.

Hiệp hội ngành hàng và DN sản xuất bia cho rằng mức tăng này chưa hợp lý, bởi theo quy hoạch ngành bia, đến năm 2015 sản lượng sản xuất đạt 4 tỷ lít. Như vậy có thể thấy đối với ngành bia Nhà nước đang có chính sách khuyến khích phát triển theo hướng tăng sản lượng bia theo các năm.

Ngoài ra, theo quan điểm của Bộ Tài chính, việc sử dụng quá nhiều rượu, bia gây tác hại đến sức khỏe và là căn nguyên của nhiều vấn đề xã hội nghiêm trọng khác. Song ban soạn thảo không tách bạch tác hại của rượu và bia, trong khi nồng độ cồn của 2 sản phẩm này khác xa nhau và hậu quả của việc sử dụng bia và rượu cũng khác nhau. Do vậy, ban soạn thảo cần cân nhắc giãn tiến độ tăng thuế và chưa tăng tại thời điểm ngày 1-7-2015.

Quang Minh

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Một lượng lớn ô tô nhập khẩu từ 2019 nay đã đổ vào thị trường Việt Nam.

Ô tô giá giảm mạnh do tồn kho lớn

(ĐTTCO)-Giá xe ô tô nhập khẩu cũng như lắp ráp trong nước từ đầu năm đến nay liên tục giảm mạnh do ảnh hưởng từ nhiều yếu tố. Tuy nhiên từ nay đến cuối năm, nhiều khả năng các hãng xe sẽ tăng giá trở lại vì đã giải quyết gần hết xe tồn kho.