Thiếu và yếu trong phòng vệ thương mại

Từ năm 1994 đến nay, DN Việt Nam đã trở thành đối tượng của 42 vụ tranh chấp thương mại, trong số đó có đến 35 vụ kiện chống bán phá giá (CBPG). Nguyên nhân do các DN chưa tìm hiểu sâu về quy định thương mại toàn cầu và chưa quan tâm đến quyền được áp dụng những biện pháp phòng vệ thương mại trong nước.

Chứng minh bằng giá trị xuất khẩu

Ngày 28-2-2011, Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) đã thông báo kết quả sơ bộ giai đoạn rà soát hành chính thuế CBPG lần thứ 5, cho các lô hàng vào Hoa Kỳ trong giai đoạn từ ngày 1-2-2009 đến ngày 31-1-2010 (POR5) đối với tôm nước ấm đông lạnh nhập khẩu từ Việt Nam.

Thiếu và yếu trong phòng vệ thương mại ảnh 1

Nhiều DN Việt Nam chưa nắm được quy định cơ bản trong quan hệ
thương mại toàn cầu nên chưa quan tâm áp dụng các biện pháp
phòng vệ thương mại. Ảnh: LÃ ANH

Trong đợt rà soát này, đã có 3 DN được giảm thuế CBPG so với mức thuế của giai đoạn POR4 (từ 1-2-2008 đến 31-1-2009) mà DOC đã công bố vào ngày 29-9-2010. Tương tự, trong tháng 3-2011, DOC đã quyết định cho 7 DN xuất khẩu cá basa với số lượng lớn được hưởng mức thuế chống bán phá giá 0% trong đợt xem xét hành chính thuế CBPG cá basa Việt Nam lần thứ 6. Để đạt được kết quả này, Chính phủ và DN Việt Nam đã cung cấp những số liệu cụ thể làm cơ sở yêu cầu DOC xem xét và lấy Bangladesh làm nước thứ ba thay thế để tính mức thuế CBPG thay vì Philippines.

 Hiện nay, vụ kiện tôm đang trong đợt xem xét lần 6 và vụ kiện cá tra, cá basa cũng đang trong đợt rà soát lần 7 đối với những lô hàng của năm 2010, các DN cũng đang nhanh chóng nộp hồ sơ lên DOC. Đối với các mặt hàng thủy - hải sản, hiện nay giá trị xuất khẩu đã tăng khoảng 20% so với năm 2010, như vậy sẽ có nhiều điều kiện thuận lợi để làm cơ sở chứng minh Việt Nam không bán phá giá. Vào khoảng tháng 9 năm nay sẽ có kết quả sơ bộ về vụ kiện cá tra, cá basa và đến khoảng tháng 12-2012 mới có kết quả của vụ kiện tôm. Tuy có nhiều thuận lợi để hy vọng vào một kết quả tốt, nhưng vẫn còn những vấn đề khách quan khác chưa lường trước được.

 Cần nắm rõ quy định

Theo quy định của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), biện pháp phòng vệ thương mại có thể được các nước thành viên sử dụng hợp pháp để đối phó sự tác động của hàng hóa các nước khác đối với các ngành công nghiệp trong nước. Hoa Kỳ, các nước EU, Australia, Ấn Độ… đã sử dụng rất hiệu quả các công cụ này, nhất là biện pháp CBPG và chống trợ cấp đối với nhiều mặt hàng từ các nước khác để hạn chế việc cạnh tranh không lành mạnh của hàng hóa nhập khẩu.

Ông Trần Hữu Huỳnh, Trưởng ban Pháp chế Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), phân tích: “Để tránh các vụ kiện CBPG, cần phải hiểu rõ các quy định trong quan hệ thương mại toàn cầu, nhưng ở Việt Nam vẫn còn khoảng 66% DN xuất khẩu chưa nắm được những nội dung cơ bản này và khoảng 50% DN không biết những cam kết thương mại liên quan đến ngành hàng của đơn vị mình sản xuất khi gia nhập WTO. Trong khi đó, sự hỗ trợ của các hiệp hội cũng chưa cao, khiến nhiều DN lúng túng khi vướng phải các vụ kiện”.

Ông Nguyễn Đức Thuấn, Chủ tịch Hiệp hội Da giày Việt Nam (Lefaso), đúc kết kinh nghiệm: “Để thành công trong các vụ kiện CBPG, điều cần nhất là phải có sự đoàn kết giữa các DN và hiệp hội, trong vòng 5 năm ngành da giày phải đối mặt với vụ kiện CBPG với mặt hàng giày mũ da, mỗi năm phải mất hàng trăm triệu USD. Đồng thời để theo đuổi vụ kiện, cần chọn những luật sư giỏi để xây dựng chiến lược kháng kiện dài hạn, vì một vụ điều tra CBPG, chống trợ cấp ở Hoa Kỳ có rất nhiều thủ tục pháp lý và phương pháp tính toán về kinh tế với chi tiết phức tạp.

Hầu như không DN xuất khẩu nước ngoài nào có thể tự xử trí được các vấn đề này một cách hiệu quả. Về phía DN cũng phải có những động thái tích cực như xây dựng và phát triển hệ thống phân phối, chiến lược bán hàng với giá thành hợp lý và chuẩn bị nguồn lực tài chính để đủ sức đối phó trong một thời gian dài. Nếu được sự đồng thuận giữa hiệp hội và các DN, khả năng thắng kiện rất cao”.

 Đẩy mạnh phòng vệ trong nước

Thiếu và yếu trong phòng vệ thương mại ảnh 2Nếu giá trị xuất khẩu của hàng hóa Việt Nam tăng, khả năng bị áp thuế suất cao rất thấp. Các DN có thể chứng minh rằng Việt Nam không bán phá giá bằng cách nắm bắt được những lợi thế sẵn có, đẩy mạnh xuất khẩu những mặt hàng chủ lực có giá trị cao.
Thiếu và yếu trong phòng vệ thương mại ảnh 3

Ông Trương Đình Hòe,
Tổng thư ký VASEP

Theo ông Lê Danh Vĩnh, Thứ trưởng Bộ Công thương, việc hiểu rõ các biện pháp phòng vệ thương mại không chỉ làm giảm nguy cơ bị kiện cho các DN Việt Nam, mà các DN, hiệp hội nước ta hoàn toàn có thể khởi kiện chống bán phá giá, chống trợ cấp, tự vệ để bảo vệ sản xuất trong nước.

Trong vài năm trở lại đây, ở nước ta tốc độ tăng trưởng của kim ngạch nhập khẩu liên tục tăng trưởng cao hơn xuất khẩu, gây thâm hụt lớn đối với cán cân thương mại và không thể tránh được việc những mặt hàng nhập khẩu bán phá giá hoặc có trợ cấp của chính phủ nước xuất khẩu. Nhưng để biết được mặt hàng nhập khẩu nào đang bán phá giá hoặc được trợ cấp, biên độ phá giá, trợ cấp là bao nhiêu cần phải được các cơ quan chức năng nghiên cứu.

Ông Vũ Bá Phú, Phó Cục trưởng Cục Quản lý cạnh tranh (Bộ Công Thương), nhận xét các biện pháp phòng vệ thương mại trong nước cho đến nay vẫn chưa được sử dụng hiệu quả, vì để khởi kiện CBPG, chống trợ cấp, cần phải có một đại diện của các DN đứng ra yêu cầu cơ quan chức năng vào cuộc điều tra những mặt hàng bán phá giá để áp dụng các công cụ phòng vệ thương mại. Tuy nhiên, do phải mất từ 6-9 tháng để theo đuổi vụ kiện nhưng hiệu quả không được phát huy tức thời nên các DN trong nước chưa mạnh dạn.

YÊN LAM - BẢO TÙNG

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch UBND tỉnh An Giang, trao quyết định chủ trương đầu tư cho ông Đỗ Quang Hiển, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc T&T Group.

T&T Group đồng hành phát triển TP Long Xuyên

(ĐTTCO)-Với 2 dự án đăng ký đầu tư lên tới 8.656 tỷ đồng, T&T Group của doanh nhân Đỗ Quang Hiển quyết tâm đồng hành cùng An Giang mở rộng TP Long Xuyên, để địa phương này xứng đáng với kỳ vọng là “1 trong 4 con rồng” dẫn dắt nền kinh tế ĐBSCL.