Tác động và cơ hội từ RCEP

Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) hướng tới mục tiêu hình thành quan hệ đối tác kinh tế toàn diện giữa ASEAN và 6 đối tác trong khu vực đã ký FTA với ASEAN (ASEAN+1), bao gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia, New Zealand  và Ấn Độ. Quá trình đàm phán RCEP chính thức khởi động năm 2012 và dự kiến kết thúc vào năm 2015. RCEP được kỳ vọng mang lại những cơ hội mới cho Việt Nam thông qua việc cải thiện tiếp cận các thị trường đầu tư và xuất khẩu của ASEAN và các đối tác.

2 kịch bản

Nhằm xác định và đẩy nhanh tiến trình chuẩn bị cần thiết của Việt Nam trong thời gian tới, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) phối hợp với Dự án hỗ trợ chính sách thương mại và đầu tư của châu Âu (EU-MUTRAP) tổ chức Hội thảo công bố Báo cáo “Đánh giá tác động của Hiệp định Đối tác toàn diện khu vực đối với nền kinh tế Việt Nam”  tại TPHCM cuối tuần trước.

Theo ông Nguyễn Anh Dương, Phó trưởng Ban chính sách vĩ mô CIEM (Bộ KH-ĐT), báo cáo đánh giá tác động của RCEP tới nền kinh tế Việt Nam được thể hiện ở 2 kịch bản.

RCEP được kỳ vọng mang lại những cơ hội mới cho Việt Nam thông qua cải thiện tiếp cận các thị trường đầu tư và xuất khẩu của ASEAN và các đối tác với nhu cầu đối với hàng hóa và dịch vụ đa dạng; đồng thời giúp DN tích cực tham gia vào chuỗi giá trị và sản xuất khu vực.

TS. Võ Trí Thành,
Phó Viện trưởng CIEM

Ở kịch bản thứ nhất, RCEP sẽ hình thành theo hướng làm sâu rộng thêm cấu trúc trung tâm và các nhánh với trung tâm là ASEAN FTA+1. Theo kịch bản này, Việt Nam sẽ được hưởng lợi nhờ tăng thương mại 2 chiều, tuy nhiên lợi ích thu được phụ thuộc vào số dòng thuế cam kết cắt giảm giữa các quốc gia.

 Với kịch bản thứ hai, các thành viên RCEP ngoài ASEAN (gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Australia, New Zealand) cũng tự do hóa thương mại với nhau. Khi đó, Việt Nam sẽ phải cạnh tranh với Trung Quốc trong xuất khẩu hàng may mặc, giày dép và gạo vào thị trường Nhật Bản, cũng như cạnh tranh với Trung Quốc trong việc xuất khẩu thực phẩm và may mặc vào Hàn Quốc.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia CIEM, kịch bản một sẽ là khả thi nhất cho các nước tham gia RCEP. Khi đó, nếu Việt Nam tham gia RCEP, tới năm 2020, GDP của Việt Nam sẽ tăng thêm từ 2-4% so với trường hợp chúng ta không tham gia RCEP. Cũng theo Báo cáo đánh giá, tham gia RCEP, Việt Nam có lợi thế cạnh tranh đối với một số sản phẩm nông thủy sản và công nghiệp, tuy nhiên chủ yếu là sản phẩm thô hoặc có hàm lượng chế biến thấp, chất lượng chưa cao.

Bên cạnh đó, cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam khá tương đồng với một số đối tác lớn tham gia RCEP sẽ là một bất lợi. Việc xuất khẩu sang các nước đối tác cũng ngày một khó khăn hơn, khi các nước này đặt những tiêu chuẩn chất lượng cao hơn.

Nắm bắt cơ hội

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh hội nhập sâu rộng hơn và đàm phán các FTA vẫn đang diễn ra, bao gồm cả RCEP, Việt Nam cần tận dụng những cơ hội và khắc phục thách thức nhằm thúc đẩy thương mại đầu tư, tập trung vào nhập khẩu công nghệ tiên tiến để tái cấu trúc nền kinh tế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng để dần trở thành một nền kinh tế tri thức và thân thiện môi trường.

Thí dụ, những cơ hội RCEP mang lại cho ngành nông lâm thủy sản (NLTS) của Việt Nam là cải thiện tiếp cận thị trường cho các sản phẩm nông nghiệp, nhờ sự đa dạng các hương vị và thái độ nói chung của người tiêu dùng đối với các sản phẩm này. Và khi Việt Nam đồng ý mở cửa thị trường đối với một số mặt hàng nông sản phù hợp với các thỏa thuận tự do thương mại, do đó cho phép nhập khẩu một số sản phẩm Việt Nam có khả năng cạnh tranh thấp.

Với tình hình cạnh tranh gay gắt hơn từ các đối tác thương mại khu vực và quốc tế do cam kết hội nhập, các sản phẩm có lợi thế của Việt Nam dần cải thiện được khả năng cạnh tranh và giảm bớt sự phụ thuộc vào trợ cấp và các rào cản thương mại.

Tác động và cơ hội từ RCEP ảnh 1

Ngành nông nghiệp Việt Nam có cơ hội lớn khi gia nhập RCEP.

Hay ngành công nghiệp - xây dựng cũng sẽ đón nhận những cơ hội khi RCEP được ký kết. Theo đó, RCEP cũng sẽ đem lại các lợi ích chung, đặc biệt cắt giảm và xóa bỏ thuế quan, qua đó tạo điều kiện tiếp cận dễ dàng hơn với các thị trường đầu tư và xuất khẩu của ASEAN và các nước đối tác (gồm cả nước phát triển và đang phát triển) với sự đa dạng về nhu cầu hàng hóa và dịch vụ; mở cửa nhập khẩu hàng hóa giá rẻ (đặc biệt là đầu vào cho sản xuất thép từ Trung Quốc, sản phẩm nhựa từ Hàn Quốc và Nhật Bản) và nhập khẩu máy móc thiết bị các công nghệ hiện đại phù hợp; tham gia chuỗi giá trị và mạng lưới sản xuất ở khu vực và nâng cao hoạt động hợp tác kỹ thuật cũng như vị thế trong giải quyết tranh chấp; và giảm chi phí giao dịch so với trường hợp các FTA chồng lấn nhau…

Đặc biệt chi phí liên quan đến quy tắc xuất xứ, và được hưởng môi trường kinh doanh thân thiện hơn nhờ có sự hài hòa hóa các quy trình thủ tục trong các FTA ASEAN.

Thanh Lâm

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Một công ty công nghệ ở TPHCM với nhiều sản phẩm, như: thanh toán online, phát triển AI (trí tuệ nhân tạo) phục vụ đời sống số. Ảnh: TẤN BA

TPHCM chuyển đổi số - đổi mới toàn diện hoạt động bộ máy

(ĐTTCO)-UBND TPHCM vừa phê duyệt chương trình chuyển đổi số đặt mục tiêu đến năm 2030 TPHCM trở thành đô thị thông minh với sự đổi mới căn bản, toàn diện hoạt động của bộ máy chính quyền. Đặc biệt, chuyển đổi số cũng giúp mang nhiều tiện lợi cho người dân, doanh nghiệp như giảm thủ tục hành chính hay chỉ cần cung cấp thông tin một lần…