Nông dân tự bơi-đổ nợ (K6): Trồng - chặt cây ăn trái

Cùng với lúa gạo và thủy sản, vườn cây ăn trái là thế mạnh kinh tế của vùng ĐBSCL. Thế nhưng nhiều năm qua nông dân làm vườn lâm vào cảnh thua lỗ, nợ chất chồng bởi điệp khúc “tới mùa, rớt giá”. Làm gì để giúp nông dân làm vườn sống được trên mảnh vườn của mình, đồng thời đưa trái cây Việt Nam vươn xa ra thế giới?

Nông dân tự bơi-đổ nợ (K5): Lận đận con tôm

Kỳ 4: Cao su - Loay hoay ứng phó biến động giá

Nông dân tự bơi-đổ nợ (K3): Cá tra mất thế độc quyền

Nông dân tự bơi-đổ nợ (K2): Điêu đứng cây điều

Nông dân tự bơi-đổ nợ (K1): Nỗi buồn cường quốc lúa gạo

Sản xuất theo phong trào

Hiện nay cả nước có khoảng 776.000ha cây ăn trái, kim ngạch xuất khẩu rau quả trong năm 2013 đạt 1,04 tỷ USD. Các nhà chuyên môn nhìn nhận trái cây nước ta đa dạng, phong phú về chủng loại, mùa nào cũng có sản phẩm. Trong đó có nhiều loại ngon, có lợi thế cạnh tranh như xoài cát Hòa Lộc, bưởi năm roi, bưởi da xanh, sầu riêng Ri-6, sầu riêng Chín Hóa (ở ĐBSCL); bưởi Phúc Trạch, bưởi Đoan Hùng, nhãn lồng Hưng Yên, vải thiều (ở miền Bắc); bơ, chôm chôm, măng cụt, thanh long (ở Đông Nam bộ, miền Trung và Tây nguyên)…

Tuy nhiên, thực trạng yếu kém lâu nay là sản xuất manh mún, nhỏ lẻ, chất lượng chưa ổn định; màu sắc, kích cỡ không đồng đều dẫn đến tính cạnh tranh thấp. Công nghệ đóng gói, bảo quản sau thu hoạch còn lạc hậu so với các nước trong khu vực. Ngoài ra việc liên kết giữa nông dân với nông dân trong sản xuất và nông dân với DN trong tiêu thụ còn lỏng lẻo dẫn đến những bất lợi cho trái cây.

Nông dân tự bơi-đổ nợ (K6): Trồng - chặt cây ăn trái ảnh 1

Đóng gói bưởi năm roi Bến Tre đưa đi tiêu thụ. Ảnh: H.Lợi

Thêm vấn đề nan giải là tình trạng sản xuất chạy theo phong trào đã xảy ra chuyện “tới mùa, rớt giá” khiến nông dân thua lỗ nặng. Ông Trương Văn Tân, ở ấp Mỹ An B, xã Mỹ Tịnh An, huyện Chợ Gạo (Tiền Giang), chua chát: “2 năm nay thanh long là loại trái cây luôn được giá cao. Có lúc thanh long ruột đỏ sốt giá 60.000-70.000 đồng/kg vẫn không đủ hàng để bán, nhờ đó người dân thu lời 300-500 triệu đồng/ha. Nhưng năm nay vào vụ thu hoạch rộ, giá thanh long đảo chiều giảm mạnh.

Cụ thể, thanh long ruột trắng giảm còn 3.000 đồng/kg, trong khi thanh long ruột đỏ rớt xuống 3.000-4.000 đồng/kg nhưng vẫn khó tiêu thụ. Đây là mức giá thấp hơn giá thành sản xuất khoảng 3.000 đồng/kg, khiến hàng loạt hộ trồng thanh long chết đứng”. Theo ông Võ Chí Thiện, Chủ nhiệm HTX thanh long Mỹ Tịnh An, do 80% sản lượng thanh long nước ta được xuất sang thị trường Trung Quốc, trong khi nước này cũng đang vào vụ thu hoạch thanh long, cộng với vải thiều từ miền Bắc tràn sang khiến thanh long bị lép vế.

Cùng với rớt giá, dịch bệnh làm vườn cây ăn trái chết tràn lan là mối lo lớn đối với nhà vườn. Tại Vĩnh Long hiện có hơn 876ha nhãn bị nhiễm chổi rồng mức độ rất nặng, trên 3.000ha nhiễm nặng và khoảng 2.200ha bị nhiễm trung bình. Những ngày qua nhiều hộ đã đốn bỏ vườn nhãn do điều trị dịch bệnh không hiệu quả. Sở NN-PTNT Hậu Giang cho biết toàn tỉnh có khoảng 1.500ha cam sành bị nhiễm bệnh.

Nguyên nhân do vài năm nay phát triển quá nóng về diện tích, từ đó dẫn tới việc người dân sử dụng nguồn giống trôi nổi, chất lượng kém, tiềm ẩn nhiều mầm bệnh. Đây là vấn đề bức xúc của sản xuất theo phong trào để rồi dẫn tới “trồng- chặt” gây thiệt hại lớn.

Mạnh dạn thay đổi

Nông dân tự bơi-đổ nợ (K6): Trồng - chặt cây ăn trái ảnh 2Đã đến lúc không thể nói mãi tiềm năng, mà phải xắn tay vào thực hiện và cần làm nhanh. Song hành cùng việc triển khai đề án phát triển trái cây, đẩy mạnh đầu tư cho sản xuất, chế biến, xuất khẩu… vấn đề sản xuất sạch đáp ứng thị trường xuất khẩu ngày càng khắt khe là hướng đi bền vững cho trái cây Việt Nam.
Nông dân tự bơi-đổ nợ (K6): Trồng - chặt cây ăn trái ảnh 3

TS. Nguyễn Minh Châu,
nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu cây ăn quả miền Nam

Trước thực trạng trên, tại Tiền Giang, nơi được mệnh danh là vương quốc trái cây, đã chủ động tìm hướng đi mới. Theo đó, Tiền Giang không chủ trương phát triển đại trà mà tập trung đầu tư nâng chất lượng những loại cây đặc sản. Điển hình là việc trồng vú sữa Lò Rèn theo tiêu chuẩn Global GAP. Mô hình này đã giúp nhà vườn thay đổi toàn bộ từ nhận thức đến cách làm. Những hộ tham gia được ngành chuyên môn hỗ trợ giống, phân bón, kỹ thuật trồng cây an toàn, tạo trái đẹp, kiểm soát chặt dư lượng thuốc trừ sâu, tuân thủ quy trình bón phân, áp dụng bao trái, ghi nhật ký…

Theo Sở NN-PTNT Tiền Giang, hiện vú sữa Lò Rèn được trồng chủ yếu ở huyện Châu Thành với diện tích khoảng 2.600ha, sản lượng mỗi năm 22.000 tấn. Từ khi trái vú sữa đạt tiêu chuẩn quốc tế Global GAP đơn hàng xuất khẩu sang Anh, Canada… ngày càng tăng, giá bán cao hơn nhiều so loại thường nên nhà vườn rất phấn khởi. Trồng theo tiêu chuẩn Global GAP, tuy cực nhưng bù lại được nhiều cái lợi, đặc biệt là đầu ra rất đảm bảo, không còn sợ cảnh “được mùa - dội chợ - rớt giá”.

Tại Đồng Tháp, mô hình trồng quýt hồng theo tiêu chuẩn VietGAP cũng đem lại tín hiệu lạc quan. Ông Hồ Thanh Phương, Chủ tịch UBND huyện Lai Vung, cho biết: “Trước đây quýt hồng Lai Vung gặp khó khăn ngay trên sân nhà bởi quýt Trung Quốc cạnh tranh dữ dội. Sau khi huyện mạnh dạn thay đổi từ sản xuất nhỏ lẻ sang liên kết tập trung quy mô lớn, có đầu tư kỹ thuật hướng VietGAP đã nâng được chất lượng trái quýt. Bên cạnh đó, năng suất cũng tăng lên, rồi màu sắc rất đẹp, độ đồng đều cao… từ đó người tiêu dùng rất chuộng. Giá quýt hồng luôn ở mức cao 28.000-33.000 đồng/kg giúp nông dân trúng đậm”.

Đầu tư phát triển căn cơ

Sở NN- PTNT các tỉnh ĐBSCL nhìn nhận, sản xuất trái cây theo tiêu chuẩn Global GAP, VietGAP… là hướng đi bền vững cần nhân rộng. Thời gian qua, việc tập huấn nhà vườn sản xuất theo tiêu chuẩn Global GAP chủ yếu do Công ty TNHH Metro Cash & Carry Việt Nam tài trợ và tổ chức. Ngành nông nghiệp các tỉnh, hiệp hội… tham gia dưới góc độ tư vấn. Sau những đợt tập huấn, chất lượng trái cây có tăng lên, nhà vườn có thay đổi nhận thức. Tuy nhiên, đến nay vẫn còn nhiều hộ tỏ ra thờ ơ với việc sản xuất sạch.

Theo TS. Phạm Văn Dư, Cục phó Cục Trồng trọt (Bộ NN-PTNT), để không tái diễn điệp khúc “được mùa - rớt giá” khiến nhà vườn lao đao, cần nhanh chóng tổ chức lại sản xuất và Nhà nước phải đứng ra là người chỉ huy. Hiện tại, người dân có nhu cầu cải tạo vườn, họ cũng muốn vào HTX, muốn xây dựng vùng chuyên canh hàng hóa lớn… Vấn đề ở chỗ là thiếu vốn, trong khi ngân hàng chưa mạnh dạn cho nông dân vay dài hạn vì sợ rủi ro.

Do đó, Nhà nước nên chỉ đạo ngân hàng vào cuộc, ưu tiên vốn cho việc xây dựng vùng chuyên canh trái cây quy mô lớn. Ngoài ra cần hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư kho lạnh, kho mát để dự trữ trái cây phục vụ xuất khẩu. Bộ NN- PTNT cho biết đã phê duyệt quy hoạch phát triển cây ăn trái.

Theo đó, Nhà nước sẽ đầu tư nghiên cứu khoa học, hỗ trợ khuyến nông, giống, nâng cao chất lượng; tổ chức cho người dân sản xuất cùng chủng loại trái cây để liên kết thành HTX, từ đó kiểm soát chất lượng, dư lượng thuốc trừ sâu, đẩy mạnh mô hình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, Global GAP…

Phương Uyên

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Truyền hình Đức: Vingroup góp phần khiến thế giới thay đổi cách nhìn về Việt Nam

Truyền hình Đức: Vingroup góp phần khiến thế giới thay đổi cách nhìn về Việt Nam

(ĐTTCO) - Đại dịch Covid-19 có thể là thảm hoạ với nhiều doanh nghiệp trên phạm vi toàn cầu nhưng cũng là cơ hội tuyệt với những doanh nghiệp có sự linh hoạt và chiến lược kinh doanh đúng đắn. Đài Truyền hình DW (Đức) nhấn mạnh, VinFast, thương hiệu ô tô Việt thuộc Tập đoàn Vingroup là điển hình tiêu biểu của việc nhanh chóng phục hồi và có tiến bước nhanh sau khi Việt Nam thành công bước đầu khống chế dịch Covid-19.