Những câu hỏi cũ cho hướng dẫn mới

(ĐTTCO) - Bộ Khoa học và Công nghệ vừa ban hành Thông tư 23/2015/TT-BKHCN quy định việc nhập khẩu máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng (có hiệu lực từ 1-7-2016) nhằm thay thế Thông tư 20 ban hành trước đó. Điểm đáng quan ngại là nhiều kiến nghị của doanh nghiệp về nội dung quy định việc nhập khẩu máy móc đã không được thể hiện trong thông tư mới.

Những câu hỏi cũ cho hướng dẫn mới ảnh 1 
Sự phức tạp của những quy định liên quan đến nhập khẩu máy móc đã qua sử dụng nằm ở những điểm bất hợp lý, gây khó khăn của Thông tư 20. Điều đó thể hiện ở việc Thông tư 20/2014/TT-BKHCN (ban hành ngày 15-7-2014) và có hiệu lực từ 1-9-2014 nhưng chỉ trước đó vài ngày (29-8-2014), Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Quân đã phải có quyết định ngưng hiệu lực thi hành với Thông tư 20.

Trở lại Thông tư 23, theo quy định, thông tư này không áp dụng với trường hợp nhập khẩu máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng được Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ cho phép.

Đây là nội dung đã được Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) góp ý trước đó và cho rằng là bất cập vì quy định chung chung, không dự liệu về phạm vi/loại máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ được phép nhập khẩu cũng như không có tiêu chí để cho phép nhập khẩu.

Sự thiếu vắng quy định này có thể dẫn đến nguy cơ cơ chế kiểm soát việc nhập khẩu các máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng trong thông tư bị “gặm nhấm” và tạo ra dư địa cho sự phân biệt đối xử giữa các chủ thể kinh doanh có nhu cầu nhập khẩu.

Một điểm khác nữa đáng chú ý là theo Thông tư 23, yêu cầu của thiết bị đã qua sử dụng được nhập khẩu phải đáp ứng tiêu chí tuổi thiết bị không vượt quá 10 năm.

Theo VCCI, điều kiện về tuổi áp dụng chung cho tất cả các loại máy móc, thiết bị trong tất cả các lĩnh vực sản xuất chuyên ngành là khiên cưỡng, bất hợp lý. Điều kiện về chất lượng còn lại (tỷ lệ %) sẽ phù hợp hơn.

Tuy nhiên, ban soạn thảo luận rằng yêu cầu về điều kiện tỷ lệ % chất lượng còn lại sẽ khó khả thi do: thiếu chuyên gia chuyên ngành về giám định; thủ tục giám định sẽ gây ách tắc trong thông quan.

Nhưng theo Phó Trưởng ban Ban pháp chế VCCI Nguyễn Thị Thu Trang, điều kiện về tỷ lệ % chất lượng còn lại có thể chưa khả thi nhưng cần chú ý rằng về mặt lý thuyết thì điều kiện về tỷ lệ % chất lượng còn lại của thiết bị mới là tiêu chí chuẩn xác nhất. Nếu vẫn duy trì điều kiện yêu cầu tuổi thiết bị thì không nên yêu cầu cứng một mức thời gian cho tất cả các thiết bị. Chẳng hạn, phải xác định tuổi máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ theo ngành, lĩnh vực.

Ông Trương Quốc Tuấn, Giám đốc CTCP Máy công cụ và thiết bị T.A.T, cho rằng, trong lĩnh vực máy móc, thiết bị công nghiệp với tiêu chuẩn 10 năm thì chỉ 1% hàng hoá cũ xuất hiện trên thị trường (vì hầu hết trên 10 năm), còn tiêu chuẩn của linh kiện máy móc thiết bị càng khó. Còn đại diện Hội cơ khí TPHCM cũng từng cho rằng, dây chuyền cơ khí lớn, có những máy hàng trăm năm, mua máy cũ 10 năm là không thể có. Nếu quy định như vậy sẽ tạo ra rào cản khiến ngành cơ khí không phát triển được, ảnh hưởng đến ngành doanh nghiệp khác.

Một quy định khác cũng gây băn khoăn là trường hợp nhập khẩu thiết bị đã qua sử dụng thì hồ sơ gồm tài liệu kỹ thuật thể hiện năm sản xuất và tiêu chuẩn sản xuất của thiết bị đã qua sử dụng nhập khẩu. Cụ thể là phải có 1 bản chính giấy xác nhận của nhà sản xuất về năm sản xuất và tiêu chuẩn sản xuất của thiết bị đã qua sử dụng phù hợp. Tuy nhiên, quy định này được nhìn nhận là chưa hợp lý. Bởi nhà sản xuất không phải khi nào cũng là người bán máy móc, thiết bị (người bán chủ yếu là người sử dụng máy móc thiết bị), và do đó người mua (doanh nghiệp Việt Nam) sẽ không có mối liên hệ nào với nhà sản xuất để yêu cầu họ xác nhận, bản thân nhà sản xuất cũng không có trách nhiệm, hay cơ chế nào để xác nhận việc này.

Về trường hợp đặc biệt, theo thông tư, thiết bị đã qua sử dụng có tuổi thiết bị vượt quá 10 năm nhưng doanh nghiệp cần thiết phải nhập khẩu để bảo đảm duy trì hoạt động sản xuất thì căn cứ hồ sơ, kiến nghị của doanh nghiệp, Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với các bộ, ngành xem xét, quyết định.

Tuy nhiên, theo quan điểm của VCCI, quy định này là chưa rõ ở các điểm: thủ tục để doanh nghiệp đề nghị có trường hợp ngoại lệ này như thế nào? Cơ quan nhà nước có thẩm quyền dựa vào tiêu chí nào để xem xét quyết định cho phép hay không? Những trường hợp nào được cho là bất khả kháng trong trường hợp này?

Theo một chuyên gia, đến văn bản hướng dẫn chi tiết này mà Thông tư 23 còn để lại rất nhiều câu hỏi về tính hiệu quả trong triển khai thực tiễn thì có thể thấy, con đường để thông tư đi vào cuộc sống sẽ còn không ít chông gai. Nếu dung hòa tất cả sự phức tạp của vấn đề thành những quy định chung chung thì khi thực hiện tất yếu sẽ nảy sinh vướng mắc. Và, những vướng mắc đó sẽ khó có thể đảm bảo không nảy sinh các tiêu cực, nhũng nhiễu.

Hà My

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Công bố 10 công ty thực phẩm và đồ uống uy tín 2020

Công bố 10 công ty thực phẩm và đồ uống uy tín 2020

(ĐTTCO) - Ngày 23-9, CTCP báo cáo đánh giá Việt Nam (Vietnam Report) công bố Top 10 công ty uy tín ngành thực phẩm - đồ uống năm 2020. Theo đó, bên cạnh những cái tên như CTCP sữa Việt Nam, CTCP sữa TH, Công ty TNHH Frieslandcampina Việt Nam, CTCP giống bò sữa Mộc Châu.... được xướng tên, Vietnam Report còn thực hiện khảo sát nhanh để đánh giá thực trạng và triển vọng của DN trong thời kỳ bình thường mới.