Nâng cao chất lượng nguồn lao động

Giá nhân công rẻ là một trong những thế mạnh giúp Việt Nam thu hút nguồn vốn đầu tư nước ngoài (FDI), bên cạnh nhiều yếu tố khác. Tuy nhiên, về dài hạn, các cơ quan, tổ chức và DN phải tính đến việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao để thu hút những dự án FDI mang tính đột phá cho nền kinh tế.

Lượng nhiều, chất ít

Khi được hỏi vì sao chọn Việt Nam là điểm đến để đầu tư các dự án sản xuất, kinh doanh, đa số các nhà đầu tư nước ngoài đều thừa nhận nguyên nhân chủ yếu vì nguồn nhân công dồi dào và rẻ, thậm chí nhiều công ty nước ngoài đã có cơ sở sản xuất ở các nước khác cũng bắt đầu chuyển dịch nhà máy sang Việt Nam vì lý do này.

Theo thống kê của Trung tâm Dự báo nguồn nhân lực và thông tin thị trường lao động TPHCM, trong tháng 2-2012 TPHCM cần 27.000 lao động, trong đó lao động trình độ sơ cấp nghề và lao động phổ thông chiếm gần 44%.

Nâng cao chất lượng nguồn lao động ảnh 1

Lợi thế nhân công giá rẻ bộc lộ hạn chế trước yêu cầu thu hút
những dự án có giá trị gia tăng cao.Ảnh: LÃ ANH

Trong tháng 3, nhu cầu tuyển dụng vào khoảng 35.000 lao động, lao động phổ thông chiếm khoảng 50% nhu cầu tuyển dụng, sơ cấp nghề và công nhân kỹ thuật lành nghề chiếm 15%, lao động có trình độ từ trung cấp trở lên chiếm 35%. Một thống kê khác trong năm 2011, Canon đã sử dụng khoảng 23.000 lao động, Samsung có 15.000 lao động.

Nhiều tên tuổi khác như Intel, Panasonic, Nidec Tosok, Foxconn… cũng đã tuyển dụng hàng chục ngàn lao động phổ thông vào làm việc tại các xưởng. Nhu cầu sử dụng lao động sơ cấp nghề và phổ thông này gắn liền với việc các dự án được triển khai tại Việt Nam chỉ mang tính gia công, lắp ráp mà không có nhiều dự án sản xuất thành phẩm và những dự án cần nguồn nhân lực chất lượng cao.

Điều này dẫn đến một thực tế đáng buồn là dù được nhiều nhà đầu tư chọn làm điểm dừng chân nhưng giá trị thật sự Việt Nam nhận được không đáng kể. Trong năm 2011, lĩnh vực xuất khẩu điện thoại và linh kiện tạo ra một cú bứt phá với kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 6,86 tỷ USD, đứng thứ 3 trong những ngành đạt doanh thu xuất khẩu cao nhất năm.

Song, dù doanh thu xuất khẩu của ngành này trong năm qua rất cao nhưng phần giá trị Việt Nam nhận được rất nhỏ vì khâu gia công, lắp ráp là một khâu có giá trị thấp trong toàn bộ chuỗi sản xuất.

Dù thực tế này đã được nhận ra từ lâu nhưng vẫn khó thay đổi, ngay cả nhà đầu tư nước ngoài có muốn cũng khó đầu tư các dự án chuyên môn cao. Thế nên vẫn còn diễn ra tình trạng các DN trong nước muốn nhận được những dự án cần chuyên môn, tay nghề cao phải tìm cách thu hút các kỹ sư nước ngoài để các nhà đầu tư an tâm.

Chẳng hạn, khi hãng chip Qualcomm có những cam kết thực hiện quá trình chuyển giao công nghệ nhằm hỗ trợ Viettel sản xuất điện thoại di động, Viettel vạch ra kế hoạch mời những kỹ sư giỏi ở các tập đoàn công nghệ thông tin lớn trên thế giới để thực hiện dự án này. Trong khi đó, nước ta nổi bật với nguồn lao động trẻ, dồi dào nhưng lại bộc lộ nhiều hạn chế khi tham gia vào những hoạt động mang tính chuyên môn cao.

Chung tay xây dựng

Trước những vấn đề đang đặt ra hiện nay, việc đầu tư nâng cao chất lượng lao động ở nước ta là rất cần thiết. Tại TPHCM, từ năm 2009, Trung tâm Dự báo nguồn nhân lực và thông tin thị trường lao động đã được thành lập nhằm thực hiện các hoạt động thống kê, khảo sát lại thực trạng nguồn nhân lực, vốn nhân lực, nhu cầu sử dụng lao động, nhu cầu việc làm trên địa bàn thành phố.

Theo ông Trần Anh Tuấn, Phó Giám đốc Trung tâm, trong suốt thời gian hoạt động trung tâm đã tiến hành rà soát, tập hợp các dữ liệu cũ và tiến hành khảo sát thu thập những thông tin mới để hình thành ngân hàng thông tin dữ liệu cung - cầu lao động, xu hướng phát triển ngành nghề nhằm tạo cơ sở giúp ngành giáo dục mở ra những dự án đào tạo hợp lý.

Song song đó, để hỗ trợ DN, Hiệp hội DN TPHCM đã ký kết chương trình thỏa thuận hợp tác với Trung tâm Hỗ trợ đào tạo và cung ứng nhân lực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo nhằm hỗ trợ đào tạo và cung ứng nhân lực cho các DN TPHCM theo chương trình nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trên địa bàn giai đoạn 2011-2015 của UBND TPHCM đề ra.

Theo ông Huỳnh Văn Minh, Chủ tịch Hiệp hội DN TPHCM, thỏa thuận này là cơ sở để hai bên phối hợp nghiên cứu, xác định nhu cầu và nội dung về đào tạo và nhân lực nhằm nâng cao chất lượng nguồn lao động cho DN.

Kể cả hội DN ở các quận trên địa bàn TPHCM cũng đang thực hiện rất tích cực vấn đề này như Hội DN quận Tân Phú đã ký kết thỏa thuận hợp tác hỗ trợ đào tạo và cung ứng nguồn nhân lực cho DN với trường Trung cấp Y dược Kỹ thương TPHCM. Ngoài ra, nhiều trường đại học chuyên ngành đã ra đời để phục vụ nhu cầu ngày càng lớn về nguồn nhân lực chất lượng cao.

Theo các chuyên gia, thời gian qua, nhiều DN lẫn các cơ quan, ban ngành vẫn xem lao động giá rẻ là một lợi thế cạnh tranh nên nỗ lực phát triển nguồn lao động chất lượng cao vẫn còn manh mún. Trên bình diện chung, toàn xã hội vẫn chưa có sự đầu tư đúng mức để tạo ra nguồn lao động có tay nghề, chuyên môn cao vì chi phí đầu tư cho việc đào tạo lao động ở Việt Nam cao hơn các nước trong khu vực khoảng 20 lần.

Tuy nhiên, trong bối cảnh lợi thế nhân công giá rẻ bộc lộ nhiều hạn chế trước yêu cầu thu hút những dự án chuyên môn sâu, mang lại giá trị gia tăng cao, cần sự nhận thức đúng đắn để tạo ra bước chuyển mình mới, đáp ứng quy luật phát triển của kinh tế - xã hội.

Song song đó, thị trường cũng cần thêm trung tâm dự báo nguồn nhân lực quốc gia để có những phân tích đầy đủ về chiều rộng, chiều dọc lẫn chiều sâu để mối quan hệ cung cầu nhân lực trên cả nước được phát triển thông suốt và hợp lý hơn.

YÊN LAM

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Làn sóng Covid-19 thứ 4 đẩy nhiều DN vào cảnh khó khăn. Ảnh: NLĐ

Làn sóng Covid-19 thứ 4 đẩy nhiều doanh nghiệp TPHCM đói vốn, lao động mất việc

(ĐTTCO) - Theo hiệp hội doanh nghiệp TPHCM (HUBA), kết quả khảo sát nhanh 100 DN bằng hình thức online trong đợt dịch lần thứ 4 này, có đến 84% DN nhỏ và vừa cho biết gặp khó khăn. Trong đó, 40% DN thiếu vốn kinh doanh; đến 80% cho biết thị trường bị ảnh hưởng, phải thu hẹp hoạt động. Có 52% DN phải cắt giảm lao động.