Hóa giải các nút thắt cải cách

(ĐTCO) - Thể hiện quan điểm tại phiên thảo luận về kinh tế - xã hội, ngân sách của Quốc hội cuối tuần qua, ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch Phòng Thương mại - Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cho rằng dù Chính phủ đã có nhiều nỗ lực trong cải cách nhưng kỷ luật thực thi không nghiêm, đã khiến môi trường kinh doanh (MTKD) không được như kỳ vọng. ĐTTC trích giới thiệu những điểm đáng chú ý trong quan điểm của ông Lộc.

MTKD chưa cải thiện nhiều

Trong báo cáo về tình hình kinh tế - xã hội, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã nhìn thẳng vào sự thật, không né tránh, khi đề cập tới những vấn đề lớn của đất nước và của nền kinh tế. Nói về nợ công, nợ chính phủ, Thủ tướng khẳng định nợ công cao, áp lực trả nợ lớn, nợ chính phủ đã vượt trần. Nói về nợ xấu, Thủ tướng thừa nhận việc xử lý nợ xấu chưa thực chất và gặp nhiều khó khăn. Đây cũng là lần đầu tiên, 2 vấn đề quan ngại bậc nhất liên quan tới sự ổn định của nền tài chính quốc gia và doanh nghiệp là nợ công, nợ xấu được đề cập một cách thẳng thắn như vậy, thể hiện bản lĩnh và sự minh bạch của Chính phủ. Đây là tiền đề cho những quyết tâm và giải pháp để giải quyết thực chất các vấn đề đặt ra cho nền kinh tế đất nước. 

Nhiều giải pháp đúng, nhưng chúng ta triển khai chậm trễ và không đến nơi đến chốn, nên môi trường kinh doanh vẫn chưa được cải thiện nhiều như kỳ vọng. Kỷ luật thực thi không nghiêm đã vô hiệu hóa nhiều nỗ lực cải cách thể chế của Chính phủ.

Con số tăng trưởng GDP 6,68% năm 2015 cho thấy nền kinh tế đang phục hồi và thắp lên những hy vọng về một chu kỳ tăng trưởng mới. Tuy nhiên, nếu suy ngẫm về những số liệu mới được công bố, đặc biệt qua những chỉ số phát triển của cộng đồng DN, lại cho thấy nền kinh tế vẫn chưa ra khỏi được giai đoạn khó khăn. Bởi sự phục hồi trên không bền vững, vẫn phải dựa trên việc tăng sản lượng của một số ngành khai thác tài nguyên... Có những nguyên nhân khách quan, nhưng nguyên nhân chủ quan, theo tôi chúng ta chưa giải quyết được thực chất những vấn đề lớn của nền kinh tế còn tồn đọng.

 Đó là việc cắt giảm biên chế và chi tiêu chính phủ chưa có chuyển biến đáng kể. Tình trạng thâm hụt ngân sách cao vẫn tiếp diễn, thậm chí vượt quá mức 5% theo dự toán Quốc hội thông qua. Nợ công vẫn tiếp tục gia tăng và có khả năng vượt trần ngay trong năm nay. Nợ xấu ngân hàng mới chỉ được chuyển sang cho Công ty Quản lý tài sản (VAMC), chưa được mua-bán, sang tên đổi chủ bằng tiền tươi thóc thật. Con số tăng trưởng tín dụng không thực chất, chưa làm rõ được bao nhiêu phần trăm do đảo nợ, bao nhiêu phần trăm do mua trái phiếu chính phủ. Bởi vậy, dù tín dụng tăng trưởng cao, nhưng doanh nghiệp vẫn khó tiếp cận vốn, phải trả mức lãi suất cao hơn nhiều so với lạm phát. Công cuộc cải cách DNNN mà trọng tâm là cổ phần hóa diễn ra rất chậm. Tỷ lệ DNNN được cổ phần hóa không những không đạt kế hoạch, mà quy mô thoái vốn tại nhiều DN cũng chỉ ở mức tượng trưng, không đủ để tạo nên những thay đổi về quản trị cũng như hiệu quả.

Trong lĩnh vực cải cách thủ tục hành chính, dù Chính phủ đưa ra thông điệp và chương trình hành động rất rõ ràng và thể hiện quyết tâm cao, nhưng nhiều bộ, ngành, địa phương chưa thực hiện nghiêm túc. Đơn cử, sau 2 năm thực hiện Nghị quyết 19 (2014/2015) chỉ 13/63 địa phương và 4/22 bộ, ngành có gửi báo cáo kết quả về Chính phủ. Hay việc triển khai soạn thảo các nghị định thực hiện Luật DN, Luật Đầu tư đã ban hành từ năm 2014, nhưng suốt cả năm 2015 và quý I-2016, các bộ, ngành vẫn “đủng đỉnh” và không tránh khỏi thiếu sót. Do đó, dù gần 50 nghị định hướng dẫn đã được thông qua đúng theo kế hoạch nhưng việc xóa bỏ các điều kiện kinh doanh và giấy phép con bất hợp lý chưa được giải quyết dứt điểm ở thời điểm 1-7. Đặc biệt, sức nóng và sự thôi thúc của cải cách chưa thấm được tới hành vi và thái độ của từng công chức ở cơ sở. Các chi phí hành chính, chi phí về vốn vẫn ở mức cao, đẩy nhiều DN vào tình trạng thua lỗ, phá sản. Vẫn có tới 60% DN không có lãi hoặc kinh doanh thua lỗ, khoảng 120.000 DN phải rời thị trường trong năm 2015 và 6 tháng đầu năm 2016, cho thấy sức khỏe của DN chưa thực sự được phục hồi.

Hóa giải các nút thắt cải cách ảnh 1

Nợ xấu đang là vấn nạn trong việc tái cơ cấu ngành kinh tế. Ảnh: LONG THANH

Kỳ vọng

Từ đầu năm, đặc biệt sau khi Chính phủ mới được kiện toàn, với sự chỉ đạo quyết liệt của Thủ tướng Chính phủ ở cả tầm tư duy, quan điểm, kỷ luật thực thi và chương trình hành động, dường như đang có làn gió mới của cải cách được hình thành, niềm tin vào môi trường kinh doanh lại một lần nữa được khơi dậy. Báo cáo của Chính phủ đã nêu khá đầy đủ những việc đã làm và những tác động tích cực đến môi trường kinh doanh. Dù vậy, thời gian còn quá ngắn để tư duy và hành động của Chính phủ minh chứng được kết quả trên thực tiễn. Nhưng quan trọng nhất là niềm tin đã trở lại. Người dân và DN đã “ứng trước” niềm tin cho Chính phủ, và để không phụ niềm tin của người dân và DN, phải chăng đang là thách thức lớn nhất đối với Chính phủ.

Tôi nhất trí với những nhiệm vụ, giải pháp Thủ tướng đã nêu trong báo cáo của mình. Tôi rất mừng, dù chịu áp lực rất lớn phải đẩy mạnh tăng trưởng, nhưng Chính phủ vẫn kiên định mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô. Khẳng định quan điểm chính sách lấy ổn định kinh tế vĩ mô làm nền tảng cho tăng trưởng, không chạy theo chỉ tiêu tăng trưởng bằng mọi giá. Trong chương trình tổng thể, đồng bộ Thủ tướng đã nêu, tôi nghĩ rất cần tập trung hóa giải các nút thắt: chi tiêu chính phủ, nợ công, nợ xấu, cải cách DNNN, cải cách thủ tục hành chính… Bên cạnh đó, đẩy mạnh hỗ trợ, phát triển DN vì đây là chìa khóa để phát triển quốc gia. Cùng với đó, Quốc hội cần chung tay với Chính phủ, vì rất nhiều nội dung trong các chương trình hành động này sẽ không thể thực hiện nếu không được đồng bộ hóa, với những nỗ lực của Quốc hội về hoàn thiện hệ thống luật pháp, tăng cường công tác tư pháp và giám sát tối cao.

HÀ MY (ghi)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Khi các đại gia ... bán cà phê

Khi các đại gia ... bán cà phê

(ĐTTCO) - Chuỗi cà phê bình dân thời gian gần đây đang trở nên sôi động khi có sự tham gia của nhiều thương hiệu mới, trong đó đáng chú ý là chuỗi Ông Bầu (của 3 đại gia Đoàn Nguyên Đức, Võ Quốc Thắng, Trần Thanh Hải). Vì sao các đại gia lại quan tâm đến thị trường này? Liệu đây có phải cuộc dạo chơi của những đại gia muốn làm thương hiệu?