Giảm chi phí DNNN: Áp khoán, quy trách nhiệm

Tiếp theo lệnh tiết kiệm 10% chi thường xuyên trong các năm ngân sách 2011 và trước đó đối với các đơn vị hành chính-sự nghiệp, mới đây Bộ Tài chính đã đề nghị các tập đoàn và tổng công ty (TĐ, TCT) nhà nước phát huy vai trò chủ đạo, gương mẫu của mình, phát động phong trào thi đua tiết kiệm chi phí, hạ giá thành sản phẩm đến từng cán bộ, công nhân viên và coi đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong điều hành của các đơn vị năm 2012.

Kỳ vọng từ 100 TĐ, TCT

Không chỉ vận động suông, Bộ Tài chính đã “áp khoán” buộc các TĐ, TCT phải tìm mọi cách tiết giảm 5-10% chi phí quản lý sản xuất kinh doanh ngay trong năm 2012.

Hiệu quả trước mắt của việc “điểm huyệt” chính xác, thiết thực, vừa mềm mỏng vừa khá rắn này - như tính cách của Bộ trưởng Bộ Tài chính Vương Đình Huệ - đầy ấn tượng: Tính đến hết tháng 2-2012 đã có 11 TĐ, TCT cam kết tiết giảm với tổng số tiền lên tới gần 8.000 tỷ đồng. Trong đó, đáng ghi nhận là Tập đoàn Dầu khí quốc gia (PVN) với hơn 3.700 tỷ đồng; Tập đoàn Điện lực (EVN) 1.800 tỷ đồng; Tập đoàn Công nghiệp Than khoáng sản (Vinacomin) gần 1.000 tỷ đồng; Tập đoàn Dệt may (Vinatex) gần 180 tỷ đồng; Tập đoàn Bảo Việt 145 tỷ đồng; Tập đoàn Xăng dầu  (Petrolimex) 137 tỷ đồng; Tổng công ty Hàng hải 105 tỷ đồng; Tổng công ty Cà phê 58 tỷ đồng…

Hy vọng với đà này, kết quả sẽ đáng khích lệ hơn, bởi theo lộ trình đến hết quý I-2012, tất cả 100 TĐ, TCT nhà nước sẽ có báo cáo Bộ Tài chính để tổng hợp và báo cáo với Chính phủ.

Việc cắt giảm tối thiểu 5-10% phí tài chính của các DN nhà nước (DNNN) là yêu cầu bắt buộc thực hiện theo Nghị quyết 01 của Chính phủ để phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội năm 2012. Cần nhấn mạnh rằng đây là giải pháp căn cơ và lâu dài cho các TĐ, TCT nhà nước.

Chủ trương tiết giảm chi phí trong hoạt động của DNNN là cần thiết và đúng đắn, bởi tiết kiệm chi phí sản xuất nói chung, chi phí tài chính nói riêng là yêu cầu và cách thức để nâng cao năng lực quản trị, sức cạnh tranh và hiệu quả hoạt động của DN trong bối cảnh lạm phát và chi phí vốn còn cao, toàn cầu hóa, hội nhập và cạnh tranh thị trường gay gắt.

Đối với DNNN, việc áp khoán hàng năm theo chỉ tiêu định lượng tài chính cụ thể và phù hợp sẽ có tác dụng giảm chi phí quản lý, giá thành, cũng như làm tăng niềm tin cho các cổ đông của các TĐ, TCT và đem lại lợi ích lâu dài cho DN và xã hội, cũng như nâng cao trách nhiệm xã hội của các DNNN tương xứng với vai trò của khu vực này trong nền kinh tế đất nước.

Nâng cao năng lực quản trị, điều hành

Thực tế cho thấy, hiện tượng lãng phí trong chi tiêu và đầu tư công ở khu vực kinh tế nhà nước đang diễn ra ngày càng nặng nề, bất chấp các quy luật kinh tế và quy định pháp lý chung. DNNN còn nhiều dư địa cho chủ trương tiết kiệm chi phí tài chính, gắn với sự cồng kềnh của bộ máy, sự lãng phí trong đầu tư và chi tiêu, lợi thế về vốn, đất đai, độc quyền về lĩnh vực kinh doanh, cùng nhiều kẽ hở trong quản lý tài chính vĩ mô và vi mô, cả từ phía Nhà nước, cũng như từ DN.

Vì vậy, chủ trương này là tín hiệu mới cho thấy quyết tâm của Chính phủ trong siết chặt và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với các DNNN, nhằm tạo chuyển biến mạnh thực sự trong phát triển kinh tế đất nước theo con đường bền vững hơn.

Thay vì kêu gọi chung chung và thuyết phục đạo đức kiểu “nước đổ đầu vịt”, đã đến lúc Chính phủ và các bộ, ngành chức năng cần lượng hóa các yêu cầu quản lý nhà nước thành các chỉ tiêu định lượng tài chính bắt buộc và quy trách nhiệm cá nhân cụ thể, rõ ràng với các chế tài đủ mạnh và có hiệu lực trên thực tế trong quản lý nhà nước nói chung và đối với DNNN nói riêng.

Giảm chi phí DNNN: Áp khoán, quy trách nhiệm ảnh 1

Tập đoàn Dầu khí quốc gia đăng ký tiết giảm 3.700 tỷ đồng
(trong ảnh Nhà máy Đạm Phú Mỹ).

Để thực hiện tốt chủ trương này, mỗi TĐ, TCT cần có phương án tổng thể và bước đi cụ thể, thích hợp với đơn vị mình. Trong đó cần chú ý những điểm nhấn:

Thứ nhất, tăng cường tái cấu trúc, trong đó có tái cấu trúc sản phẩm, thị trường, công nghệ và bộ máy quản lý; tuân thủ các quy định chung về quản lý nhà nước, đồng thời đáp ứng các nguyên tắc thị trường ngày càng đầy đủ hơn. Đặc biệt, đi sâu vào cải cách cơ chế quản trị tài chính và giảm chi phí thường xuyên, các chi phí phi sản xuất, cũng như các chi phí làm tăng giá thành.

Thứ hai, tăng cường phân công trách nhiệm cá nhân rõ ràng trong các quy trình quản lý; áp dụng các chế độ khoán chi và kiểm soát chi tài chính vừa nghiêm ngặt, vừa mềm hóa, hướng đến kết quả coi trọng chất lượng sản phẩm cuối cùng và hiệu quả đầu ra.

Đồng thời, tăng cường việc mua và sử dụng chung các tài sản và dịch vụ công trong nội bộ ngành, TĐ, TCT nhằm tiết kiệm chi phí và tăng thêm các ưu đãi trong mua sắm tài sản công, nhất là đối với đơn vị có hệ thống dọc từ Trung ương xuống địa phương.

Thứ ba, tăng cường cập nhật, chính xác, minh bạch và công khai hóa thông tin tài chính, nhất là các thông tin về chi tiêu thường xuyên của từng đơn vị, công đoạn và quy trình hoạt động, quản lý của DN. Xây dựng, công khai và kiểm soát áp dụng chặt chẽ các chế tài đủ nghiêm khắc nhằm hạn chế và xử lý kịp thời các quyết định đầu tư và chi tiêu vô trách nhiệm, thiếu hiệu quả và các hành vi tham nhũng, lãng phí tài chính các loại khác.

Thứ tư, điều cần nhấn mạnh là các TĐ, TCT và DNNN phải bảo đảm để các quy định và hoạt động tiết kiệm đó là thực chất, tránh hình thức kiểu “được chỗ hà, ra chỗ hổng”, hoặc “đánh bùn sang ao”, tiết kiệm chỗ này lại lãng phí chỗ khác hoặc giảm chất lượng sản phẩm và dịch vụ…

Vì vậy, điều cần làm trong thời gian tới là bổ sung quy định cụ thể những khoản nộp ngân sách nhà nước bắt buộc từ các khoản tiết kiệm trong quản lý ngân sách nói riêng, cũng như thể chế hóa những tiêu chuẩn quản lý chất lượng trong quản lý nhà nước nói chung.

TS. Nguyễn Minh Phong (Viện Nghiên cứu phát triển KT-XH Hà Nội)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất