Đóng băng Tân Sơn Nhất, thiếu vốn Long Thành

Thị trường hàng không nội địa, đặc biệt khu vực phía Nam đang tăng trưởng nóng khoảng 15%/năm. Nhưng dưới áp lực về an toàn hàng không, sự quá tải hạ tầng khu vực cửa ngõ sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất (TSN) đang ở mức báo động. Trong khi đó, dự án Cảng hàng không Quốc tế Long Thành cần cơ chế đặc thù để đẩy nhanh công tác bồi thường, hỗ trợ, bố trí tái định cư... đang loay hoay việc lấy tiền đâu để giải phóng mặt bằng (GPMB).

TSN: Khống chế 35 triệu hành khách/năm?

Ông Lại Xuân Thanh, Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam, cho biết sân bay quốc tế TSN sẽ đóng băng trong những năm tới ở ngưỡng 35 triệu hành khách/năm. Công suất thiết kế hiện nay của TSN là 25 triệu hành khách/năm, tính đến thời điểm 15-10 lượng khách đi và đến đạt 21,7 triệu hành khách, dự báo cả năm 2015 lượng khách đi và đến ước đạt 26 triệu hành khách, vượt công suất thiết kế 1 triệu hành khách/năm.

Đồng Nai đã có văn bản đề nghị Thủ tướng Chính phủ cho tạm ứng vốn theo tiến độ thực hiện công tác GPMB, xây dựng hạ tầng bố trí tái định cư, đồng thời cho phép áp dụng phương thức chỉ định thầu, giao UBND tỉnh tự tổ chức thẩm định, phê duyệt với 2 khu tái định cư Bình Sơn và Lộc An - Bình Sơn. Tỉnh cũng đề nghị các bộ, ngành thẩm tra khung chính sách bồi thường, hỗ trợ, bố trí tái định cư, giải quyết việc làm để trình Thủ tướng.

Theo Cục Hàng không Việt Nam, sân bay TSN được thiết kế theo tiêu chuẩn quốc tế 25 triệu hành khách/năm, trong những năm tới dự báo sẽ chịu quá tải ở ngưỡng 30 triệu hành khách/năm. Điều này uy hiếp đến an toàn hàng không, gây sức ép rất lớn cho hoạt động khai thác. Hạn chế về kết cấu hạ tầng cũng ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động khai thác hàng không.

Với nỗ lực cải thiện điều hành bay, tần suất chuyến bay đi và đến TSN thời gian qua đã cải thiện đáng kể. Hiện tần suất cất hạ cánh giờ cao điểm đạt 30-35 chuyến/giờ và với chỉ 2 đường cất hạ cánh đây là sự nỗ lực rất lớn. Trong kihi đó, Chính phủ yêu cầu nâng công suất lên 40 chuyến/giờ cao điểm, tức trung bình tiếp nhận 500 lượt máy bay cất hạ cánh/ngày. Việc tăng năng lực khai thác đáp ứng tối đa nhu cầu thị trường nhưng không được giảm chất lượng dịch vụ.

Hiện Tổng công ty Hàng không Việt Nam (ACV) đang thực hiện mở rộng hệ thống sân đỗ sân bay TSN lên trên 70 vị trí so với 46 vị trí hiện nay, nhằm đạt công suất khoảng 30 triệu hành khách/năm. Cùng với đó là áp lực tăng trưởng thị trường hàng không nội địa, các hãng hàng không tiếp tục đưa máy bay về khai thác. Bộ Giao thông - Vận tải và Bộ Quốc phòng đã thống nhất khai thác thêm 7,6ha đất quốc phòng để mở rộng sân đỗ, xây dựng đường lăn vào sân đỗ. Tuy nhiên, TS. Lương Hoài Nam, chuyên gia hàng không, đã bày tỏ lo ngại với tốc độ tăng trưởng thị trường hàng không nội địa hiện nay, đặc biệt tại khu vực phía Nam nếu đóng băng công suất sân bay TSN ở ngưỡng 35 triệu hành khách/năm.

Theo TS. Nam, với đà tăng trưởng tốt hiện nay, thời gian tới số lượng hãng hàng không nội địa sẽ tăng hơn 3 hãng với mức tăng trưởng 15%/năm. Đến năm 2020 dự báo lưu lượng hành khách đến TSN đạt 40 triệu khách/năm, năm 2025 là 67,4 triệu khách/năm. Đây là mức tăng trưởng theo nhu cầu tự nhiên. Vì thế, nếu khống chế công suất khai thác sân bay Tân Sơn Nhất 35 triệu hành khách/năm, đến năm 2018 sẽ không có tăng trưởng hành khách tại TSN nữa. Với một trung tâm kinh tế năng động như TPHCM, cần có giải pháp khắc phục, không thể để một địa bàn trọng điểm rơi vào ách tắc phát triển thị trường hàng không vì sự đóng băng  của TSN.

 Long Thành: xin cơ chế đặc thù

Thị trường hàng không nội địa Việt Nam được đánh giá tiềm năng nhưng đang phát triển ở mức thấp, đang dừng ở mức 21 triệu hành hành khách/năm. Theo quy hoạch phát triển ngành hàng không Việt Nam, trong tương lai cả nước sẽ có 25 cảng hàng không, trong đó Cảng Hàng không quốc tế Long Thành có vị trí quan trọng nhất. Việc hoàn thành, đưa vào khai thác giai đoạn 1 dự án vào năm 2023, dù chưa trở thành trung tâm trung chuyển khu vực nhưng sẽ góp phần giải quyết tình trạng đóng băng sân bay TSN trong những năm tới. Tuy nhiên, vướng mắc lớn hiện nay là tiền đâu để GPMB sân bay Long Thành?

Theo quy định về điều tiết ngân sách, phần thu nội địa hàng năm của các địa phương phải nộp về Trung ương 49%, giữ lại 51%. Nay có thể đề xuất cơ chế cho Đồng Nai vay luôn phần nộp về Trung ương để thực hiện GPMB sân bay Long Thành.

TS. Trần Du Lịch, Phó trưởng Đoàn Đại biểu Quốc hội TPHCM

Tổng diện tích cần GPMB để xây dựng sân bay Long Thành 5.000ha, với tổng dự toán chi phí GPMB và xây dựng hạ tầng tái định cư 18.574 đồng. Giai đoạn I của dự án, UBND tỉnh Đồng Nai sẽ tiến hành thu hồi 2.750ha  đất tại 6 xã Bình Sơn, Suối Trầu, Cẩm Đường, Bàu Cạn, Long An, Long Phước (huyện Long Thành). Dự kiến tổng kinh phí thực hiện GPMB phục vụ xây dựng giai đoạn I là 11.266 tỷ đồng, trong đó dự toán bồi thường, GPMB 8.556 tỷ đồng, kinh phí xây dựng hạ tầng tái định cư 2.710 tỷ đồng. Theo kế hoạch công tác GPMB giai đoạn I phải hoàn thành và bàn giao cho ACV vào năm 2018.

Bàn về vấn đề kinh phí phục vụ GPMB cho dự án Cảng hàng không Quốc tế Long Thành, ông Trương Văn Phước, Phó Chủ tịch Ủy ban Giám sát Tài chính Quốc gia, cho rằng dù kiến nghị ứng vốn ngân sách của tỉnh Đồng Nai được thông qua nhưng trong bối cảnh ngân sách khó khăn muốn 100 đồng ngân sách nhưng chỉ được 40-50 đồng thì sao?. Ông Phước cho rằng giải pháp tốt hiện nay là Nhà nước và Nhân dân cùng làm. Thí dụ, phát hành trái phiếu, tín phiếu cho 15.000 hộ dân thuộc diện GPMB của dự án. Tiền GPMB 5 tỷ đồng, Nhà nước đưa trước 1 tỷ đồng, còn lại đền bù bằng tín phiếu, trái phiếu trả lãi người dân. Khi dự án đi vào hoạt động hiệu quả, Nhà nước sẽ trả tiếp phần vốn bằng trái phiếu, tín phiếu cho người dân. Tuy nhiên, ông Trương Văn Phước cũng thừa nhận đây là một giải pháp vốn trước mắt và người dân sẽ là người quyết định cuối cùng.

 Đóng băng Tân Sơn Nhất, thiếu vốn Long Thành ảnh 1
 Đóng băng Tân Sơn Nhất, thiếu vốn Long Thành ảnh 2

 Giờ cao điểm thường quá tải lượng khách làm thủ tục tại sân bay Tân Sơn Nhất (ảnh trên) 
và phối cảnh sân bay Long Thành.

Để giải quyết bài toán vốn cho dự án Cảng hàng không Quốc tế Long Thành trong bối cảnh ngân sách khó khăn hiện nay, nhiều chuyên gia kinh tế khuyến cáo nên huy động vốn đầu tư tư nhân vào công tác xây dựng hạ tầng tái định cư. Điều này sẽ làm giảm áp lực đáng kể cho ngân sách. Đổi lại với việc đầu tư hạ tầng tái định cư sân bay, trong quy hoạch TP cảng gắn với sân bay Long Thành cần tính toán lợi ích nhà đầu tư tư nhân.

Đăng Tuân

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Hỗ trợ doanh nghiệp bằng chính sách tài khóa

Hỗ trợ doanh nghiệp bằng chính sách tài khóa

(ĐTTCO)-Các chỉ số kinh tế tháng 8 được công bố bởi Tổng cục Thống kê, cho thấy nền kinh tế dù có sự hồi phục nhưng yếu hơn rất nhiều so với cùng kỳ năm trước. Trong hoàn cảnh hiện nay, chính sách tiền tệ đã không còn nhiều tác dụng và chính sách tài khóa có thể là công cụ chủ yếu để vực dậy nền kinh tế.