Cơ hội đón dòng vốn ngoại

TTCK Trung Quốc đang chứng kiến những phiên lao dốc kinh hoàng trong sự hoảng loạn của các NĐT. Nhiều dự báo cho rằng liệu TTCK Việt Nam có tận dụng sự dịch chuyển khi NĐTNN rời bỏ TTCK Trung Quốc?

Giải cứu bất thành

Trong vòng 3 tuần trở lại đây, chỉ số Shanghai Composite trên thị TTCK Trung Quốc đã giảm 39% (kể từ mức đỉnh ngày 12-6), khiến vốn hóa thị trường mất đến 3.200 tỷ USD (tương đương 2 lần quy mô của toàn bộ TTCK Ấn Độ). Giới chuyên gia cho rằng, nguyên nhân chính đằng sau đà lao dốc của TTCK Trung Quốc chính là giới đầu tư nhỏ lẻ.

Theo thống kê, NĐT nhỏ lẻ chiếm tới 80-90% giao dịch trên TTCK Trung Quốc, trong số đó có rất nhiều NĐT chỉ mới tham gia thị trường. Thực tế, chỉ riêng tháng 5 đã có khoảng 14 triệu tài khoản giao dịch mới được mở. Đến thời điểm hiện tại, TTCK Trung Quốc có gần 100 triệu tài khoản đầu tư, từ sinh viên cho tới các cụ già đã nghỉ hưu, các ông chủ doanh nghiệp cũng ồ ạt mang tiền lên các sàn, kể cả phải đi vay.

Mặc dù Trung Quốc đã tung các chính sách giải cứu dồn dập nhưng dường như chưa có tác dụng. Đợt tụt giảm kéo dài này đang làm gián đoạn kế hoạch sử dụng TTCK làm đòn bẩy thúc đẩy nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới nhưng lại phải chật vật lấy lại tốc độ tăng trưởng cao của giới chức nước này.

Kịch bản “bong bóng” của TTCK Trung Quốc dường như đúng như cảnh báo của rất nhiều chuyên gia tài chính hàng đầu thế giới trước đó. Nhiều dự báo cho thấy, hiện tượng bán tháo có thể còn lan rộng và dẫn tới một cuộc tháo chạy trên quy mô lớn, kết thúc bằng việc quả “bong bóng” CK Trung Quốc sẽ “xì hơi” về đúng với giá trị của nó sau một thời gian tăng nóng.

TTCK giảm điểm khiến tài sản của nhiều tỷ phú Trung Quốc tụt giảm nhanh chóng. Theo thống kê của Bloomberg, chỉ số Shanghai Composite giảm điểm quá mạnh đã khiến hơn 35 tỷ phú Trung Quốc mất trắng hơn 34 tỷ USD trong tháng 6 đầu năm. Nhiều tỷ phú có tài sản bị bốc hơi cả tỷ USD như Zhou Qunfei, Wang Jing, Lee Shau Kee...

Hàng loạt biện pháp đã được các nhà quản lý Trung Quốc dồn dập đưa ra để chặn đà giảm giá của TTCK. Cụ thể, Trung Quốc đã quyết định hoãn các đợt IPO mới trên 28 sàn giao dịch CK ở Thượng Hải và Thâm Quyến và bàn về việc thiết lập một quỹ bình ổn các thị trường CP của nước này. Kết quả, một quỹ trị giá hơn 19 tỷ USD đã được thiết lập để mua các CP lớn nhằm giúp ổn định TTCK.

Các CTCK cũng cam kết ngừng bán CP họ sở hữu và tiếp tục rót tiền vào thị trường này nếu chỉ số CK Shanghai Composite vẫn còn nằm dưới ngưỡng 4.500 điểm như hiện nay. Truyền thông Trung Quốc cho biết UBCK Trung Quốc (CSRC) cũng đang cắt 2/3 số doanh nghiệp mới xin niêm yết trên TTCK nhằm giảm áp lực nguồn cung và tạo động lực cho giá CP tăng lại. Thậm chí, các công ty Trung Quốc đã tìm ra một cách thức chắc chắn để ngăn không cho các NĐT bán ra CP là tạm ngừng giao dịch.

Đến thời điểm hiện tại, khoảng 200 CP trên TTCK Trung Quốc đại lục đã ngừng giao dịch sau khi thị trường đóng cửa phiên ngày 6-7, nâng tổng số CP bị ngừng giao dịch lên 745, tương đương 26% số công ty niêm yết. Phần lớn các CP bị ngừng giao dịch là các công ty niêm yết ở sàn Thâm Quyến, nơi các doanh nghiệp nhỏ hơn chiếm đa số.

Theo thống kê, số CP bị ngừng giao dịch này có tổng trị giá 1.400 tỷ USD, tương đương 21% mức vốn hóa của thị trường. Theo giới chuyên môn, việc nhiều CP bị ngừng giao dịch sẽ khiến các NĐT ngại mua vào hơn vì lo ngại CP sau khi mua cũng sẽ bị ngừng giao dịch. Điều này có thể sẽ khiến TTCK Trung Quốc tiếp tục xuống dốc sâu hơn.

NĐTNN tháo chạy

Vốn đầu tư nước ngoài vẫn bị hạn chế khá lớn tại TTCK Trung Quốc. Các NĐT tổ chức chỉ có thể tham gia TTCK khi được cho phép và dĩ nhiên số vốn được đổ vào cũng bị hạn chế. Mặc dù chiếm tỷ lệ nhỏ nhưng với quy mô thị trường quá lớn nên số tiền NĐTNN rút khỏi TTCK  không hề nhỏ. Thực tế, trước khi TTCK Trung Quốc lao dốc đã có hiện tượng rút vốn ào ạt từ khối ngoại.

Trong tháng 6 đã có thêm 81 NĐTNN bao gồm 15 tổ chức và 66 cá nhân được Trung tâm lưu ký CK Việt Nam (VSD) cấp mã số giao dịch. Như vậy tính đến 30-6, VSD đã cấp mã số giao dịch CK cho 17.956 NĐTNN, trong đó có 2.687 NĐT tổ chức và 15.269 NĐT cá nhân. VSD cũng đã chấp thuận thay đổi thông tin cho 25 NĐTNN (5 tổ chức và 20 cá nhân), hủy mã số giao dịch CK đối với 6 NĐTNN (5 tổ chức và 1 cá nhân).

Theo số liệu thống kê của EPFR Global, chỉ trong tuần đầu tháng 6, các quỹ đầu tư đã rút tổng cộng 9,2 tỷ USD khỏi các thị trường mới nổi, trong đó có 6,8 tỷ USD rút khỏi thị trường Trung Quốc. Làn sóng rút tiền khỏi các thị trường mới nổi hình thành trong 1 năm qua do giới đầu tư kỳ vọng vào sự hồi phục của nền kinh tế Hoa Kỳ và đồng USD.

Với TTCK Trung Quốc, việc NĐTNN rút vốn được lý giải bởi quyết định đã trì hoãn đưa TTCK Trung Quốc vào chỉ số tiêu chuẩn MSCI Emerging Markets Index (đo lường diễn biến của các thị trường mới nổi). Tuy nhiên, theo phân tích của các chuyên gia, việc NĐTNN rút vốn còn vì lý do khác.

Đó là NĐTNN còn nhiều lo ngại về thị trường nước này, trong đó có hàng loạt các rủi ro “bong bóng” CK. Thực tế, việc TTCK Trung Quốc tăng tới 150% trong vòng 1 năm qua là một tín hiệu bất thường và cũng là cơ hội để NĐTNN chốt lời. Giá trị TTCK nước này hôm 15-6 lần đầu tiên vượt qua ngưỡng 10.000 tỷ USD, gấp đôi so với TTCK Nhật và bằng 40% so với TTCK Hoa Kỳ.

 Việt Nam có là điểm đến mới?

Trong nhiều năm, TTCK Việt Nam luôn định giá thấp hơn đáng kể so với thị trường các nước khu vực do thanh khoản kém. Vốn hóa TTCK Việt Nam hiện khoảng 60 tỷ USD, khối lượng giao dịch bình quân hàng ngày khoảng 100 triệu USD, trong đó NĐTNN chỉ tham gia dưới 15% do giới hạn sở hữu. 26 doanh nghiệp lớn đã cạn room cho NĐTNN có tổng vốn hóa lên đến 10,2 tỷ USD (chiếm 17% toàn thị trường).

Trong khi đó, P/E của VN Index và HNX Index lần lượt đạt 12,64x và 11,25x. Tỷ lệ này vẫn ở mức thấp so với chính nó 1 năm gần đây và vẫn hấp dẫn so với các nước khác trong khu vực. P/E của VN Index vẫn giữ nguyên vị trí so với 20 thị trường khu vực trong tháng 6-2015. Theo đó P/E của VN Index và HNX Index lần lượt đứng thứ 3 và thứ 5 trong số 20 nước khu vực.

Hơn nữa, P/E của 2 chỉ số trên gần như không đổi so với tháng trước, điều đó cho thấy mặt bằng P/E của các CP nói chung, đặc biệt là nhóm CP lớn đã không tăng quá nhiều. P/E của VN Index đang đứng thứ 3 so với 20 thị trường khu vực cho thấy TTCK Việt Nam vẫn đang khá rẻ và hấp dẫn so với các thị trường khác như Nhật Bản hay Hàn Quốc. Đây chính là yếu tố để kỳ vọng TTCK sẽ là điểm đến mới của dòng vốn ngoại đang rút ra khỏi TTCK Trung Quốc.

Yếu tố quan trọng nhất chính là quyết định nới room cho NĐTNN tại các doanh nghiệp niêm yết và Nghị định 60 được kỳ vọng là cú hích. Nghị định 60 là dấu hiệu cho thấy sự thay đổi đáng kể trong cách nhìn nhận của Chính phủ đối với việc thu hút vốn đầu tư gián tiếp khi Chính phủ cũng đã làm tương tự để thu hút vốn đầu tư trực tiếp.

Ông John Chong,
Giám đốc điều hành Maybank KimEng

Không chỉ có cơ hội đón đầu dòng vốn ngoại từ Trung Quốc dịch chuyển, theo phân tích của một chuyên gia CTCK BIDV, dòng vốn ngoại từ TTCK Hy Lạp cũng là yếu tố cần được lưu ý. Cuối tuần vừa qua, người dân Hy Lạp đã nói không với Eurozone trong cuộc trưng cầu dân ý.

Cú sốc từ kết quả cuộc trưng cầu dân ý ở Hy Lạp đã khiến thị trường tài chính từ châu Á đến châu Âu biến động mạnh. Giá dầu thô và các chỉ số CK đồng loạt giảm sâu trong khi giá các tài sản an toàn đi lên. Mặc dù ảnh hưởng mạnh tới TTCK thế giới nhưng tình hình tại Hy Lạp dường như không ảnh hưởng gì tới TTCK Việt Nam. Do vậy không ngoại trừ trường hợp sự bất ổn từ châu Âu khiến dòng vốn tìm đến TTCK Việt Nam như một giải pháp trú ẩn tạm thời.

Để có thể kéo được dòng vốn ngoại từ những thị trường trên là điều mà giới đầu tư hết sức quan tâm. Theo ông John Chong, Giám đốc điều hành Tập đoàn Maybank KimEng, việc đẩy mạnh cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước là hướng đi đúng đắn trong việc thu hút dòng vốn ngoại. Những đợt cổ phần hóa trong năm 2014 đến nay dù tỷ lệ đấu giá không như các NĐT kỳ vọng, nhưng lại là những bước đi đầu tiên cho việc phát triển thị trường vốn.

Trong lộ trình cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, khoảng 340 doanh nghiệp nhà nước sẽ được cổ phần hóa trong giai đoạn 2015-2017 với tổng giá trị sổ sách ước tính được bán đấu giá sẽ khoảng 25 tỷ USD. Đây có thể xem là cơ hội để thu hút nguồn vốn ngoại.

Cơ hội đón dòng vốn ngoại ảnh 1
Chỉ số Shanghai Composite đã giảm 39% chỉ trong vòng 3 tuần.

Theo nhận định của các chuyên gia, để triển khai thực hiện Nghị định 60 vẫn cần rất nhiều việc phải làm, bao gồm cả việc phân loại hàng trăm ngành nghề kinh doanh, đặc biệt là trong bối cảnh Việt Nam tham gia khá nhiều hiệp định thương mại (FTA) hiện tại và tương lai.

Điều đó có nghĩa việc mở room theo Nghị định 60 có khả năng sẽ xảy ra trong vòng 12 tháng tới, chứ không phải là ngay lập tức sau khi nghị định được ban hành. Có lẽ, đây chính là trở ngại lớn nhất trong việc thu hút dòng vốn ngoại vào TTCK Việt Nam.

4 nguyên nhân lao dốc TTCK Trung Quốc

Giới phân tích nêu một số lý do khiến TTCK Trung Quốc dễ đổ vỡ. Thứ nhất, thị trường này tăng quá nóng trong năm qua, tăng tới 150%. CK tăng quá nhanh khiến nhà nhà chơi CK, người người chơi CK. Đầu tư CK đã trở thành cách kiếm tiền của giới trung lưu Trung Quốc trong suốt 1 năm qua. Điều này khiến lượng đầu tư cá nhân, thiếu kinh nghiệm ở TTCK Trung Quốc tăng lên nhanh chóng.

Thứ hai, sự bùng phát mạnh mẽ của hoạt động giao dịch đòn bẩy (margin trading - sử dụng tiền đi vay để giao dịch) trong hơn 1 năm qua. Tỷ lệ đòn bẩy trên tổng lượng vốn đã chạm ngưỡng kỷ lục hồi đầu năm nay, cao hơn rất nhiều so với mức từng ghi nhận trong lịch sử tại bất kỳ TTCK nào khác. Và khi chính phủ kiểm soát tỷ lệ margin, thị trường lập tức điều chỉnh, đẩy TTCK giảm điểm mạnh.

Thứ ba, thiếu tính thị trường. Tại Trung Quốc, TTCK phụ thuộc vào chính sách, đặc biệt là các chính sách tiền tệ nên theo quy định ngân hàng hơn là các quy luật thị trường. Chính phủ can thiệp khá sâu vào thị trường, điển hình là việc kiểm soát hoạt động IPO. Cơ quan quản lý thậm chí có quyền ấn định giá CP IPO, nhằm đảm bảo lợi nhuận cho những nhà đầu tư mua vào.

Thứ tư, nhiều chuyên gia cho rằng nền kinh tế Trung Quốc không bền vững, đã xuất hiện những dấu hiệu “hạ cánh cứng” như tăng trưởng chậm lại, nợ công cao, lương tăng nhanh, bất động sản xì hơi, hoạt động sản xuất kinh doanh bị tác động tiêu cực từ chiến dịch chống tham nhũng... Tất cả đều phản ánh lên TTCK.

Anh Khoa

KIM GIANG

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Một lượng lớn ô tô nhập khẩu từ 2019 nay đã đổ vào thị trường Việt Nam.

Ô tô giá giảm mạnh do tồn kho lớn

(ĐTTCO)-Giá xe ô tô nhập khẩu cũng như lắp ráp trong nước từ đầu năm đến nay liên tục giảm mạnh do ảnh hưởng từ nhiều yếu tố. Tuy nhiên từ nay đến cuối năm, nhiều khả năng các hãng xe sẽ tăng giá trở lại vì đã giải quyết gần hết xe tồn kho.