Cấp bách khơi thông nguồn vốn

Việt Nam có 450.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đang hoạt động, chiếm 97,5% tổng số DN trên cả nước. Nhưng DNNVV đang gặp quá nhiều khó khăn trong vay vốn khi chỉ 30% tiếp cận được vốn phục vụ sản xuất kinh doanh. Trao đổi với ĐTTC về thực trạng này, TS. CAO SỸ KIÊM (ảnh), Chủ tịch Hiệp hội DNNVV Việt Nam, phân tích:

Cấp bách khơi thông nguồn vốn ảnh 1 
Mỗi năm có hàng chục ngàn DNNVV ngừng hoạt động vì không vay được vốn phục vụ sản xuất kinh doanh. Có nhiều nguyên nhân khiến DNNVV khó tiếp cận vốn vay như lãi suất cho vay vượt quá sức chịu đựng của DN, nợ xấu hệ thống ngân hàng chưa được xử lý tận gốc. Bên cạnh đó sự thiếu minh bạch trong báo cáo tài chính của các DNNVV cũng khiến ngân hàng e ngại cho vay.

Vì thế, để vay được vốn DNNVV phải đáp ứng các điều kiện của ngân hàng như không có nợ quá hạn, không nợ thuế, không có nợ đọng; phải tuân thủ quy định ngân hàng về điều kiện thu hồi vốn, có báo cáo tài chính minh bạch; phải có tài sản thế chấp. Phần lớn DNNVV hiện nay không thể đáp ứng cả 3 tiêu chuẩn này bởi trình độ quản trị kém, không có tài sản thế chấp hoặc nếu có tài sản đã thế chấp ngân hàng để vay vốn, không trả được, không thể giải chấp để tiếp tục vay.

PHÓNG VIÊN: - Vậy theo ông giải pháp giúp DNNVV tiếp cận vốn, khôi phục sản xuất kinh doanh trong thời gian tới là gì?

Ông CAO SỸ KIÊM: - Những năm qua, khu vực DNNVV đóng góp rất lớn vào tăng trưởng chung của nền kinh tế. Các DNNVV tạo ra khoảng 50% khối lượng hàng hóa tiêu dùng và xuất khẩu, đóng góp 30% kim ngạch xuất khẩu, 40% GDP và khoảng 35% tổng thu ngân sách nhà nước, tạo ra 4 triệu việc làm. Đây là khu vực năng động nhất trong nền kinh tế, được coi là động lực tăng trưởng trong những năm tới.

Vì vậy cần khơi thông dòng vốn phục vụ sản xuất kinh doanh của DNNVV. Thời gian qua, Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ DN tiếp cận vốn, như cho phép DN được vay tín chấp, vay đảm bảo bằng đối tượng vay mua - lấy ngay tài sản mua được từ vốn vay là tài sản thế chấp. Theo đó, DN không cần tài sản thế chấp trước vẫn vay được vốn, điều này tạo điều kiện cho DNNVV tiếp cận được vốn.

Tuy nhiên, cản trở lớn phải tháo gỡ là các ngân hàng cần hạ thêm lãi suất cho vay. Bởi lẽ, so với lãi suất cho vay phục vụ sản xuất kinh doanh của các nước trong khu vực, lãi suất tại Việt Nam vẫn đang cao hơn nhiều lần. Tại Philippines lãi suất cho vay sản xuất khoảng 3%/năm, Singapore khoảng 5%/năm, trong khi Việt Nam 10%/năm.

Lãi suất cao nên hầu hết DNNVV chỉ vay vốn ngắn hạn, kinh doanh theo kiểu giật gấu vá vai, không có nguồn vốn vay dài hạn để phát triển sản xuất. Vì vậy, cần xem xét khôi phục lại mô hình quỹ bảo lãnh tín dụng, quỹ hỗ trợ DNNVV với lãi suất ưu đãi 0%/năm để tạo lợi thế cạnh tranh, kích thích sự phát triển của khu vực DN này.

Năm nay lạm phát dự báo ở ngưỡng 2%. Đây là điều kiện thuận lợi để ngân hàng từng bước hạ lãi suất cho vay. Chính phủ cũng đặt mục tiêu hạ lãi suất cho vay về ngưỡng 5%/năm trong những năm tới. Nếu mục tiêu này được thực hiện sớm sẽ tạo điều kiện cho DNNVV tiếp cận vốn.

- Vay thế chấp đã khó, vay tín chấp càng khó hơn. Từng là Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, quan điểm của ông về vấn đề này? 

- Để vay được vốn theo hình thức tín chấp, trước hết DN phải nâng cao độ tín nhiệm với ngân hàng, tất cả các khoản vay phải minh bạch, công khai và có khả năng thu hồi nợ. Kinh nghiệm phát triển khu vực DNNVV của Nhật Bản cũng cho thấy cần xây dựng một cơ quan trung gian đứng ra bảo lãnh, đảm bảo cho DNNVV được vay tín chấp.

Hình thức vay tín chấp rủi ro cao, vì vậy bản thân DN muốn vay tín chấp phải có dự án tốt, phải có tín nhiệm với ngân hàng và cần một cơ quan đảm bảo cho DN thực hiện các khoản vay tín chấp. Chỉ khi có đủ sự tin cậy các ngân hàng mới có thể xem xét cho DN vay vốn tín chấp. Nếu không hội tụ đủ các yếu tố này, ngân hàng khó cho vay tín chấp, bởi khi không có tài sản đảm bảo nếu DN làm ăn thua lỗ, ngân hàng sẽ đối mặt nguy cơ mất vốn.

- Chính sách hỗ trợ về vốn cho DNNVV có nên hướng đến những nhóm DN, nhóm ngành nghề cụ thể để nâng cao hiệu quả, thưa ông?

- Việc hướng ưu đãi vốn đến những nhóm DN, nhóm ngành nghề cụ thể là cần thiết. Chính sách vay vốn ưu đãi của Chính phủ hiện đang tập trung các lĩnh vực nông nghiệp, công nghiệp phụ trợ, lĩnh vực sản xuất công nghệ cao, các mặt hàng tiêu dùng cấp thiết. Trên thực tế phần lớn DN hoạt động trong các lĩnh vực này là DNNVV. Hiện luật về phát triển DNNVV đang được Chính phủ xây dựng, trình Quốc hội thông qua trong năm 2016.

- Bên cạnh sự trông chờ vào chính sách ưu đãi của Chính phủ, DNNVV cần làm gì để có được nguồn vốn kinh doanh dài hạn?

- Có 3 cách để các DNNVV huy động được nguồn vốn dài hạn. Thứ nhất, tăng huy động vốn từ thị trường bảo hiểm, chứng khoán. Thứ hai, các ngân hàng phải tăng cường huy động tiền gửi dài hạn nhiều hơn để có thể trích ra cho DN vay dài hạn nhiều hơn.

Thứ ba, trong chiến lược kinh doanh của mình, DN phải tự huy động thông qua các thị trường chứng khoán, bảo hiểm, bất động sản để phát hành cổ phiếu. Bên cạnh đó, để ngân hàng nâng tỷ lệ vốn cho vay dài hạn, vấn đề nợ xấu của hệ thống ngân hàng cần được xử lý tận gốc. Hiện DN khó tiếp cận nguồn vốn vay dài hạn có một phần nguyên nhân từ nợ xấu hệ thống ngân hàng chưa được xử lý triệt để.

- Xin cảm ơn ông.

Đăng Tuân (thực hiện)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Hỗ trợ doanh nghiệp bằng chính sách tài khóa

Hỗ trợ doanh nghiệp bằng chính sách tài khóa

(ĐTTCO)-Các chỉ số kinh tế tháng 8 được công bố bởi Tổng cục Thống kê, cho thấy nền kinh tế dù có sự hồi phục nhưng yếu hơn rất nhiều so với cùng kỳ năm trước. Trong hoàn cảnh hiện nay, chính sách tiền tệ đã không còn nhiều tác dụng và chính sách tài khóa có thể là công cụ chủ yếu để vực dậy nền kinh tế.