TTCK phái sinh: Kỳ vọng và thận trọng

Dự kiến năm 2016, thị trường chứng khoán (TTCK) phái sinh sẽ bắt đầu bằng hợp đồng tương lai dựa trên 2 sản phẩm là trái phiếu chính phủ (TPCP) và chỉ số chứng khoán. Hiện dự thảo nghị định và thông tư hướng dẫn đang được Ủy Ban chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) lấy ý kiến các thành viên thị trường. Dù được kỳ vọng nhiều nhưng sự phức tạp cùng chứa đựng nhiều rủi ro đã khiến nhà quản lý lẫn thành viên thị trường đều bày tỏ quan điểm thận trọng.

Bảo hiểm rủi ro

TTCK phái sinh: Kỳ vọng và thận trọng ảnh 1
Khoảng 3 năm trước đây, một số công ty chứng khoán (CTCK), định chế tài chính đã vận hành một số sản phẩm mang tính manh nha của TTCK phái sinh. Tuy nhiên, khi đó UBCKNN đã có văn bản yêu cầu các tổ chức này không được triển khai, bởi việc cung cấp các sản phẩm mang tính tự phát như hợp đồng hợp tác đầu tư sẽ gây ra những rủi ro cho thị trường.

Theo các chuyên gia thời điểm này là hợp lý để hoàn thiện và cho ra đời TTCK phái sinh khi sự vận hành ổn định, bền vững của TTCK đã phát sinh nhu cầu mới của nhà đầu tư (NĐT), thành viên thị trường và nền kinh tế. Ông Trịnh Hoài Giang, Phó Tổng giám đốc CTCK TPHCM, cho biết khi TTCK phái sinh đi vào hoạt động, thanh khoản thị trường tăng gấp 2-3 lần hiện nay. Các sản phẩm phái sinh ra đời và đi vào thực hiện sẽ dẫn đến những thay đổi mang tính tích cực. Giao dịch của các NĐT có thể không gắn liền với tài sản cơ sở, vì vậy họ giao dịch nhiều hơn so với trước đây và đặc biệt có thể tăng tỷ lệ sử dụng đòn bẩy lên cao.

Theo ông Trần Kiều Hưng, Trưởng bộ phận kinh doanh trái phiếu của BIDV, TTCK có lúc lên - xuống, giá cả chứng khoán có lúc trồi, sụt. Song những lúc lên NĐT sẽ được hưởng lợi, còn lúc xuống để hạn chế rủi ro, NĐT đều mong muốn sản phẩm chứng khoán phái sinh để bảo hiểm cho rủi ro đó.

Với những NĐT tổ chức chuyên nghiệp với tổng tài sản lớn và có trạng thái danh mục lớn như khối ngân hàng thương mại (NHTM), đều mong muốn có TTCK phái sinh để bảo hiểm cho trạng thái của mình. Theo tính toán Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước, tính đến cuối năm 2013, giá trị tài sản của các NHTM vào khoảng 5,7 triệu tỷ đồng, trong đó riêng danh mục TPCP mà các NHTM đang nắm giữ khoảng 440.000 tỷ đồng, chiếm đến 86% dung lượng thị trường.

Do đó, các NHTM đứng trước rủi ro rất lớn trước trạng thái danh mục này. Khi TTCK phái sinh ra đời sẽ là tiềm năng và thể hiện vị thế của NHTM khi tham gia thị trường, đặc biệt ở phân khúc trái phiếu. Cơ hội cũng mở ra khi NHTM tham gia vào chu trình chuyển tiền, thực hiện những quyền và nghĩa vụ của NĐT trong khâu thanh toán bù trừ về tiền và là trung gian cung cấp một số dịch vụ như quản lý ký quỹ, tài sản, dòng tiền.

Chặt chẽ đối tượng tham gia

TTCK phái sinh: Kỳ vọng và thận trọng ảnh 2Để NĐT yên tâm bỏ vốn đầu tư, yên tâm chuyển vốn nhàn rỗi phải phát triển thị trường mới nhưng phải bảo vệ lợi nhuận cho NĐT và đó chính là TTCK phái sinh. TTCK phái sinh với mục tiêu chủ yếu và trọng yếu chính là thị trường chia sẻ rủi ro, làm sao bảo đảm tốt nhất lợi nhuận NĐT có được lợi nhuận từ TTCK cơ sở.
TTCK phái sinh: Kỳ vọng và thận trọng ảnh 3

Ông Nguyễn Thành Long,
Phó Chủ tịch UBCKNN

Dù hứa hẹn sẽ hấp dẫn NĐT song theo ông Nguyễn Thành Long, Phó Chủ tịch UBCKNN, TTCK phái sinh chứa đựng nhiều rủi ro nên cần công cụ phòng ngừa rủi ro với nhiều sản phẩm phức tạp. Chính vì thế UBCKNN với định hướng thận trọng nhất, theo sát những biến động về cơ cấu tổ chức của TTCK phái sinh toàn cầu để xây dựng dự thảo nghị định và thông tư phát triển TTCK phái sinh.

Việc xây dựng, hình thành thị trường bảo đảm nguyên tắc thúc đẩy và phát triển có lộ trình, có sự quản lý của Nhà nước, giảm thiểu tối đa rủi ro cho NĐT. Cũng chính vì lẽ đó,  UBCKNN chỉ đề xuất triển khai 2 sản phẩm là hợp đồng tương lai TPCP và hợp đồng tương lai chỉ số chứng khoán. Đây là các công cụ đơn giản trong vận hành và sử dụng, đồng thời là những công cụ phòng ngừa rủi ro hiệu quả.

Ông Trịnh Hoài Giang cũng cho rằng, cùng với việc sử dụng đòn bẩy cao hơn, cơ chế giao dịch cũng tự do hơn (do không bị giới hạn về tỷ lệ sở hữu của NĐTNN, không vướng quy định về công bố thông tin của cổ đông lớn, không phải thanh toán theo T+3…), điều này sẽ khiến tính thanh khoản tăng lên, tăng tính hiệu quả của thị trường. Tuy nhiên, tự do hơn tương ứng với việc rủi ro sẽ tăng cao hơn. Vì vậy, vấn đề quản trị rủi ro càng trở nên bức thiết với các đơn vị tham gia, đặc biệt là CTCK.

Theo ông Nguyễn Sơn, Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường (UBCKNN), để tham gia thị trường này, các CTCK phải đảm bảo các điều kiện, tiêu chuẩn về vốn điều lệ và vốn chủ sở hữu, như nâng từ 500 tỷ đồng dự thảo trước đó lên 600 tỷ đồng ở bản mới nhất; đáp ứng các chỉ tiêu về an toàn tài chính; không được thực hiện khi đang trong quá trình hợp nhất, sáp nhập, giải thể... và điều kiện đủ là phải được UBCKNN chấp thuận mới được tham gia.

Thậm chí, dự thảo còn quy định, tùy vào điều kiện thị trường và mục tiêu phát triển TTCK phái sinh từng thời kỳ, UBCKNN có thể tạm ngừng việc chấp thuận thực hiện các hoạt động kinh doanh chứng khoán phái sinh. Điều này để tránh sự bùng nổ thành viên quá mức gây ra những điều không tốt cho thị trường như đã từng có hơn 100 CTCK trong điều kiện quy mô thị trường còn rất bé.

Quang Minh

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Vốn ngoại quay lại, nhưng đi đường vòng

Vốn ngoại quay lại, nhưng đi đường vòng

(ĐTTCO)-Ở thời điểm hiện tại, rất khó để đưa ra nhận định chính xác thời điểm vốn ngoại quay trở lại với thị trường. Tuy nhiên có điều gần như chắc chắn, nếu khối ngoại quay lại các quỹ ETF sẽ là lựa chọn hàng đầu của dòng vốn này.