Lãi và lỗ khủng như ngành điện!

Mỗi khi tăng giá điện, EVN đều viện dẫn lý do để “bù lỗ”. Nhưng có một thực tế rất nhiều công ty trong ngành điện đang niêm yết trên TTCK đều có lãi, thậm chí lãi khủng. Vậy lãi và lỗ của EVN nằm ở đâu?

Lãi từ A đến Z

9 tháng đầu năm 2012, CTCP Thủy điện Thác Bà (TBC) đạt 188 tỷ đồng doanh thu (DT), lợi nhuận (LN) gộp 109 tỷ đồng và LN sau thuế xấp xỉ 98 tỷ đồng. Từ đây, có thể tính ra hệ số LN biên gộp và LN biên ròng của TBC trong cùng thời kỳ lần lượt đạt 58% và 52%.

Còn LN biên gộp của CTCP Thủy điện Vĩnh Sơn-Sông Hinh (VSH) sau 9 tháng đầu năm 2012 cũng đạt 54%, trong đó LN biên ròng cao vượt trội, lên đến 74%. Nguyên nhân nằm ở chỗ, VSH có nguồn thu từ hoạt động tài chính 68 tỷ đồng, ở đây nếu tách nguồn thu này ra thì LN biên ròng của VSH cũng ở mức 47%.

Hiện nay có những ngành nghề chỉ cần LN biên gộp chỉ khoảng 5%, chẳng hạn như ngành thép, tức là bằng 1 phần 10 hệ số này của thủy điện là những người làm kinh doanh đã có thể hài lòng. Tất nhiên, mỗi ngành nghề có đặc điểm khác nhau nên đem ra so sánh sẽ có phần khập khiễng, chẳng hạn thủy điện đầu tư lớn, nên cần lãi lớn để bù đắp. Nhưng nó cũng phần nào nói lên ngành thủy điện lãi “khủng” như thế nào.

Đó chỉ mới nói về khâu sản xuất điện đã có lãi như vậy, còn đem đi phân phối lại tạo thêm một dòng LN nữa. 3 quý đầu năm 2012, CTCP Điện lực Khánh Hòa (KHP) đạt doanh thu 1.145 tỷ đồng, LN gộp 146 tỷ đồng và LN sau thuế 68 tỷ đồng.

Tính ra LN biên gộp của KHP lên đến gần 13%, LN biên ròng gần 6%. Tính đến 30-9, trên bảng cân đối kế toán, tiền và các khoản tương đương tiền của KHP đạt 340 tỷ đồng, LN sau thuế chưa phân phối gần 100 tỷ đồng.

Nếu tính riêng lượng tiền mặt của KHP chia cho số lượng CP lưu hành của công ty đã lên đến gần 8.200 đồng/CP, xấp xỉ giá CP này trên sàn HOSE. KHP không phải là công ty thủy điện hay nhiệt điện mà là đơn vị phân phối.

Như vậy, từ khâu sản xuất cho đến khâu phân phối của ngành điện, những gì thể hiện trên sổ sách đã công bố khó tìm được con số hay chỉ tiêu nào có thể gọi là thua lỗ cả. Và nếu như vậy, nhiều khả năng giá điện càng tăng, dẫn đến doanh thu càng lớn, ngành điện càng lãi và người mua điện sẽ phải bỏ ra nhiều tiền hơn.  

Nếu lỗ EVN vẫn có lợi?

Nếu điểm qua báo cáo tài chính của các công ty sản xuất điện, nhiệt điện, thủy điện và phân phối điện trên sàn, kết quả hầu hết lãi, thậm chí lãi khủng. Và việc này đã kéo dài từ lâu. Vì vậy khi EVN công bố lỗ có thể dễ dàng suy luận rằng EVN không phải lỗ do kinh doanh điện, nhiều khả năng đến từ các ngành nghề khác.

Ở đây cũng cần nói đến một khía cạnh khác là tại các công ty nói trên, EVN đã và đang đóng vai trò là cổ đông lớn. Việc bao trùm từ công ty sản xuất đến công ty phân phối dường như đã tạo ra một lợi thế quá lớn đối với EVN.

Hơn 1 tháng trước, VSH đã gửi văn bản đến HOSE và UBCKNN để bổ sung thuyết minh liên quan đến các nghiệp vụ kế toán khiến không ít người phải giật mình.

Tính đến 30-9, VSH có khoản phải thu thương mại gần 200 tỷ đồng đối với EVN và cho EVN vay 100 tỷ đồng. Tính số tiền VSH “gác” cho EVN là 300 tỷ đồng, tương đương 15% vốn điều lệ hơn 2.000 tỷ đồng của VSH và xấp xỉ 1/10 tổng tài sản của công ty.

Lãi và lỗ khủng như ngành điện! ảnh 1

Mỗi khi tăng giá điện, EVN đều viện dẫn lý do để “bù lỗ”,
trong khi nhiều doanh nghiệp niêm yết lãi khủng. 


Đối với những doanh nghiệp, hộ gia đình, sử dụng điện đến cuối tháng mới trả tiền, nói đơn giản là xài đến đâu thanh toán đến đó. Vậy tại sao EVN thu tiền điện về, như đã chứng minh ở trên là có lãi, lại không trả cho các công ty sản xuất điện? Đầu ra thì thu tiền ngay, còn đầu vô thì trả tiền chậm, đủ thấy số tiền “dôi” ra lớn như thế nào.

Lập luận theo một hướng khác, EVN trong vai trò “nhà phân phối” khi mua điện, bên sản xuất sẽ phải “gối đầu” cho một khoản nào đó, cũng giống như một số ngành nghề kinh doanh khác.

Vậy số tiền “gối đầu” này, EVN đã làm gì để đến mức phải “kêu nghèo, kể khổ”, không chỉ nợ chính các công ty thành viên mà còn nợ cả những tập đoàn khác nữa? Từ lợi thế quá lớn của EVN, nên cũng có thể thấy những lợi ích dành cho các cổ đông còn lại của các công ty mà EVN làm cổ đông lớn, đang niêm yết trên TTCK bị “teo tóp” dần.

Thoạt nhìn, khi EVN tăng giá điện, tức là doanh thu tăng, dẫn đến LN tăng, dẫn đến các cổ đông (trong đó các cổ đông bên ngoài) có lợi. Nhưng thực tế không phải như vậy, vì nếu EVN tăng giá điện, LN cao hơn, nhưng vẫn mua điện từ các công ty thủy điện theo kiểu “gối đầu” hoặc vay tiền từ các công ty này, thì cũng chẳng còn nguồn đâu để tăng tỷ lệ chia cổ tức cho các cổ đông.

Trong khi đó, với vai trò là cổ đông lớn, EVN chẳng cần chia cổ tức cũng có lợi. Ngành điện, vốn dĩ được xếp vào nhóm ngành phòng thủ, có tính ổn định, nên lý ra dòng cổ tức hàng năm phải ổn định, nhưng thực tế yếu tố này lại vô cùng mờ nhạt. Nhiều người vẫn “đánh” những CP điện như VSH, PPC đơn thuần chỉ vì “có sóng”, thay vì tìm đến một yếu tố có “chất” hơn.

Theo dõi danh sách cổ đông lớn của TBC, có thể nhận thấy ngoài EVN và công ty trong “họ”, còn có cái tên CTCP Cơ điện lạnh (REE).

Liệu REE nói riêng và các cổ đông bên ngoài tại các công ty điện sẽ hành động như thế nào, để có thể đảm bảo quyền lợi cổ đông cho đại chúng thay vì chỉ tập trung cho EVN? Đây là câu hỏi không dễ trả lời và có khi phải mất rất nhiều thời gian. 

NGUYỄN MINH HÀ

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất