Chuyển động margin

Đã không có những cú sốc lớn trên TTCK khi Thông tư 36 (TT36) quy định các giới hạn về cho vay chứng khoán của NHNN được áp dụng từ ngày 1-2. Nhưng hoạt động cấp margin của từng CTCK đã có những thay đổi đáng kể để tạo ra một loạt hệ quả và cả… hậu quả.

Trước ngày 1-2, một CTCK trong tốp 10 đã phát đi thông điệp sẽ đảm bảo hoạt động margin cho khách hàng. Tuy nhiên, sau ngày 1-2 đã có hẳn một topic (chủ đề) trên diễn đàn về chứng khoán chỉ trích thậm tệ CTCK này vì sản phẩm 3 bên (gồm CTCK, ngân hàng (NH) và NĐT) đã bị cắt.

Được biết, đối với một số CP, nhất là CP không nằm trong danh sách được phép margin, CTCK này kết hợp với NH để giải ngân vốn margin, nhưng khi TT36 chính thức áp dụng, margin mới dành cho những CP này không còn. Nghiệt hơn nữa, với những khoản margin cũ, dù CTCK này chưa thu hồi, nhưng chỉ cần NĐT bán ra lập tức CTCK sẽ thu hồi.

Điều này đồng nghĩa với việc áp lực bán của NĐT lúc nào cũng lớn, nhìn trên tài khoản lúc nào cũng ghi một số âm to tướng (số tiền dự kiến sẽ bị thu hồi), không ai cảm thấy yên lòng. Chỉ cần TTCK không thuận lợi, hay CP chậm rãi không tăng và mong muốn trả nợ NĐT nào cũng muốn bán cho xong chuyện.

Điểm kế tiếp là sức mua của NĐT cũng sẽ bị giảm khi margin bị thu hồi có thể khiến nhiều người bực dọc vì phải thay đổi cách thức, mục tiêu đầu tư. Với CTCK, nguồn thu có thể bị giảm, thậm chí tệ hơn là khách hàng có thể bỏ đi CTCK khác với những điều kiện chào mời hấp dẫn hơn.

Nhìn chung, với những CTCK sử dụng vốn margin có nguồn gốc từ NH, khi NH “cân nguồn” cho đúng với yêu cầu không quá 5% vốn điều lệ của TT36, CTCK cũng phải tiến hành cân nguồn tương ứng. Lúc này, những gì rủi ro nhất sẽ bị “dẹp” trước, đó là những CP không nằm trong danh sách cho margin của UBCKNN, tức CP của chính CTCK đó và cả những khoản vay margin với tỷ lệ vượt quá 50%.

Trải qua 5 phiên chính thức áp dụng TT36, có thể nói những hoạt động nhằm thích nghi được thực hiện tương đối vừa phải, nhưng cũng nên đặt trong bối cảnh TTCK còn diễn biến tích cực, NĐT còn kỳ vọng với thị trường. Tuy nhiên, việc thị trường có những ngày chỉ giao dịch khoảng 2.000 tỷ đồng, có thể xem là mức thấp trong thời gian gần đây, những câu hỏi về dòng tiền lại xuất hiện.

Dòng tiền margin bị siết tại một số CTCK đã được nhận biết, liệu có dòng margin nào chảy ngược trở lại hay không? Câu trả lời là có, nhưng sẽ không diễn ra ngay lập tức. Tuần rồi, một số CTCK có vốn mạnh đã “đưa tin” về việc TT36 được áp dụng sẽ là cơ hội cho NĐT bởi với nguồn vốn dồi dào họ có thể tự giải ngân thay vì phải lệ thuộc vào NH.

Tuy nhiên, để giải ngân vốn margin trong bối cảnh hiện nay cũng không phải là điều đơn giản. Đầu tiên là sóng lớn của TTCK chưa nổi, nên không phải NĐT nào cũng có nhu cầu để sử dụng margin giao dịch, trừ những “con nghiện margin”. Kế tiếp, trong một xu hướng hoạt động margin đang được sàng lọc, chỉnh đốn một cách thận trọng, chặt chẽ hơn, có lẽ không CTCK nào muốn đi ngược cho vay tới bến.

Trưởng phòng môi giới một CTCK tầm trung còn cho biết, TT36 có thể đem lại cơ hội cho nhóm CTCK tầm trung hoặc nhỏ. Lý do, nhóm CTCK này thường khách hàng không nhiều lắm, vốn margin cũng hiếm khi rơi vào tình trạng cạn, thậm chí còn luôn dồi dào. Nên khi những ai có nhu cầu sử dụng margin hoặc thay đổi CTCK, hầu hết sẽ được đáp ứng nhu cầu.

Chưa kể, có CTCK với những nguồn vốn đặc biệt, từ các cổ đông lớn, các đối tác cũng sẽ gia tăng được lượng margin lên đáng kể. Trong nhóm các CTCK ở tốp đầu không phải CTCK nào cũng có những lợi thế đặc biệt. Nói đơn giản là không có nhiều lợi thế cạnh tranh thì khả năng chảy máu khách hàng rất dễ xảy ra. Tuy việc cân đối khách hàng cũng như dòng tiền margin của các CTCK không thể diễn ra trong một sớm một chiều. CTCK huy động vốn dù có chăng nữa cũng cần thêm thời gian để tìm cách áp dụng cho phù hợp.

Rõ ràng, khi hoạt động margin được điều chỉnh để phù hợp với TT36, những ưu thế cạnh tranh giữa CTCK lớn và CTCK nhỏ đang được thu hẹp dần. Chẳng hạn, CTCK lớn, vốn lớn có thể cho vay margin với tỷ lệ vượt 50% theo quy định, nhưng hiện nay khó có CTCK nào dám xé rào, như vậy cũng không khác gì các CTCK nhỏ. Còn lãi suất cho vay, thường giữa các CTCK cũng ở mức ngang nhau.

Chuyển động margin ảnh 1

Ảnh: LONG THANH

Cuối cùng, phải xem TTCK sẽ diễn biến như thế nào để từ đó nhận định về margin. Thật khó để nói TTCK lên, margin sẽ đổ vào hay nhờ margin mà TTCK sẽ tăng. Trong thực tế, đã rất nhiều lần TTCK tưởng như không tăng, tiền cũng cạn, nhưng cuối cùng khi tăng lại tiền đổ vào và đều có những cách lý giải vô cùng hợp lý.

Phiên ngày 3-2, CP NH lần lượt bị bán đổ bán tháo, người ta đã nghĩ ngay đến một kịch bản tiêu cực cho thị trường, nhưng cuối cùng trong 2 phiên ngày 5 và 6-2, nhóm CP này bật dậy và lại đem những tín hiệu khả quan cho thị trường. Ở đây không bàn sâu đến chuyện CP NH có tiếp tục tăng hay không, nhưng ít nhất cũng thấy được kỳ vọng dành cho TTCK vẫn còn.

Khi TTCK vẫn còn một nhóm CP dẫn dắt với diễn biến tích cực, chừng đó vẫn còn hy vọng cho một xu hướng tăng. Ít nhất tâm lý e ngại TT36 tác động mạnh đến TTCK cũng đã được vơi đi phần nào. Khi mốc 570 điểm của VN Index vẫn được giữ khá tốt, vẫn có những CP tăng giảm xen kẽ, tức cơ hội vẫn còn. 

Minh Khanh

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

BigTech: Mở hay đóng phải rõ ràng

BigTech: Mở hay đóng phải rõ ràng

(ĐTTCO) - Hiện nay, các đại gia công nghệ (BigTech) đang có xu hướng mở rộng hoạt động sang lĩnh vực tài chính. Các BigTech đã tiến hành thâm nhập thị trường tài chính toàn cầu với các lĩnh vực chính là thanh toán, tín dụng và bảo hiểm.