Chỉ báo thanh khoản, lực đẩy 2015

Có thể gọi 2014 là “năm của thanh khoản” khi giá trị giao dịch (GTGD) trung bình trên cả 2 sàn HOSE đạt gần 3.000 tỷ đồng/phiên, cao nhất kể từ khi TTCK Việt Nam ra đời.

Thành trì của niềm tin

Trong năm 2014 có 2 thời điểm TTCK diễn biến không thuận lợi là nửa đầu quý II và quý IV khi xuất hiện các sự kiện như căng thẳng biển Đông, cựu Chủ tịch HĐQT OceanBank Hà Văn Thắm bị bắt, Thông tư 36 được NHNN ban hành, giá dầu giảm… Nhưng đáng ngạc nhiên là thanh khoản của thị trường vẫn được duy trì một cách bền bỉ, giống như thành trì để giữ vững niềm tin của NĐT.

Trước đây, GTGD dưới 1.000 tỷ đồng/phiên được gọi là thấp, nhưng trong năm 2014, GTGD từ 1.500-2.000 tỷ đồng/phiên đã được xem là thấp. Những năm trước, CTCK chỉ cần thanh khoản từ 1.500-2.000 tỷ đồng/phiên đã sống khỏe. Vậy nên, nếu kỳ vọng một điều gì đó bền vững cho TTCK năm 2015, có lẽ nên bắt nguồn từ yếu tố thanh khoản. Để giải mã thanh khoản cần xem xét theo cả 2 yếu tố bên mua và bên bán.

Về phía người mua, đã có một sự luân phiên trong từng thời điểm của năm 2014. Trong nửa đầu năm, khối ngoại chiếm ưu thế bên mua, vào quý IV là các ETF và các quỹ mới, có quy mô trên dưới 10 triệu USD đã tung hoành trên thị trường.

Đặc biệt, trong giai đoạn xảy ra sự kiện biển Đông, các quỹ ngoại đã có một đợt mua ròng tổng lực giúp thị trường sau khi giảm mạnh đã đồng thời bật lên rất mạnh. Kể từ quý II cho đến gần cuối quý IV, hoạt động của khối ngoại có phần chùng xuống.

Riêng quý IV, khi đồng USD mạnh lên, TTCK Hoa Kỳ diễn biến tích cực với việc chỉ số Dow Jones đạt 18.000 điểm được xem là nguyên nhân khiến khối ngoại bán ròng. Nhưng thực tế lại khác, trong suốt tuần từ ngày 22 đến 26-12, khối ngoại đã mua ròng trở lại mạnh mẽ khi giá của nhiều CP đã được xem là rẻ, có những mã thậm chí chỉ cao hơn giá hồi đầu năm 2014.

Kỳ vọng về việc khối ngoại tăng cường hoạt động vào cuối năm để chốt NAV (giá trị tài sản ròng) và mở vị thế mua mới trong năm 2015 lại xuất hiện. Thực ra, những lo ngại như đồng USD mạnh, hay sự hấp dẫn quay lại các TTCK phát triển, thậm chí việc mở room cho các NĐTNN còn phải chờ thêm một thời gian chỉ là một phần thách thức.

Theo chiều ngược lại, TTCK Việt Nam cũng đang có một loạt cơ hội để thu hút NĐTNN. Thuyết phục nhất có lẽ là thành quả của một loạt quỹ ngoại trong năm 2014. Có một chi tiết khá thú vị ở đây là “lỡ” như VN Index đóng cửa năm 2014 không cao, chỉ 520-530 điểm chẳng hạn, sẽ có những quỹ buồn, đó là những quỹ có danh mục mô phỏng diễn biến của VN Index, hoặc nắm giữ CP dầu khí.

Nhưng cũng có những quỹ rất vui vì đạt trạng thái “tăng tốt hơn thị trường” (outperform). Nghĩa là đầu năm VN Index 500 điểm, cuối năm 520-530 điểm, chỉ tăng vài phần trăm, nhưng sẽ có những quỹ tăng vài chục phần trăm. Đó là những quỹ chủ động tìm kiếm những CP nhỏ hoặc những CP rơi vào tình trạng khó khăn và vượt khó.

Hàng mới nâng thanh khoản

Hồi đầu năm nay, DHC (Đông Hải Bến Tre) chỉ có giá 1.0, nhưng trong quý IV đã có những lúc CP này tăng lên 2.5, tức tăng 2,5 lần. DHC hiện có vốn điều lệ gần 157 tỷ đồng, tương ứng 15,7 triệu CP lưu hành, thấp so với quy mô giải ngân của một số quỹ.

Nhưng thống kê giao dịch của DHC cho thấy, khối ngoại vẫn rất ưa chuộng CP này khi từ mức giá 1.0 cho đến 2.0, tức tăng gấp đôi, vẫn luôn có những giao dịch của khối này. Từ chỗ một công ty hoạt động kém hiệu quả, năm nay DHC đã tiến hành tái cấu trúc, từ đội ngũ lãnh đạo cho đến hoạt động kinh doanh để đạt được những kết quả khả quan.

Một trường hợp khác là BCC (Xi măng Bỉm Sơn), đầu năm 2014 chỉ có mức giá 6.000 đồng/CP, nhưng trong những ngày cuối năm đã có lúc tăng lên đến 16.000 đồng/CP. Sau một giai đoạn khó khăn, hoạt động của BCC đã dần khởi sắc trở lại nhờ những tín hiệu phục hồi của thị trường bất động sản. Cũng như DHC, khối ngoại đã tham gia giao dịch CP này từ mức giá thấp, cho đến mức 1.4-1.5 vẫn thấy lực mua rất mạnh của khối này.

Những điều trên đây chứng tỏ có những quỹ ngoại vẫn thắng “đậm” hơn mức chung của thị trường. Và thường những quỹ này hoạt động theo dạng quỹ mở, chỉ cần có những thành quả tích cực, dòng tiền sẽ lại đổ vào.

Thanh khoản cao, thị trường nhiều cơ hội, không lo thiếu những tay chơi lớn. Về phía các NĐT trong nước, TTCK năm 2014 có nhiều sóng, cơ hội nhiều cũng đã tạo ra một tình trạng tạm gọi là “margin hóa”. Margin vốn là nguồn thu chính nên các CTCK vẫn không ngừng cung ứng, thậm chí có những lúc “cạn margin” vẫn tìm những cách lách để đẩy vốn ra ngoài.

Nhưng thách thức trong năm 2015 sẽ nằm ở Thông tư 36 với những quy định như ngân hàng cho vay đầu tư CP không được quá 5% vốn điều lệ và ngân hàng nào có nợ xấu trên 3% sẽ không được cho vay. Dòng vốn margin như vậy có thể sẽ bị “siết” và “xốc” lại trong một thời gian nhất định. Nhưng thiết nghĩ, các CTCK cũng không chịu ngồi yên để nguồn thu của mình bị ảnh hưởng nên đã rục rịch các kế hoạch tăng vốn, phát hành trái phiếu, vay vốn lưu động từ ngân hàng…

Vậy nên, nhìn chung, dòng vốn margin, cũng thường tương ứng với độ “máu lửa” của NĐT cá nhân trong nước sẽ được điều chỉnh, nhưng một điều chắc chắn nếu TTCK phát đi những tín hiệu tích cực thì dòng vốn này cũng khó chịu ngồi yên.

Chỉ báo thanh khoản, lực đẩy 2015 ảnh 1

Kỳ vọng mới từ năm mới. Ảnh: LONG THANH

Bên mua đã được nhận diện, vậy bên bán sẽ như thế nào? Năm 2014 đã ghi nhận một xu hướng thành công của các CP mới lên sàn, rất nhiều mã đã tăng gấp rưỡi, gấp đôi chỉ trong thời gian ngắn. Thậm chí, CP từ sàn niêm yết, bị hủy niêm yết, xuống sàn UPCoM cũng có những phiên tăng mạnh. Một trong những nguyên nhân chính bắt nguồn từ sự khan hiếm hàng hóa trên thị trường.

Sẽ không đúng nếu nói lượng hàng hóa mới trong năm 2014 ít, nhưng so với nhu cầu của thị trường đúng là… quá ít. Thiếu hàng hóa, buộc dòng tiền phải tập trung tại một số mã nhất định, CP đôi khi bị đẩy giá lên quá cao, mất đi sự hấp dẫn trong dài hạn. Trong năm 2014, với sự thúc đẩy của cơ quan quản lý, một loạt đợt cổ phần hóa, IPO đã diễn ra, như vậy một lượng tiền đã và đang tập trung tại kênh này.

Như vậy, việc các công ty sau IPO lên sàn cũng đồng thời giúp khai thông, tăng cường thanh khoản cho thị trường niêm yết. NĐT giữ CP mua từ lúc IPO có cơ hội hiện thực hóa lợi nhuận, hoặc ít nhất cũng thu được tiền về.

Ngược lại, những NĐT muốn săn tìm hàng hóa mới cũng đợi những tân binh chào sàn. Mức thanh khoản 3.000 tỷ đồng/phiên của TTCK rất tích cực so với những năm trước đây, nhưng thị trường nước ta vẫn chỉ được một số tổ chức xếp hạng cận biên (frontier), để trở thành thị trường mới nổi (emerging), thanh khoản sẽ còn phải tiếp tục gia tăng hơn nữa.

Các NĐT sẽ chờ đợi nhiều hơn từ nỗ lực của các cơ quan quản lý trong việc tăng cường hàng hóa trên TTCK. Về mặt khẩu vị, sau thời gian “chiến đấu” với các CP vượt khó, cũng đã đến lúc NĐT “chán” nên cần một “khẩu vị” mới.

THÁI CA

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Liệu có sóng kết quả kinh doanh quý III?

Liệu có sóng kết quả kinh doanh quý III?

(ĐTTCO) - Thị trường chứng khoán (TTCK) có tuần khởi động tháng 10-2020 khá thuận lợi khi VN Index tăng 1,5% (tính đến 8-10). Sau 2 tháng liên tiếp trước đó giữ ngôi vị mạnh nhất thế giới, TTCK Việt Nam đang bước vào giai đoạn công bố thông tin kết quả kinh doanh quý III, liệu có kỳ vọng tiếp tục chinh phục các đỉnh cao mới?