Oằn lưng gánh phí

Oằn lưng gánh phí ảnh 1
Cách đây 2 năm, Ủy ban Tài chính-Ngân sách của Quốc hội đã thống kê trên cả nước có tổng cộng 340 loại phí, lệ phí. Đồng thời phản ánh việc Chính phủ và các cơ quan chức năng không bao quát hết những khoản phát sinh phí, lệ phí và mức thu ở nhiều đơn vị, địa phương.

Nhiều quy định thiếu nhất quán, bất cập, công tác kiểm tra, kiểm soát thực hiện pháp lệnh phí và lệ phí còn thiếu chặt chẽ. Vì vậy, Ủy ban Tài chính-Ngân sách của Quốc hội kiến nghị Chính phủ chỉ đạo các địa phương phải nghiên cứu bãi bỏ một số loại phí, lệ phí không phù hợp.

Sau 2 năm, công tác nghiên cứu bãi bỏ một số loại phí, lệ phí của Chính phủ không biết đã triển khai quyết liệt như thế nào, nhưng nhìn vào con số thống kê mới, người dân không khỏi “giật mình” khi con số mới không giảm mà đang có chiều hướng tăng.

Theo Bộ Tài chính, hiện nay cả nước có đến 432 khoản phí và lệ phí đang được triển khai thu. Cụ thể, có 357 khoản phí và 75 khoản lệ phí. Trong số này có 393 khoản thuộc thẩm quyền quyết định của trung ương, còn lại phân cấp cho địa phương. Một số địa phương sau nhiều năm đôn đốc vẫn không thấy báo cáo cụ thể về việc bãi bỏ loại phí, lệ phí. Người dân giờ đây đi đâu cũng bị thu phí.

Dường như phí, lệ phí liên tục được đưa ra nhằm biến thành công cụ “tận thu” của nhiều địa phương trong khi chất lượng dịch vụ không tương xứng. Người dân chỉ biết kêu trời bởi “phí chồng phí” đang đánh vào ví tiền ngày một teo tóp của mình. Thử hỏi liệu một công chức nào đủ khả năng chi trả hơn 2 triệu đồng/tháng riêng tiền phí cầu đường hàng ngày đi làm cho khoảng cách 50km từ Bình Dương về TPHCM, chưa kể hàng chục các loại phí, lệ phí khác đè nặng lên bánh xe hàng ngày.

Như vậy, chính sách đô thị vệ tinh, giãn mật độ dân đô thị liệu có khả thi khi các loại thuế, phí, lệ phí cứ bủa vây người dân. Các khoản phí liên tục tăng làm giảm thu nhập và khiến chi trả thực tế của người dân trong cuộc sống hàng ngày tăng lên. Như vậy, người dân sẽ phải bóp mồm bóp miệng khi chi cho các khoản khác.

Theo các chuyên gia kinh tế, trung bình trong 5 năm qua, tỷ lệ thu thuế, phí tính trên GDP (không kể dầu thô) của Việt Nam là hơn 20%, trong khi Trung Quốc 17,3%, Thái Lan 15,5%, Philippines 13%... Việc thu phí, lệ phí đang bị lạm dụng, diễn ra ở mọi lĩnh vực trong đời sống người dân, từ các loại phí dịch vụ chung cư cho tới “phí chồng phí” trong giao thông, y tế, giáo dục.

Tuy nhiên, thu phí nhiều nhưng chất lượng dịch vụ lại không tương xứng. Xu thế chung của các nước là giảm thu phí, tăng chất lượng dịch vụ nhưng Việt Nam lại đang thực hiện ngược lại. Nhiều cơ quan quản lý hiện nay thiếu hụt nguồn thu hoặc muốn tăng ngân sách, muốn kiếm tiền thường nghĩ ngay đến thu phí.

Theo nguyên lý của kinh tế học, "mọi thứ đều có giá", để có được một thứ ưa thích, người ta phải bỏ ra một thứ khác mà mình thích. Tuy nhiên, chi phí cơ hội của một thứ bạn phải từ bỏ để có được nó. Cái khó ở đây là trong nhiều trường hợp, chi phí của một số hành động không phải lúc nào cũng rõ ràng như khi mới nhìn qua. Nhìn trên góc độ vĩ mô, việc tăng và áp dụng các khoản thuế, phí sẽ làm giảm nghiêm trọng năng lực cạnh tranh quốc tế của Việt Nam với các nước trong khu vực.

Việt Nam thu thêm các loại phí trong khi các nước khác trong khu vực không thu sẽ dẫn tới việc các doanh nghiệp nước ngoài đầu tư vào nước ta phải tăng thêm các chi phí, kéo giá cả đắt đỏ lên. Việc áp các phí này cũng làm tăng chi phí của toàn xã hội và đánh trực tiếp vào giá của từng quả trứng, mớ rau. Khi người dân không chi tiêu nhiều, giá thành bị đội lên sức mua của nền kinh tế không phát triển. Dường như các cơ quan chức năng của chúng ta đang “bóc ngắn, cắn dài”.

Việc đóng góp phí, lệ phí là việc người dân phải có trách nhiệm đóng góp vào ngân sách nhà nước thông qua việc sử dụng các dịch vụ hoặc một số công việc liên quan đến quản lý nhà nước. Nguồn thu đó góp phần đầu tư vào các công trình phục vụ chính người dân. Nhà nước không thể hoàn toàn lo tất cả các vấn đề do ngân sách hạn hẹp. Vì vậy người dân phải tham gia đóng góp cùng với Nhà nước.

Tuy nhiên, người dân tham gia mức độ nào, Nhà nước tham gia mức độ nào phải công khai, minh bạch. Để hạn chế tình trạng lạm thu, các bộ, ngành và địa phương cần rà soát lại các loại phí, lệ phí dưới sự chủ trì của Bộ Tài chính.

Từ đó, xem xét khoản phí nào tiếp tục thu, khoản phí nào bất hợp lý bãi bỏ. Chính phủ cần tăng cường kiểm soát, giám sát và xử lý nghiêm những sai phạm trong việc thực hiện thu phí, lệ phí ở các địa phương. Bên cạnh đó, người dân cần lên tiếng phản ảnh mạnh mẽ nếu thấy các khoản phí, lệ phí được thu bất hợp lý.

Thùy Lâm (TPHCM)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Các dự án du lịch nghỉ dưỡng quy mô lớn thiệt hại nặng nề nhất bởi dịch Covid-19.

Chu kỳ “vùng đáy” bất động sản?

(ĐTTCO) - Các chuyên gia kinh tế dự báo, trong quý IV-2020 và quý I-2021, thị trường bất động sản (BĐS) vẫn tiếp đà suy giảm sâu do cộng hưởng bởi nhiều khó khăn, thậm chí đây được xem là chu kỳ BĐS sẽ chạm “vùng đáy”.

Dự án - đầu tư

Tập đoàn Novaland: 28 năm trọn niềm tin “cho cuộc sống bừng sáng”

(ĐTTCO) - Trải qua hành trình 28 năm phát triển, Tập đoàn Novaland không ít lần đối mặt với khó khăn và thử thách. Đúng như danh ngôn có câu: “Máy bay cất cánh bằng cách bay ngược chiều gió” và “Mức độ thành công được xác định không phải bởi những gì chúng ta đã đạt được mà bởi những trở ngại chúng ta đã vượt qua”.

Quy hoạch - Đô thị

Không gian sống