Nghịch lý giá nhà ở xã hội

Phát triển nhà ở xã hội (NoXH) là một trong các trọng tâm ưu tiên trong chiến lược quốc gia về nhà ở từ nay đến năm 2020. Nhưng việc tăng cường khả năng tiếp cận sở hữu NoXH cho người dân vẫn đang là bài toán không dễ giải từ nhiều phía, đặc biệt về giá nhà và năng lực mua nhà. Bởi nếu không kiểm soát chặt chẽ, giá NoXH đội lên cao hơn nhà ở thương mại (NoTM), người mua chịu thiệt, chính sách ưu đãi phản tác dụng.

Báo động

Trong số nhiều rào cản khiến người có nhu cầu thực về NoXH còn khó tiếp cận loại hình nhà ở này, vấn đề về giá nhà đến nay vẫn là một mấu chốt quan trọng. Đặc biệt, bước sang quý II, nhiều thông tin phản ánh giá NoXH tại nhiều dự án cao hơn giá NoTM cùng khu vực đang tác động tiêu cực đến tâm lý người mua NoXH. Qua khảo sát, giá NoXH tại một số dự án ở Hà Nội thời điểm này đã nhích tăng. Chẳng hạn, giá nhà tại dự án 143 Trần Phú (Hà Đông) có giá tạm tính 16 triệu đồng/m2 (gồm cả thuế, phí bảo trì).

Trong khi đó, các dự án NoTM cùng khu vực có giá chào bán rẻ hơn. Đơn cử, chung cư Viện 103 tại Văn Quán (Hà Đông) được rao bán 13,9-14,5 triệu đồng/m2 (đã gồm VAT và 2% phí bảo trì). Dự án NoXH tại 30 Phạm Văn Đồng (Cầu Giấy) cũng có mức giá tới 14,9 triệu đồng/m2. Dù vậy cũng có những dự án NoXH giá 8-10 triệu đồng/m2, nhưng ở địa bàn xa trung tâm trên 10km, điều kiện sinh kế không thuận lợi, khó khăn trong đáp ứng nhu cầu về y tế, giáo dục.

Phát triển NoXH được coi là một trong những giải pháp quan trọng nhằm đáp ứng và giải quyết nhu cầu thực về nhà ở của người dân có thu nhập thấp, diện chính sách… Và lâu nay người dân hướng đến tiếp cận NoXH dù có nhiều ràng buộc về pháp lý, thủ tục không đơn giản, nhưng đổi lại giá rẻ hơn NoTM. Vì thế “cửa” cho người nghèo tiếp cận loại nhà này “rộng” hơn. Song với mức giá như hiện tại, có thể coi là một nghịch lý đáng báo động. Bởi lẽ, giá NoXH cao hơn NoTM sẽ tác động tiêu cực đến tâm lý người mua.

Cho dù cơ quan chức năng, các chủ đầu tư NoXH có giải thích về chất lượng, hạ tầng… đảm bảo và nhiều ưu đãi, nhưng vẫn không dễ xóa bỏ tâm lý người mua nghi ngại rằng “tiền nào của nấy” giữa giá cả và chất lượng. Đặc biệt, ai cũng biết, Nhà nước đang dành nhiều chính sách ưu đãi đối với chủ đầu tư NoXH nhằm kéo giá loại nhà này thấp hơn NoTM. Nhưng với thực tế có NoXH giá cao hơn NoTM, người dân có quyền đặt câu hỏi về tác động thực của những chính sách ưu đãi và ai là người thực hưởng ưu đãi? Nếu đã ưu đãi cho chủ đầu tư mà không minh bạch, chặt chẽ trong kiểm soát giá bán sản phẩm NoXH, người dân sẽ chịu thiệt.

Cách nào kiểm soát?

Để mua được NoXH giá rẻ và được hỗ trợ vay vốn ngân hàng lãi suất ưu đãi, người có nhu cầu thực về nhà ở phải chấp nhận những điều kiện phức tạp. Chẳng hạn, xin xác nhận đối tượng được mua, NoXH không được chuyển nhượng trong 5 năm sau khi mua nhà, khách hàng không có quyền mặc cả giá khi mua, mua nhà phải bốc thăm chọn vị trí căn hộ…

Với hàng loạt ràng buộc, người mua chấp nhận làm thủ tục mua NoXH vì họ mong được sở hữu nhà giá rẻ hơn NoTM. Cho nên, loại nhà này sẽ là hợp lý nếu giá rẻ nhất (chất lượng vẫn đảm bảo tiêu chuẩn) trên thị trường, ít nhất là cùng khu vực. Đây phải được xác định là giải pháp then chốt mà cả nhà quản lý và chủ đầu tư phải thực hiện.

Thực tế, chính vì sự bất nhất trong giá NoXH, thậm chí đang nhích tăng và đã có trường hợp cao hơn NoTM lân cận, giới chuyên gia, dư luận đặt vấn đề nên chăng cần quy định giá trần cho NoXH? Tuy nhiên, ông Nguyễn Mạnh Hà, Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường BĐS, đã khẳng định việc áp giá trần cho NoXH là không hợp lý. Bởi đã có quy định chỉ cho phép chủ đầu tư lãi 10%, như thế cũng đã khống chế giá thành cho NoXH, không thể quy định họ phải bán với giá cụ thể bao nhiêu mỗi m2. Còn ông Nguyễn Trần Nam, Thứ trưởng Bộ Xây dựng, cũng đã khẳng định nếu giá NoXH cao quá, người dân sẽ quay sang mua NoTM! Với những lý giải này, để giảm giá NoXH, trong khi con số lãi 10% chưa thay đổi, về lý thuyết chỉ còn cách thay đổi công nghệ, vật liệu… để giảm giá thành xây dựng. Nhưng cùng với đó, không loại trừ yếu tố rất quan trọng là sự công khai, minh bạch về cơ sở xác định số lãi cho chủ đầu tư NoXH được hưởng và giá thành xây dựng NoXH. Bởi hiện tại, người mua nhà chỉ biết ký vào hợp đồng soạn sẵn do chủ dự án bán NoXH đưa ra, không có thương lượng, mặc cả về giá, vị trí căn hộ… Các thành phần vật liệu, nội thất dù có ghi trong hợp đồng, nhưng người mua không được biết về giá thành thực tế, kiểm tra chất lượng…

Nghịch lý giá nhà ở xã hội ảnh 1

Một khu NoXH tại Hà Nội.

Như vậy, dù nhu cầu NoXH còn lớn, tình trạng giá NoXH cao hơn NoTM sẽ là trở lực lớn cho mục tiêu phát triển NoXH do chính Bộ Xây dựng đề ra. Bởi, người tiêu dùng bình dân sẽ cân nhắc về giá cả khi quyết định chọn mua sản phẩm, tiếp sau đó sẽ cân nhắc về thủ tục mua - bán, ưu đãi... Vì thế, nếu không quyết liệt kiểm soát chặt chẽ giá NoXH, rất có thể người tiêu dùng chịu thiệt và họ quay lưng với NoXH, tức chính sách ưu đãi của Nhà nước cho chủ đầu tư NoXH sẽ phản tác dụng.

Xuân Thân

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

“Khoét lõm” nhà ở, biến dạng đô thị

“Khoét lõm” nhà ở, biến dạng đô thị

(ĐTTCO) - Luật Nhà ở không cho phép hộ cá nhân, gia đình xây nhà kiểu chung cư minni, nhưng sau đó nghị định lại cho phép. Nhiều cá nhân đã lợi dụng điều này để “khoét lõm” xây dựng, biến nhà riêng lẻ thành chung cư mini. Tình trạng này dẫn đến hạ tầng quá tải, không gian quy hoạch có nguy cơ bị phá vỡ.

Dự án - đầu tư

Quy hoạch - Đô thị

Tăng phát triển vận tải hành khách công cộng

(ĐTTCO)-Chiều 6-7, Văn phòng UBND TPHCM cho biết, Sở GTVT TP vừa trình UBND TP dự thảo “Đề án tăng cường vận tải hành khách công cộng kết hợp kiểm soát sử dụng phương tiện cơ giới cá nhân tham gia giao thông trên địa bàn TP” (Đề án) giai đoạn từ năm 2021-2030. 

Không gian sống