Văn Cao qua ống kính Nguyễn Đình Toán

(ĐTTCO) - Nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Đình Toán không nhớ mình đã chụp biết bao nhiêu cuộn phim về nhạc sĩ Văn Cao, đến nỗi có lần tác giả Tiến quân ca nói vui: “Anh chụp tôi có khi hàng yến, chứ không chỉ hàng cân ảnh nữa đâu nhỉ”.

Cách đây 21 năm, vào ngày 10-7-1995, nhạc sĩ Văn Cao, tác giả Quốc ca duy nhất và cuối cùng trên thế giới còn sống đến thời điểm ấy, đã vĩnh viễn ra đi. Thực hiện tâm nguyện của người quá cố, vợ và 5 người con của ông đã cùng ký tên hiến tặng bản Tiến quân ca cho Nhà nước. Chiều ngày 15-7-2016, Văn phòng Quốc hội đã tổ chức lễ tiếp nhận bài Tiến quân ca và truy tặng huân chương Hồ Chí Minh cho cố nhạc sĩ Văn Cao. Tại buổi lễ trang trọng nói trên, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân cho rằng: “Tiến quân ca đã trở thành bài ca của cả dân tộc. Mỗi người dân Việt Nam đều hát ca khúc này và sẽ tiếp tục ca mãi như lời hiệu triệu non sông. Tiến quân ca đã và sẽ mãi mãi là tài sản chung của dân tộc Việt Nam đúng như tâm nguyện lúc sinh thời của cố nhạc sĩ”.  

Văn Cao qua ống kính Nguyễn Đình Toán ảnh 1
Nhạc sĩ Văn Cao (bên phải) với nghệ sĩ nhiếp ảnh Võ An Ninh
ngày 9-3-1989. Ảnh: Nguyễn Đình Toán

Ngược dòng thời gian, 71 năm trước, ngày 2-9-1945, tại Quảng trường Ba Đình ở Hà Nội, hàng chục ngàn người đã hát vang bài Tiến quân ca trong lễ chào cờ tại buổi lễ Tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam mới. Trước đó, tại kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa I vào tháng 3-1945, theo đề xuất của Chủ tịch Hồ Chí Minh, bài Tiến quân ca được chọn làm Quốc ca của nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa và được ghi tại Điều 3 Hiến pháp năm 1946. Từ đó, bài Tiến quân ca đã đồng hành cùng dân tộc Việt Nam trong suốt quá trình đấu tranh giành độc lập, thống nhất đất nước cũng như trong thời kỳ hòa bình, xây dựng phát triển và bảo vệ Tổ quốc. Hiến pháp nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 tiếp tục ghi nhận “Quốc ca nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhạc và lời của bài Tiến quân ca”.
Văn Cao qua ống kính Nguyễn Đình Toán ảnh 2
Hai nhạc sĩ Văn Cao và Trịnh Công Sơn
ngày 24-4-1995. Ảnh: Nguyễn Đình Toán

Không chỉ Tiến quân ca, thiên tài Văn Cao còn để lại cho nền văn hóa nước nhà nhiều tác phẩm âm nhạc như Bến xuân, Suối mơ, Trương Chi, Thiên Thai, Trường ca sông Lô, Tiến về Hà Nội... cùng thi ca, hội họa. Ngoài Huân chương Hồ Chí Minh vừa được truy tặng, ông còn được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật đợt 1 (năm 1996) và nhận Huân chương Độc lập hạng Nhất (1993), Huân chương Kháng chiến hạng Nhất (1949…

Đạt nhiều thành công trong sáng tạo văn học nghệ thuật, nhưng cuộc đời nghệ sĩ Văn Cao gặp không ít thăng trầm. Và dù trong hoàn cảnh nào ông cũng được nhiều người yêu mến. Một trong những người hâm mộ và tìm cách ghi lại hình ảnh tác giả Tiến quân ca là nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Đình Toán. Vào cuối năm 2013, nhân kỷ niệm sinh nhật lần thứ 90 và 18 năm ngày mất của nhạc sĩ Văn Cao, một cuộc triển ảnh về ông do Nguyễn Đình Toán thực hiện đã diễn ra tại nhà Khai Trí Tiến Đức cũ ở Hà Nội, vốn là nơi đặt trụ sở Quốc hội khóa I năm 1946. Chính tại ngôi nhà Khai Trí Tiến Đức, từ năm 1943-1944, Văn Cao từng 2 lần tham gia triển lãm Salon Unique với các bức tranh sơn dầu Cô gái dậy thì, Sám hối, Nửa đêm và Cuộc khiêu vũ những người tự tử - tác phẩm được giới mỹ thuật bấy giờ đánh giá cao và gây xôn xao dư luận.

Văn Cao qua ống kính Nguyễn Đình Toán ảnh 3
Nhạc sĩ Văn Cao trong Đại hội Nhạc sĩ Việt Nam,
ngày 9-6-1995. Ảnh: Nguyễn Đình Toán

Vốn là người phụ trách ảnh báo Văn Nghệ, Nguyễn Đình Toán là một nhà nhiếp ảnh quen thuộc đã lưu giữ nhiều hình ảnh tư liệu quý giá về đời sống văn nghệ. Nhà riêng của Nguyễn Đình Toán cùng phố với nhà Văn Cao, nên hễ rảnh ông lại xách máy qua nhà nhạc sĩ chơi, thấy hứng thì chụp. Ông không nhớ mình đã chụp biết bao nhiêu cuộn phim về Văn Cao. Ảnh hoàn toàn được chụp bằng phim nhựa, chủ yếu là đen trắng, không có dấu vết kỹ thuật photoshop. Cái đẹp thể hiện bằng hình ảnh chân xác, cũ kỹ của đời thường. Mỗi bức ảnh chứa đựng một câu chuyện về số phận của con người đa năng nhưng lắm thăng trầm Văn Cao.

Hoàng Thủy

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Một phút lơ là  thổi bay thành quả chống dịch

Một phút lơ là thổi bay thành quả chống dịch

(ĐTTCO)-Số ca lây nhiễm Covid-19 đang tăng nhanh từng ngày và có những diễn biến hết sức phức tạp. Nhiều tỉnh và thành phố đã thực hiện giãn cách xã hội, TPHCM đang cân nhắc thực hiện Chỉ thị 19 của Thủ tướng Chính phủ. Tất cả những điều này khiến cho chúng ta có vẻ như đang tiến đến gần việc phải thực hiện giãn cách xã hội để chống dịch theo nội dung Chỉ thị 16 một lần nữa. 

Công nghệ

Gian bếp hiện đại

(ĐTTCO) - Hãy tận hưởng mùa hè với những món ăn dinh dưỡng và đặc sắc cho cả gia đình, nhưng vẫn tiết kiệm được thời gian từ những gian bếp hiện đại.

Thú đam mê

Những set trà chiều độc hiếm live

(ĐTTCO) - Cách nay gần 400 năm, trà đã dần vượt qua rượu, cà phê về tính đại chúng để chiếm lĩnh trái tim người đàn ông phương Tây chinh phục biển cả nhờ ở tính đằm đẹ, nhẹ nhàng như người phụ nữ phương Đông. Trà ngon nhất thường hái vào vụ Xuân, và vị trà dường như càng ngon hơn khi được thưởng thức bằng những trà cụ quý hiếm và đẹp mắt.

Sức khỏe

Giảm chất lượng cuộc sống do thoái hóa cột sống cổ

(ĐTTCO) - Thoái hóa cột sống cổ là một bệnh lý mãn tính khá phổ biến, tiến triển chậm, thường gặp ở người lớn tuổi. Bệnh hiện nay đang có xu hướng trẻ hóa do tính chất công việc phải ngồi lâu bên máy vi tính như nhân viên văn phòng… Bệnh nếu để lâu sẽ làm giảm chất lượng cuộc sống đáng kể. 

Du lịch

Doanh nghiệp du lịch cần tiếp sức

(ĐTTCO)-Các doanh nghiệp (DN) du lịch đang nỗ lực bằng nhiều cách để tạm duy trì hoạt động kinh doanh mặc dù rất khó khăn. Để làm được điều này, một số hãng lữ hành tiếp tục đề xuất vay gói ưu đãi từ ngân hàng với lãi suất thấp, số khác mong muốn nhận lại tiền ký quỹ. 

Mua sắm

Những mẫu trang sức hoàn hảo

(ĐTTCO) - Trang sức luôn có sức hấp dẫn khó chối từ với phái đẹp. Xin giới thiệu một vài mẫu cho bạn lựa chọn những món phụ kiện yêu thích.