Tinh hoa lễ hội cờ người

(ĐTTCO) - Không phải là môn nghệ thuật truyền thống, nhưng nhiều năm qua cờ người vẫn được đông đảo người dân ở TPHCM yêu thích, đặc biệt mỗi dịp đầu xuân năm mới. Thậm chí, thành phố còn có đội cờ người chuyên nghiệp với nhiều tiết mục biểu diễn đặc trưng chứa đựng cả tinh hoa võ thuật và kỳ thuật làm say mê hàng ngàn khán giả. Phải đắm chìm trong không gian lễ hội cờ người, giữa rộn ràng tiếng trống, tiếng chiêng và tiếng hô vang của quân sĩ mới cảm nhận được hết nét đẹp hào hùng của lễ hội dân gian này.

Mười năm làm… quân tốt

Xuất phát từ môn thể thao đầy trí tuệ và nghệ thuật là cờ tướng, cờ người có luật chơi như cờ tướng với đầy đủ các tướng, sĩ, tượng, xe, pháo, mã và tốt. Nhưng điểm khác biệt đem lại sự lý thú chính là việc tất cả 32 quân cờ đều là những con người thực bằng xương bằng thịt, với những vũ khí như gươm, đao, mác, kiếm, kích... Vì thế, luật cờ người cũng có nhiều nét khác, sinh động và hấp dẫn hơn với những màn biểu diễn võ thuật đặc trưng của mỗi quân cờ.

Anh Minh Dũng, một “quân cờ” thuộc đội Cờ người quận 4 (TPHCM), cho biết đầu quân theo nghiệp cờ người đã hơn chục năm nay, từ khi còn là học sinh phổ thông. “Hồi đó tôi xin đi học võ để rèn luyện sức khỏe rồi được thầy giáo dạy võ truyền cho tình yêu cờ người. Ban đầu, do chưa biết nhiều về võ thuật, tôi chỉ được làm con tốt. Tuy nhiên, cả chục năm nay, dù chăm chỉ luyện tập và đã lên đai, nhưng tôi vẫn thích và xin được làm con tốt. Có lẽ số mình hợp với con tốt” - anh Dũng cười dí dỏm.

Kể về chuyện làm quân cờ, một người khác anh Văn Thanh cho biết, ngoài việc am hiểu võ thuật để có thể biểu diễn thuần thục các thế võ, những quân cờ người cũng cần có những kiến thức cơ bản về kỳ thuật. Đặc biệt, mỗi quân cờ đều có những binh khí và loại võ thuật đặc trưng để biểu diễn. Thông thường, phải sau từ 3-5 năm học võ thuật, môn sinh mới bắt đầu được chọn lựa để làm quân cờ.

Cũng trong thời gian tìm hiểu về nghệ thuật cờ người, chúng tôi được biết ngoài những chàng trai khỏe mạnh cũng có nhiều “bóng hồng” xinh đẹp cũng bén duyên tham gia làm quân cờ. Các cô gái ẩn mình trong những quân cờ với những thế võ của đất Bình Định danh tiếng mang đến cho khán giả nhiều khoảnh khắc thú vị và bất ngờ, như thể những bông hoa tô điểm thêm cho mùa xuân của đất trời, của lễ hội.

Tinh hoa lễ hội cờ người ảnh 1
Giữa bàn cờ đầy toan tính, giữa binh đao chiến trận không khoan nhượng ấy
lại có cả những “bóng hồng”.

Qua trò chuyện, đội cờ người quận 4 hiện nay được thành lập khoảng hơn chục năm trước, do võ sư Hồ Tường của phái võ Tân Khánh-Bà Trà, người đang phụ trách các lớp võ thuật dành cho giới trẻ ở Nhà văn hóa Thanh niên TPHCM thành lập. Đây là phái võ bắt nguồn từ Bình Định thời Tây Sơn. Sau khi chúa Nguyễn Ánh-Gia Long lên ngôi vua, nhiều người trung thành với nhà Tây Sơn phải chạy lánh nạn vào phía Nam, ở vùng Tân Khánh (nay là Tân Uyên, Bình Dương) mang theo những thế võ này.

Trải qua hàng trăm năm thăng trầm, phát triển với nhiều thay đổi, hiện nay phái võ vẫn được duy trì với nhiều môn sinh chủ yếu để rèn luyện sức khỏe. Đặc biệt, một trong những người am hiểu môn võ này là võ sư Hồ Tường đã sử dụng các thế võ Tân Khánh-Bà Trà để kết hợp với nghệ thuật cờ người nhằm mục đích biểu diễn cũng như duy trì sự tồn tại của các thế võ trong đời sống sinh hoạt. Dường như, sự kết hợp giữa võ thuật và kỳ thuật đã làm thăng hoa cả nghệ thuật võ và nghệ thuật chơi cờ. Nó cũng như một bài thơ hay được chắp cánh bởi những nốt nhạc để trở thành những bài ca bất hủ.

Thắng thua trong những tiếng cười

Có thể nói, mặc dù là một môn thể thao đấu trí và có sự thắng thua nhưng trong môn nghệ thuật cờ người, cuộc chơi thường đem lại những tiếng cười sảng khoái, những niềm vui hòa lẫn trong không khí háo hức của lễ hội mùa xuân chứ không phải nặng nề như nhiều cuộc chơi khác. Bắt đầu vào ván cờ, người lĩnh xướng sẽ đọc to các nước cờ của từng bên xanh đỏ sẽ đi. Khi tới nước cờ có tính đối kháng, nghĩa là quân xanh sẽ “ăn” quân đỏ hay ngược lại, cả 2 người đóng vai quân cờ đó sẽ bước ra giữa sân khấu để biểu diễn các thế võ của môn phái Tân Khánh-Bà Trà.

Trong thời gian biểu diễn này, bên nào thua quân cờ đó sẽ bị loại khỏi cuộc chơi, phải ngồi về phía sau bàn cờ của đối phương. Đặc biệt, mỗi khi có 2 quân cờ thi đấu võ thuật đối kháng như vậy, tiếng trống khua rộn rã, tiếng hò reo cổ vũ và cả tiếng hô vang của khán giả khiến cuộc cờ càng trở nên sinh động, hấp dẫn. Với nhiều khán giả, xem đánh cờ người ngoài chú ý các nước đi của mỗi bên, còn chú ý cả những màn tỉ thí võ thuật đặc trưng của từng quân cờ. Đây chính là sự kết hợp hài hòa khiến cho ván cờ thêm thú vị, cuốn hút.

Tinh hoa lễ hội cờ người ảnh 2
Bắt đầu bày binh bố trận để tiến hành một ván cờ người.
Mỗi quân cờ, cũng như một con người, đều có vị trí riêng của mình.

Do tính hấp dẫn và những màn biểu diễn võ thuật, những ván cờ người thường kéo dài khoảng gần 2 tiếng. Càng về sau, khi các quân cờ càng thưa dần cũng là lúc cuộc cờ thêm căng thẳng. Những quân cờ chủ chốt còn lại, tùy theo từng thế cờ nhất định để di chuyển, thi triển các thế võ khác nhau. Tính hấp dẫn vì thế cũng tăng dần, tạo những cao trào nhiều cung bậc cảm xúc. Nhiều ván cờ người còn là sự tái hiện của những trận chiến, những trận đánh oai hùng trong lịch sử với các chiến thuật cực kỳ cao thâm khó lường, mang đến cho người xem hết bất ngờ này đến bất ngờ khác. Những thế trận tưởng thắng bỗng hóa thành bại hay tưởng bại bỗng vùng lên quật khởi kiên cường.

Câu lạc bộ cờ người nhận được nhiều hợp đồng biểu diễn tại TPHCM và trong cả nước. Một thành viên của câu lạc bộ cho biết, mỗi suất diễn ván cờ người tiền thù lao khoảng vài triệu đồng, nếu chia cho hơn 50 người tham gia mỗi người không đáng bao nhiêu nhưng vì niềm đam mê và mong muốn tạo cơ hội cho nhiều bạn trẻ được tiếp xúc từ đó sẽ yêu thích môn nghệ thuật cờ người, cùng đam mê phát triển nghệ thuật dân gian Việt Nam.

ĐOÀN ĐẠI TRÍ

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Công nghệ

Món quà công nghệ mùa lễ hội

(ĐTTCO) - Bạn đang tìm kiếm một món quà cho gia đình, bạn bè, lãnh đạo, đồng nghiệp trong dịp lễ hội cuối năm, nhất định không thể bỏ lỡ những món đồ công nghệ dưới đây.

Thú đam mê

Những set trà chiều độc hiếm live

(ĐTTCO) - Cách nay gần 400 năm, trà đã dần vượt qua rượu, cà phê về tính đại chúng để chiếm lĩnh trái tim người đàn ông phương Tây chinh phục biển cả nhờ ở tính đằm đẹ, nhẹ nhàng như người phụ nữ phương Đông. Trà ngon nhất thường hái vào vụ Xuân, và vị trà dường như càng ngon hơn khi được thưởng thức bằng những trà cụ quý hiếm và đẹp mắt.

Sức khỏe

Du lịch

Mùa lá phong khoe sắc live

(ĐTTCO) - Phong là loại cây thân gỗ với đặc tính lá đổi màu từ xanh sang vàng rồi đỏ tạo ra bức tranh phong cảnh đẹp đến nao lòng. Chúng ta thường thấy cảnh rừng phong mùa lá đỏ tuyệt sắc ở một số nước như: Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Canada… Những năm gần đây, nhiều nhóm bạn trẻ đi phượt đã phát hiện một số cánh rừng phong tuyệt đẹp ở vùng rừng núi phía Tây Bắc và Đông Bắc nước ta. 

Mua sắm

Đồng hồ đặc biệt giá dưới 10.000USD

(ĐTTCO) - Mặc dù có một số đồng hồ đeo tay siêu sang trọng có giá hàng trăm ngàn USD, nhưng cũng có nhiều chiếc đồng hồ thực sự đặc biệt, đáng tin cậy, bền lâu và bắt mắt có giá dưới 10.000USD. Đây là 6 mẫu đồng hồ nam tốt nhất có thể lựa chọn ở mức giá này.