Dỡ chà

Nước đang đứng ròng. Khoảng 2 giờ chiều, trời mưa lắc rắc. Bác Năm quyết định đi dỡ chà, dù biết mưa gió thế này sông động, cá tôm có thể sẽ ít. Thế là chúng tôi cả thảy 8 người dong hai chiếc xuồng tam bản từ bến nhà anh Liêm đến chỗ chất chà cách đó chưa đến 100 mét. Đó là một ngã ba sông thuộc kênh Xáng Xéo (xã Lục Sĩ Thành, huyện Trà Ôn, tỉnh Vĩnh Long).

Rung chà cá nhảy

Để không phải động chà khiến cá nhảy ra, anh Liêm nhẹ nhàng thả mình xuống nước tiếp cận đống chà. Một lát sau, anh Liêm nổi lên, cười giải thích: “Đó là đi “tiền trạm” để biết độ nước sâu”. Mọi người bắt đầu cởi áo, chỉ mặc quần đùi, ôm cây và lưới, rồi thả mình xuống sông.

Dỡ chà ảnh 1
Ảnh minh họa: LÃ ANH

Chà thường được làm bằng những loại cây có nhiều cành nhánh như trâm bầu, bần, tre… cắm xuống lòng sông rạch, gần sát mé bờ, tạo thành chỗ cho tôm cá vào ở. Mỗi đống chà có diện tích từ 6-8m2, hoặc 10-15m2. Mỗi tháng người ta dỡ chà 2 lần vào ngày con nước kém (khoảng mùng 10 và 25 âm lịch).

Khi nước đứng ròng, người ta dùng lưới quây đống chà lại (gọi là bao đăng), rồi lấy hết chà bên trong ra, gom dần cho lưới thu nhỏ lại, rồi chỉ việc dùng vợt để xúc cá trong lưới. Trong lúc lặn bao đăng, chà động, vài ba con cá nhảy tung ra giữa tiếng cười nói rộn rã của mọi người, ai cũng hy vọng sẽ có chuyến dỡ chà bội thu.

Chúng tôi thay nhau hì hụp lặn, rồi nổi lên, kéo theo từng nhánh cây rong rêu, từng nhúm cây củi chà đã mục đen xỉn, thảy ra bên ngoài viền lưới. Chà cũ được những người không lặn quăng qua bên kia, xếp lên rồi chằng lại để chà không trôi. Một công đôi việc, đống chà cũ dỡ tới đâu lại được chất lại thành đống chà mới cách đó vài mét.

Lặn hăng nhất là các anh Liêm, Tú và Sơn. Mỗi lần lặn vài ba chục giây. Đến khi lưới được thu lại nhỏ dần, người dỡ chà chỉ ôm lên toàn rác trộn lẫn bùn non, nhưng vẫn cẩn thận săm soi lựa xem có con tôm, con cá nào còn lẫn trong đó.

Khi đã dỡ sạch hết chà, mọi người đã lặn hụp đều thấm lạnh, mắt hoe đỏ, môi tái và da se lại vì đã lặn khá lâu. Lúc đó lưới đã được quây lại nhỏ hơn. Viền trên được nâng lên cao hơn, viền dưới tiếp tục được chèn lại cho chặt hơn để cá không ra được. Hai chiếc tam bản cũng quây lại, để nếu có cá nhảy ra cũng sẽ bay thẳng lên xuồng.

Thất thu

“Cá không có nhiều rồi” - bác Năm thất vọng. Thế nhưng anh Liên vẫn háo hức: “Xem có con cá ngát không? Lúc nãy tôi lặn xuống lấy chà có huơ tay đụng nó nhưng chụp không kịp”. Anh Sơn tỏ vẻ tiếc nuối: “Chắc viền bị hở nên nó ra mất rồi”. Giữa một đụn rác trộn lẫn bùn non chỉ lấp lánh ánh bạc của mấy con cá he trắng, cá sơn, cá chim trắng, vài con tôm càng he, mấy con cá lau kiếng… Chẳng có con cá ngát nào, cũng chẳng có con cá linh rìa nào. Cá mè vinh cũng không có.

Bác Năm trầm ngâm kể, trước đây mỗi khi dỡ chà thế này thường được 2kg tôm và đầy một rổ cá trắng các loại. Bắt được nhiều cá ngát cỡ 500-700gr đến hơn 1kg mỗi con là chuyện bình thường. Vậy mà bây giờ dỡ chà chẳng thu được gì đáng kể. Chúng tôi dong ghe về bến sau 2 giờ trầm mình lặn hụp. Đành để trôi đi hào hứng ban đầu về cảnh “tôm cá đầy khoang”. Cá tôm bây giờ ít quá!

Vì sao ở xứ ngày xưa là “chim trời, cá nước” mà nay thủy sản dưới sông ngày càng cạn kiệt? Không khó để tìm câu trả lời. Chúng tôi quan sát thấy có 2 chiếc xuồng tam bản, chiếc chèo đi 2 người, chiếc chạy máy chân vịt đi 3 người. Họ đang đi xiệc (chích điện) cá tép dọc mé sông. Người ta dùng cây xiệc - một cây có đầu nhọn dẫn nguồn điện từ chiếc bình ắc quy để lộ thiên dưới lòng xuồng - và cây vợt để vớt cá tép khi bị diện giật dạt vào mé bờ. Nghe hỏi xiệc có thu được khá không, họ trả lời với giọng ngán ngẩm: “Có mấy con tép thôi, bữa nay hẻo quá!”.

Khi người ta cư xử nghiệt ngã với thiên nhiên thì phải trả giá. Được biết, mỗi khi nước ròng, cả con kênh Xáng Xéo này và Xáng Ngay (xã Lục Sĩ Thành), thông từ sông Hậu qua sông Cái Côn, đi Cù Lao Dung (Sóc Trăng), Phụng Hiệp (Hậu Giang), kiểu đánh bắt cá tôm tận diệt bằng xiệc điện, thậm chí là thuốc cá diễn ra rất thường xuyên.

Xiệc giữa thanh thiên bạch nhật như thế, còn thuốc cá thì lén lút, chẳng ai biết, chẳng ai nhận. Nhưng khi thuốc rồi, cá tôm trúng độc chết dạt vào hai bên bờ, không chỉ dân bỏ thuốc mà mọi người đều cùng hào hứng bắt.

LAM NI

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Công nghệ

Khám phá đẳng cấp công nghệ mới

(ĐTTCO) - Không có gì là không thể với giới công nghệ. Bạn hãy tham khảo sự hữu ích, tiện lợi mà những sáng tạo tiện ích mang lại giúp cuộc sống ngày càng đẳng cấp hơn.

Thú đam mê

Những set trà chiều độc hiếm live

(ĐTTCO) - Cách nay gần 400 năm, trà đã dần vượt qua rượu, cà phê về tính đại chúng để chiếm lĩnh trái tim người đàn ông phương Tây chinh phục biển cả nhờ ở tính đằm đẹ, nhẹ nhàng như người phụ nữ phương Đông. Trà ngon nhất thường hái vào vụ Xuân, và vị trà dường như càng ngon hơn khi được thưởng thức bằng những trà cụ quý hiếm và đẹp mắt.

Sức khỏe

Tiêm vaccine Covid-19 sẽ chậm hơn so với kế hoạch

(ĐTTCO)-Bộ Y tế đang phối hợp với tất cả đơn vị để triển khai chiến dịch tiêm vaccine Covid-19 lớn nhất trên quy mô toàn quốc, ước tính tiêm khoảng 100 triệu liều trong năm 2021.

Du lịch

Đón Tết trên non cao live

(ĐTTCO) - Những vườn hoa đào, hoa mận, hoa cải bung nở khắp núi rừng, báo hiệu mùa xuân đã về rẻo cao. Đồng bào Mông rộn ràng đón 2 cái Tết: Tết Mông và Tết Nguyên đán theo người Kinh. Nhà nhà cùng nhau giã bánh dày, làm cỗ, sum họp ăn uống. Trẻ con, phụ nữ xúng xính bộ váy đẹp nhất đi chơi Tết. Không khí Tết, xuân rộn ràng sắc màu, chẳng hề có dư âm đại dịch Covid-19 nơi này. 

Mua sắm

Mua sắm túi xách xu hướng Xuân Hè 2021

(ĐTTCO) - Bạn đang tìm kiếm một mẫu túi xách mới mẻ cho mùa Xuân Hè? Hãy tham khảo các xu hướng đang thịnh hành này, những thiết kế tuyệt đẹp này chắc chắn sẽ thu hút ánh nhìn của bất kỳ ai nhìn thấy chúng.