Thị trường vàng

Thị trường vàng: Gấp rút tìm giải pháp

LTS: Thị trường vàng đang ngày càng nóng, chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới đã vượt ngưỡng 3 triệu đồng/lượng, nhưng sức mua vẫn rất lớn. Không chỉ người dân, nhà đầu tư và cả NH cũng tham gia mua vàng để tất toán hợp đồng với người gửi. Trong khi đề án huy động vàng trong dân đến nay vẫn chưa được công bố. Nhiều NHTM đang đứng trước nguy cơ “bể nợ” từ vàng. Làm thế nào để huy động “nguồn lực” vàng trong dân? ĐTTC đăng ý kiến của ông Nguyễn Thành Long, Chủ tịch Hiệp hội Kinh doanh Vàng Việt Nam, để bạn đọc và cơ quan quản lý có góc nhìn rộng hơn.

Thực trạng thị trường và chính sách quản lý

Từ bao đời nay, vàng là loại tài sản giá trị lớn, có mặt trong rất nhiều gia đình Việt Nam nói riêng và châu Á nói chung, với quan niệm vàng đem lại sự may mắn và an tâm lâu dài cho cuộc sống. Truyền thống cất trữ vàng đã có từ nhiều năm chiến tranh và cả thời bình do những biến động kinh tế, lạm phát, đồng tiền mất giá... Có cầu ắt phải có cung.

Có những nhu cầu thật và nhu cầu đầu cơ, nhưng tất cả đều phải được đáp ứng. Từ đó đã hình thành nên một thị trường vàng, được kích thích, mua bán ngày càng sôi động, lợi nhuận tạo được do tần số giá biến động nhanh, mà giá cả hoàn toàn bị chi phối bởi những nhà tài phiệt nước ngoài. Chênh lệch giá tạo lợi nhuận có lúc rất cao, dĩ nhiên có lúc thua lỗ do tính toán sai, đã cuốn hút người người kinh doanh, nhà nhà kinh doanh vàng.

Hạn chế điểm bán vàng miếng không hẳn người dân sẽ không giữ vàng, nhất là trong tình hình kinh tế toàn cầu bất ổn, giá vàng quốc tế vẫn tiếp tục tăng. Bằng chứng là xuất hiện vàng SJC giả hiệu để đáp ứng lỗ hổng thiếu vàng SJC. Điều này cũng là tất yếu, đúng quy luật hàng hóa thay thế trên thị trường.

Thị trường vàng Việt Nam được mở rộng hơn khi có sự tham gia của các NHTM với nguồn tiền dồi dào và nguồn vàng phong phú. Chính vì vậy, “vàng hóa” nền kinh tế là vấn đề Nhà nước và nhiều chuyên gia kinh tế đã báo động.

Tình trạng nhập lậu vàng không kiểm soát nổi, ồ ạt thu gom USD để nhập vàng làm tỷ giá tăng, ảnh hưởng các mặt hàng nhập khẩu khác và làm VNĐ mất giá... là những hệ quả tất yếu. Do vậy, việc quản lý, kiểm soát và tiến tới thu hẹp thị trường vàng vật chất là những biện pháp cần thiết của NHNN thời gian qua. NHNN đã liên tiếp ban hành các thông tư với chủ trương loại bỏ vàng ra khỏi hệ thống tín dụng và tổ chức lại thị trường vàng, dù nội dung các thông tư có lúc siết chặt, lúc nới lỏng nhưng chưa nhất quán.

Thông tư 11 ban hành ngày 29-4-2011; Thông tư 32 ban hành ngày 6-10-2011; Thông tư 12 ban hành ngày 27-4-2012 và gần nhất là Thông tư 24 ngày 23-8-2012. Thực ra ý chí NHNN thể hiện qua các văn bản pháp quy cao nhất đã có tác dụng, từng bước giảm nhiệt thị trường, nhưng vẫn chưa mang lại những hiệu quả mong muốn vì còn nhiều yếu tố khách quan ảnh hưởng, như giá vàng biến động hàng giờ phát đi từ quốc tế.

Song song với những tồn tại trong cơ chế quản lý kinh doanh, đặc biệt là việc một lượng khá lớn vàng huy động đã bị các NHTM trong nhóm G5 bán ra nay phải mua lại với giá cao, trong khi nguồn vàng khan hiếm, gây áp lực tăng giá. Giá vàng thế giới tăng, tạo lợi nhuận cho những người cất trữ vàng, từ đó lại tiếp tục kích thích thói quen cất giữ vàng của người dân cũng là yếu tố tác động ngược chiều với những nỗ lực của NHNN.

NHNN đã tiến hành biện pháp quản lý mạnh mẽ, cụ thể là dẹp bỏ các thương hiệu vàng miếng khác, chỉ duy trì thương hiệu SJC và kiểm soát chặt việc sản xuất vàng miếng SJC. Nhưng thực tế cho đến nay, hình ảnh dễ thấy vẫn là “ngổn ngang thị trường vàng”. Thay vì đứng lên trên và có khoảng cách ở vai trò quản lý, nay NHNN đã tiếp cận, điều hành việc sản xuất cung cầu vàng miếng cho thị trường, kể cả chỉ đạo phân phối thông qua mạng lưới mà theo dự kiến sẽ là các chi nhánh, phòng giao dịch các NHTM và các công ty vàng lớn có vốn điều lệ 100 tỷ VNĐ trở lên. Điều này đồng nghĩa với việc NHNN gánh vác trách nhiệm nhiều hơn, trực tiếp hơn với Chính phủ và với dư luận xã hội về diễn biến thị trường vàng.

 Quản lý phải có lộ trình phù hợp

Trước khi đề xuất giải pháp, cần phân tích 2 luồng quan điểm khác nhau. Quan điểm 1 cho rằng, nên đề cao yếu tố thị trường. Quan điểm này xem vàng cũng là ngoại tệ, không ngại sử dụng USD để nhập vàng, vì khi cần thiết hoàn toàn có thể xuất vàng để thu ngoại tệ về. Thị trường vàng mang nặng yếu tố tâm lý, có thể tạo điều tiết cân bằng nếu Nhà nước có chính sách thông thoáng, công khai về xuất nhập khẩu vàng.

Thị trường vàng: Gấp rút tìm giải pháp ảnh 1

NHNN vẫn đang loay hoay giải bài toán huy động nguồn lực vàng trong dân. Ảnh: LÃ ANH

Từ đó giá cả sẽ tự quân bình hợp lý trong nước và quốc tế, người dân sẽ không thích giữ vàng vì không sinh lợi, giới đầu cơ sẽ ít có cơ hội ăn chênh lệch giá, từ đó nhu cầu nhập khẩu vàng sẽ giảm đáng kể. Chúng ta đã có thời điểm bình ổn như vậy.

Trường hợp cần can thiệp thị trường thì cho nhập chính thức, Nhà nước thu được thuế, thay vì cấm đoán gây căng thẳng, kích thích buôn lậu, mất thuế và cũng phải sử dụng USD mặt để nhập vàng. Quan điểm này cũng không ngại việc người dân sở hữu vàng, vì tài sản vàng trong dân cũng là tài sản quốc gia. Nhìn sang một số nước láng giềng, như Trung Quốc, chủ trương mở rộng việc bán vàng cho dân, hay Singapore xác định nước này sẽ là trung tâm vàng của thế giới...

Quan điểm 2 đối lập lại quan điểm trên. Theo đó nên loại bỏ vàng miếng ra khỏi thị trường phổ thông, chỉ cho phép mua bán có điều kiện, Nhà nước kiểm soát chặt. Quan điểm này cho rằng kinh doanh vàng sẽ tác động đến tỷ giá ngoại tệ, gây bất ổn nền kinh tế, làm mất giá VNĐ.

Theo tôi, các chủ trương về vàng miếng nên nghiêng về quan điểm 1. Kinh nghiệm cho thấy mọi việc sẽ không quá nan giải nếu chính sách ban hành tôn trọng đúng thực tế khách quan, xem xét thấu đáo diễn biến thị trường vàng các năm qua, trong đó yếu tố tâm lý góp phần không nhỏ. Thực tế những cơn sốt thị trường có một phần đến từ nhu cầu thực của người dân và phát sinh cung cầu từ những tổ chức kinh doanh vàng mua bán lẫn nhau, cũng như chính sách quản lý không được thông tin đúng mức.

Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam, việc áp dụng một số biện pháp quản lý kiểm soát là cần thiết, nhưng phải có lộ trình phù hợp, đồng bộ và nhất quán. Có những vấn đề mà ý chí chủ quan không chi phối được mà phải có giải pháp mang tính thị trường. Đơn cử như việc xuất/nhập lậu vàng khó ngăn chặn được trong thực tiễn. Bởi vàng tính bằng kg, là món hàng dễ cất giấu so với nhiều loại hàng hóa kềnh càng đang hàng ngày chảy qua biên giới. Không kiểm soát được lượng vàng xuất nhập, không biết lượng vàng luân chuyển trong thị trường là bao nhiêu, nhưng lại muốn điều tiết giá cả thị trường là duy ý chí.

 Xác định giải pháp

Theo tôi, không có giải pháp nào là hoàn hảo trong tình hình muốn xử lý đồng thời các vấn đề mâu thuẫn, chọn giải pháp có thể phải được điều chỉnh qua thực tiễn. Do vậy cần tách bạch 2 nhóm giải pháp. Giải pháp quan trọng là xử lý ngay các vấn đề nhập khẩu vàng nguyên liệu và việc huy động vàng miếng của các NHTM. Các NHTM đã bán vàng huy động tiết kiệm của dân nay rất khó khăn để hoàn nhập, vì giá vàng tăng mạnh và nguồn vàng đang rất khan hiếm trên thị trường.

Giải pháp cho vàng phải có tính thực tiễn thị trường. Mục tiêu của quản lý ngoài việc kiểm soát phải đạt được, yêu cầu khơi thông dòng chảy cung ứng vàng cho thị trường và bổ sung nguồn vàng có kiểm soát khi cần thiết. Không sợ hãi vàng mà phải thâm nhập nó, thừa nhận nó như một phần thiết yếu của đời sống và huy động nó phục vụ nền kinh tế quốc gia.

NHNN nên gia hạn ngày chấm dứt việc phát hành chứng chỉ huy động vàng của các NHTM, thay vì ngày 25-11-2012 như Thông tư 12 quy định, để giảm bớt áp lực lên giá cả thị trường. Nên xem xét giải pháp NHNN trực tiếp nhập vàng và hướng đường đi của lượng vàng nhập này đến đúng địa chỉ để giải quyết thanh khoản vàng cho các NHTM. Xem đây là cơ hội cuối cùng để các NHTM giải quyết dứt điểm tồn tại vấn đề vàng thời gian qua.

Sau khi ổn định trạng thái vàng của các NHTM, NHNN nên nghiên cứu thực hiện chủ trương tiếp tục huy động vàng trong dân, nhưng lần này không phải để NHTM kinh doanh mà NHNN sẽ phát hành chứng chỉ vàng dài hạn để gom vàng về NHNN, dĩ nhiên sẽ phải xây dựng quy chế chặt chẽ về nghĩa vụ, quyền lợi của NHNN và NHTM. Số vàng huy động được sẽ dùng làm tài sản thế chấp các NH hoặc tổ chức tài chính nước ngoài để vay ngoại tệ với lãi suất thấp, phục vụ các dự án phát triển kinh tế-xã hội quốc gia.

Lợi ích rõ ràng là huy động được một nguồn lực tài chính quan trọng trong dân thay vì để bất động, mà người dân cũng tiếp tục được sở hữu vàng, bảo đảm cuộc sống, tránh được các phức tạp do huy động và kinh doanh của các NHTM. Trong từng thời điểm, NHNN trực tiếp nhập vàng để bình ổn giá, đáp ứng các yêu cầu sử dụng, sau khi đã kiểm soát được các yếu tố nhạy cảm về ngoại hối, nên cho phép kinh doanh vàng tài khoản thay cho thị trường vàng vật chất.

Nguyễn Thành Long, Chủ tịch Hiệp hội Kinh doanh Vàng VN

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Giá vàng trong nước tiếp tục tăng

Giá vàng trong nước tiếp tục tăng

(ĐTTCO)-Nối tiếp đà tăng của ngày hôm qua (11/12), mở cửa phiên giao dịch sáng 12/12, giá vàng SJC tiếp tục tăng 50.000 đồng/lượng cả hai chiều mua -bán.

Ngân hàng

Hoàn tiền 30% khi chi tiêu nước ngoài với thẻ Maritime Bank Visa

(ĐTTCO) - Vừa tranh thủ săn hàng hiệu giảm giá vừa tận hưởng không khí Giáng sinh cũng như chào đón năm mới sớm, tại sao không chọn du lịch nước ngoài cùng thẻ tín dụng du lịch Maritime Bank Visa để được hoàn tiền 30%, tối đa lên đến 2 triệu đồng?