Mạnh tay ổn định thị trường vàng

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) gần đây điều chỉnh linh hoạt hơn chính sách tiền tệ, vừa hướng vào mục tiêu ngăn chặn lạm phát, vừa góp sức chặn đà suy thoái kinh tế. Riêng đối với thị trường vàng, NHNN đã đưa ra các sách lược tình thế quyết liệt. Tuy nhiên để ổn định thị trường, cần có giải pháp căn cơ, dài hơi hơn.

Quyết liệt ngăn chặn đầu cơ

Đáng chú ý là chủ trương không cấp quota nhập vàng vật chất, một việc làm cố hữu lâu nay của NHNN để ổn định cung-cầu thị trường vàng theo quan điểm tự do kinh doanh vô lối, thay vì cho phép một số đơn vị kinh doanh vàng, kể cả các NHTM được phép kinh doanh ngoại hối xuất vàng tồn dư trong kho, bán ra cho người có nhu cầu mua vàng vật chất trên thị trường.

Mọi việc mua bán vàng miếng trái quy định, kể cả xuất nhập khẩu vàng và ngoại tệ qua biên giới, đều bị tịch thu sung vào công quỹ và nếu người vi phạm có hệ thống hoặc cố ý, phải bị xử lý trách nhiệm hình sự. Các lực lượng quản lý thị trường, quản lý xuất nhập khẩu, nếu có hành vi tiếp tay, nhận hối lộ để cho qua, cũng bị xử lý phạt hành chính bằng tiền hay truy cứu trách nhiệm hình sự một cách công khai, minh bạch.

Giải pháp trên đây là sự linh hoạt và có lợi ở chỗ “lấy nội nuôi nội”; tránh được việc dùng ngoại tệ để nhập vàng (công cụ giá trị thanh khoản quốc tế của nền kinh tế), nhằm phục vụ cho nhu cầu thuần túy nội địa, chủ yếu để cất giữ và đầu cơ, không giúp cho phát triển kinh tế - xã hội.

Việc này, theo tôi cần được vận hành một cách căn cơ, ổn định lâu dài. Tuy nhiên, cũng cần phân tích, rút kinh nghiệm, phải làm sao chắt lọc được nhu cầu thực sự của người dân trong việc mua vàng làm tài sản cất giữ; không thể bán vàng một cách tự do để phục vụ giới đầu cơ, buôn lậu.

Nếu lấy vàng dự trữ tồn kho của các chủ thể kinh doanh vàng bán ra phục vụ nhu cầu mang tính đầu cơ, liệu nguồn cung vàng nội nói trên có đủ sức chịu đựng thường xuyên, lâu dài? Xin trả lời ngay là không thể!

Vì trong bối cảnh kinh tế bất định hiện nay, xét trong phạm vi toàn thế giới trong đó có nước ta, tiền giấy pháp định ngày càng mất giá, vai trò tài sản cất giữ của vàng ngày càng cao hơn. Vì vậy nhu cầu mua vàng của dân cư để cất giữ rất lớn, bên cạnh đó nạn đầu cơ, buôn lậu qua biên giới luôn hoành hành chưa có phương thức ngăn chặn hữu hiệu.

Điều này đòi hỏi NHNN cần có cái nhìn toàn cục và dài hạn, phải quyết liệt và nêu cao dũng khí trong việc quản lý thị trường vàng bát nháo hiện nay.

Theo chúng tôi, giải pháp căn cơ tiếp theo là thực thi đồng bộ ngay các cơ chế quản lý thị trường vàng. Cụ thể cần xử lý các vấn đề sau đây:

- Xác lập rõ thị trường vàng có tổ chức và không chấp nhận thị trường vàng tự do bát nháo kinh doanh đủ loại như hiện nay. Luật pháp cần nghiêm cấm tồn tại thị trường vàng tự do đối với các loại vàng miếng, vàng thỏi, vàng nguyên liệu dưới mọi hình thức. Thị trường vàng tự do xem như hàng hóa thông thường là vàng trang sức phục vụ tiêu dùng nội địa hay xuất nhập khẩu.

Việc chế tác vàng trang sức cũng được tiến hành tự do. NHNN không chịu trách nhiệm chỉ đạo, quản lý nhà nước đối với thị trường này (việc này nằm trong cơ chế thị trường hàng hóa tiêu dùng nội địa nói chung, thuộc chức năng quản lý của Bộ Công Thương và chính quyền địa phương các cấp).

- Đối với các tổ chức kinh doanh vàng, kể các NHTM được phép kinh doanh ngoại hối, vẫn tiến hành kinh doanh bình thường, nhưng cần tổ chức lại theo hướng tách bạch các đơn vị kinh doanh, mua bán, chế tác vàng trang sức, kể cả xuất nhập khẩu hàng trang sức với các đơn vị kinh doanh, mua bán vàng miếng và chế tác gia công vàng miếng theo chức năng quy định.

- Đối với vàng thỏi tiêu chuẩn quốc tế, cần xem đó là vàng-ngoại hối thuộc dự trữ nhà nước. Không dùng loại vàng này để trao đổi, kinh doanh trên thị trường, dù là thị trường vàng có tổ chức. Mọi việc xuất nhập khẩu vàng thỏi theo tiêu chuẩn quốc tế xem như xuất nhập kho dự trữ ngoại tệ nhà nước chỉ do NH trung ương (Sở giao dịch) độc quyền thực hiện.

Khuyến khích người dân mở tài khoản vàng

Ngoài việc sắp xếp lại hệ thống tổ chức kinh doanh vàng nói trên, vấn đề nổi lên là việc quản lý mua bán vàng miếng đối với dân cư. Dân cư mua bán vàng miếng chỉ thực hiện tại các đơn vị có chức năng kinh doanh loại vàng này. Tức việc mua bán vàng miếng của dân cư theo nguyên tắc “có nơi có chỗ”.

Mạnh tay ổn định thị trường vàng ảnh 1

Việc bán vàng miếng tự do đang bị lạm dụng để đầu cơ, buôn lậu. Ảnh: LÃ ANH

Dân cư có toàn quyền sở hữu vàng miếng nhưng việc sử dụng quyền sở hữu ấy là có điều kiện: Không được trao đổi, bán ra tự do cho bất kỳ ai hay tổ chức nào, ngoài các công ty kinh doanh vàng miếng nói trên.

Để quản lý việc đầu cơ vàng miếng quá mức, NHNN cần quy định giới hạn người mua vàng vật chất. Số còn lại đưa vào tài khoản gửi vàng mở tại các NHTM được phép ngoại hối. Việc mua vàng miếng vật chất lấy ngay, người mua phải chịu thuế giá trị gia tăng. Còn nếu gửi vào tài khoản vàng thì miễn thuế.

Cần phát triển mạnh hình thức mua bán vàng qua tài khoản vàng trên thị trường nội địa. Theo đó, người dân có vàng vật chất cất giữ, đều được khuyến khích chuyển gửi vào tài khoản vàng mở tại các NHTM được phép huy động kinh doanh vàng. Người dân mua vàng gửi vào tài khoản vàng càng hoan nghênh.

Người dân có thể giao dịch mua bán vàng lẫn nhau thông qua các tài khoản vàng nói trên (tức mua bán chuyển khoản vàng, giống như mua bán chuyển nhượng chứng khoán). Tài khoản vàng là một loại huy động vốn vàng của NHTM. Tài khoản này cần được trả lãi theo mức trần quy định chung của NHNN.

Bằng việc khuyến khích kinh tế, người dân có quyền sở hữu vàng không hạn chế, nhưng việc sở hữu cất giữ vàng vật chất theo người hay tại gia chủ yếu là vàng trang sức, còn cất giữ vàng tài khoản phải được khuyến khích để trở thành thói quen lâu dài của dân chúng. Điều này được triển khai căn cơ sẽ tạo nên bức tranh sáng thị trường vàng nước ta.

NGUYỄN DUY LỘ (chuyên gia tài chính - tiền tệ)

Các tin, bài viết khác

Đọc nhiều nhất

Người dân đang mua bán vàng tại một cửa hàng vàng bạc ở quận Bình Thạnh, TP HCM (Ảnh: HOÀNG GIANG)

Lỗ nặng vì cất giữ vàng trong két sắt

(ĐTTCO)-Những người cất giữ vàng trong két sắt năm năm qua lỗ trung bình khoảng 11 triệu đồng/lượng. Số liệu từ Vụ Quản lý ngoại hối Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vừa được báo chí dẫn lại cho biết giao dịch vàng miếng trên thị trường hiện ở mức thấp. 
 
 

Ngân hàng